جانبازان شیمیایی باید مهارت مدیریت استرس را بیاموزند

به گزارش سرویس راهیان نور خبرگزاری بسیج، دکتر زهره استوار دکترای روانشناسی مشاوره وعضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی تهران و رودهن با اشاره به تعریف استرس و تاثیرات منفی آن در میان جانبازان شیمیایی گفت:استرس فشار روانی است که فرد را دچار عدم تعادل می کند و می تواند به صورت  درونی و بیرونی باشد. عوامل بیرونی مثل فشارهایی است که در محیط وجود دارد مثل مشکلات اقتصادی و اجتماعی مثل کنکور، ازدواج و... و فشار درونی به دلیل طرز نگرش باورهای ما وهمچنین به کار کردن سیستم غدد وسیستم های ارگانیتی است.

 

وی ادامه داد: نوع استرس، از فردی به فرد دیگر متفاوت است که عواملی مثل تنگی نفس، مشکلات پوستی و چشمی جانبازان شیمیایی را می توان، دلیل ایجاد این حس دانست که شیوه های مقابله با آن، بستگی به میزان جراحت و صدماتی دارد که براثربمباران شیمیایی متحمل شده اند. این نوع استرس باعث اضطراب و هراس می شود. دراینجا می گوییم که عامل بیرونی باعث هراس در درون جانباز شیمیایی شده است.

 

دکتر استوار، تاثیر منفی استرس در جانبازان شیمیایی ریوی و چشمی را این گونه بیان کرد:جانباز شیمیایی ریه ای، وقتی دچار تنگی نفس می شود، دچار فشار روانی می شود و به موازات آن، هراس و اضطراب وجودش را در بر می گیرد. هراس، هم منشا درون دارد و هم منشا بیرونی. تجربیات یک جانباز شیمیایی می تواند جزو یادگیری اش باشد. وقتی فردی دچار تنگی نفس می شود، مغزش شروع به پردازش اطلاعات می کند و این تجربه، برای او خوشایند نیست و این باعث افزایش اضطراب می شود، چون احساس تهدید می کند.

 

دکترای روانشناسی مشاوره تاکید کرد: جانبازان شیمیایی چشمی، نابینا یا نیمه بینا، با موانع زیادی روبرو می شوند که باید با آن موانع سازگاری داشته باشیم. مثلا اگر جانباز نابینایی به محل کار یا جای دیگری می رود، تا زمانی که این مسیر را خوب یاد نگرفته است، دچار هراس و استرس می شود. شیوه پردازش اطلاعات مغزی و نوع نگاه فرد هم عامل مهمی در این زمینه است. اگر فرد، تفکرات منفی دارد، استرس بیشتری را تجربه می کند. به طور کلی می توان گفت، خوش بینی باعث کاهش استرس می شود.

 

عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی تهران و رودهن، یادگیری مهارت های اجتماعی و فردی را یکی از دلایل کاهش استرس در جانبازان شیمیایی دانست و تصریح کرد: این ها عواملی هستند که تعادل و زندگی فرد را دچار اختلال می کند. بیماری پوستی، ریه و چشمی و نقض عضو می تواند روند عادی زندگی فرد را دچار اختلاف کند. تنها افرادی می توانند با این وضعیت سازگاری کنند که مهارت و ظرفیت فردی خود را بالا ببرند؛ مثل تفکر حل مسئله که راحل هایش را به کار ببرد.

از دست دادن فرد مورد علاقه یا شهادت یک جانباز شیمیایی که وی با اورابطه عاطفی داشته باشند، در او باعث استرس می شود. در اینجا، آینده نگری باعث استرس شده است، چرا که این جانباز شیمیایی، خودش را به جای آن شهید می گذارد و این اضطرابش را بالا می برد. با خودش می گوید، آیا بعد از او، خانواده اش قادر به چرخاندن زندگی خواهند بود یا خیر؟ در این افراد، استرس از آینده نگری فرد نشات می گیرد.

 

دکتر استوار، در ادامه به نقش خانواده در کاهش استرس جانبازان اشاره کرد: تحقیقات نشان داده که هر چقدر حمایت های اجتماعی و خانوادگی از یک جانباز شیمیایی بیشتر باشد، فرد تلاش بیشتری برای مقابله با استرس می کند. یک فرد تنها در مقایسه با فردی که همیشه خانواده خوب، دوستان و روابط عمومی و اجتماعی بالایی دارد، را چگونه می بینید؟ فرد اول به دلیل نداشتن حمایت های اجتماعی، بیشتر عذاب می کشد و این اضطراب و استرسش را به حد زیادی بالا می برد. حمایت شبکه های اجتماعی و خانواده از یک جانباز شیمیایی، یکی از مسائل مهم است که همیشه در سمینارهای متعدد، به آن اشاره کردم.

برای پیشنهاد به این فرد باید گفت که وی باید تشکیل گروه بدهد و بهداشت روانی اش را بالا ببرد. این کار به صورت غیر مستقیم در اعتماد به نفسش هم نقش دارد.

دکترای روانشناسی مشاوره، به جانبازان شیمیایی توصیه کرد و گفت: توصیه به جانبازان شیمیایی اینکه، مهارت های مدیریت استرس را یاد بگیرند. یعنی به خودشان بگویند که باید استرس خودم را اداره کنم. خطا ها و افکار واقع بینانه خود را شناسایی کند. در این کار می تواند از روان شناسان کمک بگیرد ولی پیشنهاد من به آنها این است که در گروهشان، تعاملاتشان را گسترش دهند. تحقیقات نشان       می دهد که تاثیر گروه های همسان و مشترک می تواند در درون این افراد تاثیر زیادی بگذارد. پس تشکیل گروه واحد خیلی مهم است. مثلا اگر فرد، جانباز شیمیایی است، می تواند با تشکیل هیئت های هفتگی یا ماهانه که دوستان شیمیایی دیگرش در آنها شرکت می کنند، با آنها دیدار کند و از تجربیاتش به آنها بگوید و متقابلا از تجربیات آنها هم استفاده کند.

 

وی مدیریت استرس جانبازان را یکی از مهارت های اجتماعی دانست و افزود: تحقیقات نشان داده که استرس روی نقاط ضعیف عمل می کند. مثلا جانباز شیمیایی که مشکلی برایش پیش می آید، اگر ریوی باشد، دچار تنگی نفس می شود. این افراد باید مهارت های خانوادگی و محیطی خود را گسترش دهند و شیوه تفکراتشان را اصلاح کنند. سیستم حمایت های اجتماعی، خانوادگی و نحوه اندیشیدن و پردازش اطلاعات فرد هم می تواند در استرس تاثیر داشته باشند.

 

از نظر دکتر زهره استوار، نوع نگرش جانبازان شیمیایی به طریقه مصرف دارو می تواند تا درصد زیادی در درمانشان موثر باشد. وی با بیان این مطلب، تاکید کرد: داروها می تواند بر روی اعصاب و روان تاثیرات زیادی بگذارد. یک جانباز شیمیایی باید به نوع خوردن دارویش هم با مثبت نگاه کند. مثلا به خود بگوید، اگر این دارو را بخورم، نفس تنگی ام بهتر می شود. تجربه نشان داده که حتی اگر آن دارو، از کیفیت پایینی هم برخوردار باشد، به دلیل نوع انگیزه و تفکر فرد، در او تاثیر  می گذارد؛ حتی اگر آن دارونما باشد و فرد این را نداند و فقط به او گفته باشند که برایش موثر است، قطعا به دلیل تفکرات مثبتش، در او تاثیر مفیدی می گذارد. زمانی که جانبازی، مصرف دارویی را مثبت ارزیابی نکند، به طبع بیماری اش بهبود پیدا نخواهد کرد. اگر نگرش آنها منفی باشد، این باعث استرس بیشتری می شود و این به او آسیب های زیادی وارد می کند. پس نباید فراموش کنیم که فشار استرس، از درون به بیرون و از بیرون به دورنمان، راه دارد.

دکترای روانشناسی مشاوره وعضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی تهران و رودهن در پایان، حرف هایش را این گونه جمع بندی نمود و خاطر نشان کرد:اگر جانبازان شیمیایی مثبت اندیش باشند، استرس کمتری را متحمل می شوند و اگر منفی و تهدید کننده فکر کنند، استرس بیشتر، هیجانات منفی مثل ترس، اضطراب و دلشوره را تجربه می کنند که این جریانات، باعث هیجانات منفی، برخوردهای اجتماعی نامناسب می شود. چون رفتار او با محیط پیرامونش، نامناسب بوده، به طبع واکنش منفی دیگران را به دنبال دارد و این گونه، فرد بیشتر آسیب می بیند. در مجموع باید گفت که جانبازان شیمیایی با آموختن مهارت های اجتماعی و نیز واقع بینی و مثبت اندیشی می توانند، نگرش خود را تغییر و کمتر در معرض استرس قرار گیرند. این گونه، سلامتی بیشتری خواهند داشت.