مرگ مایه حیات در ایران/تکنولوژی لازم در حوزه ی آب نداریم

به گزارش سرویس خبری بسیج علمی از استان سمنان ؛مدتی است که موضوع خشکسالی و بحران آب در خاورمیانه و به ویژه در ایران در میان رسانه‌های جهان انعکاس زیادی داشته است. تحقیقات مختلف بین‌المللی از جمله پژوهش‌های دانشگاه معتبر « ام آی تی » و موسسه ماکس پلانک از آینده‌ای ترسناک در خاورمیانه به علت گرمایش جهانی و خشکسالی خبر داده‌اند. آیا خاورمیانه و از جمله ایران کهن؛ در آینده سرزمینی غیرقابل زندگی خواهد بود که در آن بادهای خشک و خشن در بیابان‌هایی بی‌آب و علف فرمانروایی می‌کنند؟

چندی پیش سازمان فضایی آمریکا « ناسا » گزارشی پیرامون گرمایش جهانی و خشکسالی در ۳۰ سال آینده جهان منتشر کرد. این گزارش نشان می‌داد که ۴۵ کشور جهان در معرض خشکسالی شدید هستند و ایران در رتبه چهارم فهرست هشدار قرار دارد.

روزنامه « فایننشال تایمز » نیز در مقاله‌ای با عنوان « ایران خشک شد » نوشت که ایران با پیشینه هفت هزار ساله تا ۲۰ سال دیگر از بی آبی و خشکسالی نابود می شود. تلویزیون فرانسه هم در گزارشی هشدار داد که مزارع پسته ایران به دلیل خشکسالی و برداشت بی رویه آبهای زیرزمین رو به نابودی هستند.

فاجعه خشکسالی در ایران به روایت ناسا

موسسه بین‌المللی « منابع جهانی » طی تحقیقی اذعان کرده که تا سال ۲۰۴۰ کم آبی در خاورمیانه منجر به ایجاد بحران‌های امنیتی و اقتصادی می‌شود. در رتبه بندی بحران آب از ۳۳ کشور اول، ۱۴ کشور در خاورمیانه واقع شده‌اند و ایران هم در رتبه سیزدهم قرار دارد.

در گزارش نگران‌کننده ناسا به رودخانه‌های دجله و فرات نیز اشاره شده و اینکه این رودخانه‌ها چگونه بر اثر گرمایش زمین از یک سو و مسابقه سدسازی در منطقه از سوی دیگر بعد از رودخانه‌های هند، بیش از هر جای دیگر در حال از دست دادن آب هستند که خطر خشکیدن دجله و فرات برای ما به معنای از دست رفتن بارش‌های پاییزه و تشدید پدیده گرد و غبار است.

در گزارش ناسا به کشورهایی مثل ایران، عراق، ترکیه و سوریه هشدار جدی داده شده‌ که به‌ خاطر استفاده نامطلوب از منابع آب در معرض جدی خطر خشکسالی و بحران آب قرار خواهند داشت. در بخشی دیگر از این گزارش آمده که هیچ بعید نیست بین ۳۰ تا ۴۰ سال آینده، بخش‌های وسیعی از ایران به بیابان مطلق تبدیل شود.

سازمان ناسا کمبود آب شیرین در جهان را یکی از مهم‌ترین چالش‌های قرن حاضر دانسته و هشدار داده‌اند مناطق خشک جهان با خطر خشکی حتی بیشتری مواجه هستند. پژوهشگران اداره کل ملی هوانوردی و فضا (ناسا) محل دقیق مناطقی از جهان را که اوضاع آب شیرین به خاطر برداشت بی‌رویه به خطر افتاده مشخص کرده‌اند. به گفته آنان در سال‌های اخیر، شماری از تالاب‌های جهان پرآب‌تر شده‌اند و در مقابل برخی مناطق خشک به خاطر برداشت آب‌های زیرزمینی با وضعیتی نامناسب‌تر از قبل مواجه هستند.

در چند سال اخیر به دلیل خشکسالی فقط به مدت کوتاهی در زاینده رود آب جاری بوده و در بقیه مواقع بستر آن به خصوص در شهر اصفهان خشک بوده است اطلاعات جدید ناسا و آزمایشگاه پیش‌رانش جت (جی‌پی‌ال) نشان می‌دهد ذخایر آب شیرین دنیا از سال ۲۰۰۲ به این سو تغییرات شدیدی داشته است. کاهش دسترسی به آب در مناطقی مانند شمال و شرق هند، شمال شرقی چین، کالیفرنیا، جنوب روسیه، استرالیا، و خاورمیانه عمدتا به برداشت آب‌های زیرزمینی و نحوه کشت آبی بر می‌گردد.

این مناطق به گفته ناسا به دلیل برداشت بی‌رویه منابع با کاهش جدی آب مواجه هستند و بدون اقدام دولت‌ها به احتمال قوی شرایط آن‌ها به سرعت وخیم‌تر خواهد شد.

تحقیق ناسا در باره مناطقی بوده که ذخیره آب آن‌ها به طرز قابل چشمگیری کاهش یا افزایش داشته است. تحقیق ناسا اشاره می‌کند که در ۱۴ منطقه در چنین تغییرات مربوط به کمبود آب ناشی از فعالیت انسانی بوده و در هشت مورد این تغییرات به خاطر دلایل آب و هوایی روی داده است.

دراین گزارش که به همراه مصاحبه با یکی از کارشناسان در نشست بحران آب در سمنان آماده شده است سعی شده تا دقیق تر به این موضوع پرداخته شود با ما همراه باشید...

دکتر نادر رهبر با بیان گزارشی از سوی سازمان جهانی ناسا مبنی بر وضعیت آب و بحران آن در ایران اظهارداشت:طبق آخرین و جدیدترین گزارشات تقریباً درکشور نقطه ای وجود ندارد که وارد فاز خشکسالی نشده باشد.وی از اتفاق زیست محیطی عجیب در زمین خبر داد و گفت:در نقاط استوایی و قسمت هایی از سطح کره ی زمین میزان بارندگی بشدت افزایش یافته و این در حالی است که در ایران و مناطق خشک و کویری به شدت وسعت خشکی و کم آبی در حال اتفاق است.

ایران در راس وضعیت مرگبار خشکسالی

دکتر رهبر با بیان تیتری از سوی ناسا افزود:طبق اعلام این سازمان ایران در راس مرگبار خشکسالی و مرگ آب قرار دارد و با وجودکاهش سالیانه بارش باران در ایران بیست درصد مساحت آن به طور مطلق دچار مرگ زیست محیطی و حدود دوسوم آن به مناطق خشک و خیلی خشک تبدیل شده است.به این ترتیب و با اعلام منابع علمی بسیاری تا40سال آینده بسیاری از مناطق در ایران به بیابان مطلق تبدیل می گردد که این موضوع موجب نگرانی بسیاری از کارشناسان در حوزه محیط زیست و آب گردیده است.

این استاد دانشگاه تصریح کرد:همان طورکه همه اطلاع دارند بالغ بر 93 درصد آب غیرشرب در ایران صرف مصارف کشاورزی و یاصنعتی می گردد در این صورت باید به راهکارهایی در بحث تغییر الگوهای کشاورزی و یا رهاکردن کشاورزی در کشور اندیشید.

وی ادامه داد:کاهش آب در ایران تبعات و حوادث ناگوار بسیاری را با خود به همراه دارد که از بین رفتن آبهای زیرزمینی و یا نشست زمین نمونه ای از این اتفاقات است که متاسفانه با از بین رفتن منابع زیرزمینی برگشت این منابع سالها به طول می انجامد.

بهره برداری بی رویه از چاه های آب و برداشت های غیرمجاز

دکتر نادر رهبر دراین باره اظهارداشت:بهره برداری های بدون کارشناسی و گاهاًغیرضروری چاه های آب و حفرآن و هم چنین عدم نظارت درست و دقیق برآن ها و صدور مجوزهای غیردرست تا به امروز آسیب زیادی را به منابع آبی کشور خصوصا زیرزمینی وارد ساخته است که تاثیرات مخربی مانند نشست و فروریختن زمین را حاصل می گردد.

تصفیه آب ها و شیرین سازی آن

عضو هیات علمی دانشگاه آزاد سمنان گفت:در مباحث تصفیه آب ها و سیستم های آن تقریباً چندروش در دنیا رایج و برقرار است که ساده ترین آن تصفیه خانه های در کنار دریاست که به جوشش چند مرحله ای نام گرفته است.در کشورهای حاشیه خلیج فارس هم از این روش استفاده می شود و تقریباً درصد بالایی از آب آشامیدنی مورد استفاده در کشورها از این شیوه انجام می شود.

تکنولوژی لازم در حوزه ی آب نداریم

رهبر افزود:آنچه به موازات موضوع بحران آب در کشور مطرح است بحث تکنولوژی ها و شیوه های بومی و داخلی شیرین سازی آب است که متاسفانه تا به امروز اقدام راهبردی و مطلوبی در این زمینه انجام نشده است چراکه در شهرهای جنوبی کشور موضوع آب کاملاً بیشتر از سایر نقاط کشور مشهود است.

وی در ادامه عنوان کرد:در بسیاری از طرح های مطرح شده در کشور نظیر انتقال آب رودخانه ها و یا دریاچه ها هزینه ای چند برابر هزینه ی ساخت و بهره برداری و نگهداری تصفیه خانه ها به کشور تحمیل می شود اما اینکه تمهیداتی اندیشیده شده یا نه جای بحث دارد.

رهبر گفت:در بسیاری از نقاط ایران که اصلاً منابع آبی وجود ندارد تا بخواهیم بفکر تصفیه ی آب آن باشیم لذا می بایست شیوه هایی را به کار ببریم که از هوا آب دریافت می شود.

عضو خانه ی نخبگان بسیج در ادامه مطرح کرد:در خشک ترین مناطق زمین هم رطوبت در هوا وجود دارد و از این جهت می توانیم به ساخت دستگاه ها و سیستم های دریافت و جداسازی رطوبت از هوا روی بیاوریم.این شیوه ها شاید به تولید آب شُرب نیانجامد اما در مصارف کشاورزی می توان ازآن بهره گیری نمود.

نادر رهبر در تبیین طرح ها و شیوه های جدید دریافت آب از جریان هوا اشاره کرد:یکی از طرح های نوین و بسیار جدید در دنیا در کشور هلند و علیرغم آنکه آب هم به فراوانی در آن جا یافت می شود به اجرا درآمده است به این صورت است که یکسری صفحات غشای نیمه تراوا تولید شده است که جداکننده ی آب است و اجازه ی عبور یک یا چند عنصر را می دهد و طوری طرح ریزی شده است که یک طرف آن خلاء ایجاد شده و در طرف دیگر آن جریان هوا از آن می گذرد و ازاین طریق آب از هوا دریافت می شود.این کاتحقیقاتی به طور وسیع در حال انجام است.