روایت زندگی مریم(س) در دو قاب کتاب مقدس و قرآن
- زهرا باقری- مریم(س)، بهروایت مسلمانان دختر عمران، خواهر (یا از نسل) هارون و از طایفه لاوی بود و نام پدر او در منابع مسیحی، «یواقیم» و در قرآن(آل عمران/۳۵) و روایات اسلامی، «عمران» ذکر شده است. در روایتی از امام باقر(ع) در بحارالانوار آمده است که عمران از پیامبران بنی اسرائیل بود. طبق گزارش ابن اسحاق، نسب او به داود(ع) میرسد. ابن کثیر در کتاب البدایة و النهایة، نوشته است که عمران پیش از تولد مریم از دنیا رفت و نام مادرش را حنة دختر فاقود گفتهاند ولی بهروایت مسیحیان از طایفه یهودا بود و نسباش به داوود پادشاه میرسید.
در متون مسیحی القاب متعددی برای حضرت مریم به کار رفته است از جمله حوای جدید، باکره مقدس، مادر خدا، شفیعه، مادر فیض الهی، قرارگاه حکمت، آوند روحانی، رُز رازگونه، صندوق عهد، ملکه فرشتگان و بانوی مصیبتها اما در متون اسلامی نیز از عذراء (پاکدامن) و بتول به عنوان لقبهای مریم یاد شده است.
در منابع مسیحی، تولد مریم را سال ۲۰ قبل از میلاد گفتهاند ولی از محل تولد او منبع معتبری در دست نیست. مادرش، حنّا نام داشت و دختر ابیّا بود که خواهرش الیصابات، همسر زکریّا(س) میشد. مریم(س) در ناصره شهری در جلیل بهدنیا آمد و در زمان تولّد مریم، پدرش عمران کشته شده بود. "ولادت مریم ۵۵٧٠ سال بعد از هبوط حضرت آدم بوده و تولد حضرت مسیح با توجه به تواریخ دول و ملل روی زمین در آن زمان ۵۵٨۵ سال بعد از هبوط حضرت آدم بوده است" و بنابه نقل صاحب ناسخالتواریخ، فاصله تولد حضرت مریم و حضرت عیسی ۱۵ سال بوده است و حضرت مریم از سن ۱٣ سالگی به عیسی باردار شده است. بنابراین، تاریخ تولد مریم، را میتوان شانزده سال پیش از میلاد تخمین زد، با وجود این، با آن که زمان تولد مریم، در کتابهای اسلامی بر پایهی حدس و گمان استوار هست، ولی بعید از واقعیت نمینماید.
در مورد تولد مریم(س) و سرگذشت او پیش از تولد عیسی مسیح(ع) در اناجیل مطلبی نیامده است و بر اساس روایت "انجیل"، "مریم" یک دختر عادی بود که تنها در روزهای اعیاد یهودیان به اورشلیم و "هیکل" میرفت. در زندگی او پیش از سخن گفتن خداوند با وی، هیچ نشانهای که حکایت از برتری و برگزیدگی او باشد، وجود نداشت. در قاموس کتاب مقدس چنین سخن رفته: "باکره که مادر مسیح و از سبط یهودا و از نسل داود و خویش الیصابات، مادر یحیی تعمیددهنده که از سبط لاوی و نسل هارون بود و بعد از حوادث طفولیت مسیح یعنی زیارت شبانان و مجوسیان و ختنه مسیح و حاضر نمودنش در هیکل و به مصر رفتن بههیچوجه مریم باکره بیش از پنج مرتبه در کتاب مقدس (عهد جدید) مذکور نیست." همچنین در "انجیل" هیچ اشارهای بر خدمت کردن "مریم" در معبد در کودکی و یا بزرگسالی وجود ندارد. بر اساس اعتقاد مسیحیان، آنچه موجب انتخاب "مریم" بهعنوان مادر و به دنیا آورنده "عیسای مسیح" بود، صرفا یک انتخاب بود که از جانب خداوند و با حکمت او انجام گرفت.
اما قرآن در سوره مریم و بخشی از دیگر سوره ها، زندگی او را از تولد خودش تا تولد عیسی(ع) حکایت کرده است و در این مورد با کتاب مقدس تفاوت هایی دیده می شود، به ویژه در مورد ولادت حضرت مریم(س) که در کتاب مقدس مطلبی وجود ندارد ولی در قرآن، داستان حضرت مریم(س) را از تولد او و نذر مادرش بیان میکند: «(یاد کنید) هنگامی که همسر عمران گفت: پروردگارا! برای تو نذر کردم که را در شکم خود دارم (برای خدمت خانه تو از ولایت و سرپرستی من) آزاد باشد، بنابراین از من بپذیر یقیناً تو شنوا و دانایی. زمانی که او را زایید، گفت: پروردگارا! من او را دختر زاییدم. و خدا به آنچه او زایید داناتر بود و آن پسر (که زاییدن او را آرزو داشت، در کرامت، عظمت، ارزش و شخصیت) مانند این دختر نیست (پس در مقام نام گذاریش گفت:) البته من نامش را «مریم» نهادم، و او و فرزندانش را از خطرات مهلک و وسوسههای بنیان برانداز شیطان رانده شده به پناه تو میآورم. پس پروردگارش او را به صورت نیکویی پذیرفت و به طرز نیکویی نشو و نما داد». (آل عمران/ آیه۳۵-۳۷).
در تفسیر نمونه ادامه ماجرا را چنین نقل می کند که طبق نذر مادر، مریم(س) برای خدمت در معبد، به آنجا برده شد و از علما و بزرگان بنی اسرائیل خواسته شد تا سرپرستی او را بر عهده گیرند. از آنجا که مریم فرزند عمران و از خانواده بزرگی بود، برای کفالت و سرپرستی او مدّعیانی پیدا شد، تا اینکه قرعه انداختند و این قرعه به نام زکریا(س) درآمد و او در حالیکه فرزندی نداشت، سرپرستی مریم(س) را به عهده گرفت:«(ای پیامبر!) این (قصه مریم و زکریا)، از خبرهای غیبی است که به تو وحی میکنیم و تو در آن هنگام که قلمهای خود را (برای قرعهکشی) به آب میافکندند تا کدامیک کفالت و سرپرستی مریم را عهدهدار شود، و (نیز) به هنگامی که (دانشمندان بنی اسرائیل، برای کسب افتخار سرپرستی او،) با هم کشمکش داشتند، حضور نداشتی و همه اینها، از راه وحی به تو گفته شد». (آل عمران/ آیه۴۴). حضرت مریم به بیت المقدس رفت و در قسمت شرقی آنجا محوطهای را برای خود آماده ساخت و در آنجا به عبادت پرداخت: «و در این کتاب (آسمانی)، مریم را یاد کن، آن هنگام که از خانوادهاش جدا شد، و در ناحیه شرقی (بیت المقدس) قرار گرفت». (مریم/۱۶) وی در این دوران مورد لطف و عنایت الهی قرار گرفت به گونهای که هرگاه زکریا(س) در محل عبادت او حاضر میشد، طعامهایی را در نزد او میدید و مریم(س) در جواب این سؤال که اینها را از کجا آوردهای میگفت: اینها از جانب خداوند است: «... هر زمان زکریا وارد محراب او میشد، غذای مخصوصی در آنجا میدید. از او پرسید: ای مریم! این را از کجا آوردهای؟! گفت: این از سوی خداست. خداوند به هر کس بخواهد، بیحساب روزی میدهد». (آل عمران/ آیه ۳۷)./ طنین یاس - زهرا باقری-
انتهای پیام/ز
