نقش‌آفرینی علمی بانوی بسیجی آبفا استان البرز، در رویداد مهنا بسیج/تقدیر ملی از مخترع البرزی، برای نوآوری در سلامت و آب آشامیدنی

به گزارش خبرگزاری بسیج از البرز، زهرا علیخانی مخترع و پژوهشگر حوزه نانو فناوری و میکروبیولوژی و از کارکنان شرکت آب و فاضلاب استان البرز، با ثبت دستاورد‌های علمی در حوزه سلامت، آب و محیط‌زیست و کاهش زمان تشخیص آلودگی‌های میکروبی آب، از میان ۴۵۰ طرح ارسالی به رویداد ملی بانوان مهندس مهنا، به‌عنوان بانوی مهندس تأثیرگذار ایران اسلامی برگزیده شد و تندیس این رویداد ملی را دریافت کرد.

رویداد ملی بانوان مهندس مهنا، با حضور جمعی از بانوان فعال حوزه‌های صنعت، عمران، شهرسازی و محیط زیست، در شهر شیراز برگزار شد و این گردهمایی ملی که با هدف ارتقای نقش زنان مهندس در توسعه پایدار کشور و تبادل تجربه‌های تخصصی برگزار شده و در حال حاضر به‌عنوان یکی از مهم‌ترین برنامه‌های ملی در عرصه مهندسی بانوان کشور شناخته می‌شود.

در ادامه، مشروح گفت‌وگوی ما، با این بانوی پژوهشگر را می‌خوانید:

زهرا علیخانی، ایده اصلی اختراعات شما چگونه شکل گرفت؟

در حوزه سلامت تحقیق و مشاهده وضعیت و مشکلات بیماران مبتلا به سیستیک فیبروزیس، مرا به تحقیق روی واکسن نانویی برای این بیماری هدایت کرد.

در حوزه آب، دغدغه اصلی شرکت‌های آب و فاضلاب طولانی بودن زمان تشخیص آلودگی‌های میکروبی آب است که باعث شد به سمت طراحی کیت‌های سریع و بومی تشخیص آلودگی آب برویم، در شرکت آب و فاضلاب استان البرز حمایت‌های خوبی در جهت تحقیقات و تولید و توسعه علم صورت می‌پذیرد و با حمایت‌هایی که از سوی مدیران شرکت صورت پذیرفت شرکت توانست در مسیر کوتاه کردن پایش میکروبی آب قدم بردارد.

ویژگی برجسته اختراع شما که آن را جزو منتخبین جهت راه یابی به رویداد بانوان مهندس مهنا کرد، چیست؟

در این رویداد بزرگ ملی براساس در محور‌های مختلف و با معیار‌های خاص طرح‌های ارسال شده به هیئت داوران بررسی شد و از حدود ۴۵۰ طرح ارائه شده بانوان تاثیر گذار مهندس معرفی شدند.

در این رویداد سوابق علمی تخصصی و تحقیقاتی شرکت کنندگان و همچنین افتخارات ملی و بین المللی شرکت کنندگان در حوزه‌های مختلف بررسی شد و من موفق شدم چندین ایده و یک اختراع ثبت شده ملی و بین المللی با عنوان نانو واکسن و کسب افتخارات ملی و بین‌المللی را در زمینه آب و محیط زیست و نانوفناوری ارائه کنم.

طراحی واکسن نانویی با ساختار ایمن‌ساز هدفمند نوآوری مهمی بود که در چندین نمایشگاه بین المللی مورد توجه قرار گرفته و در صورت توسعه و تجاری سازی می‌تواند گام‌های بزرگی در حمایت از بیماران cf کشور برداشت.

در حوزه سلامت آب و محیط زیست و طراحی کیت‌های تشخیص مهم‌ترین ویژگی، کاهش زمان تشخیص آلودگی آب از چند روز به حدود سه ساعت است که با کار تیمی صورت گرفته در مرکز پایش آب و فاضلاب شرکت آبفا استان البرز به ثمر نشست و امیدواریم که با توسعه آن بتوانیم به هدف اصلی شرکت که تامین آب آشامیدنی سالم و پایدار است، قدم‌های کوچکی برداریم.

ایده‌های سوم و چهارم که به این جشنواره ارسال شد، در حوزه محیط زیست و مهندسی و طراحی پکیج‌های تصفیه فاضلاب شهرک‌های مسکونی و آزمایشگاه‌های تشخیص طبی جهت حذف مواد فلورسنت و جلوگیری از ورود آنها به فاضلاب شهری بود که امیدوارم بتوانیم، با تحقیق در این حوزه نیز به نتایج خوبی دست پیدا کنیم.

رویکرد اصلی شما در پژوهش‌های علمی چیست؟

رویکرد من پژوهش مسئله‌محور است؛ یعنی تولید علم و فناوری‌هایی که مستقیماً در خدمت مردم قرار گیرد.

به همین دلیل روی نانوفناوری و زیست‌مولکولی متمرکز شده‌ام، تا راه‌حل‌های عملی در حوزه آب، سلامت و محیط‌زیست ارائه کنم.

فرآیند تحقیق و توسعه این طرح چگونه طی شد؟

هر دو پروژه حاصل سال‌ها تلاش، آزمایش‌های مکرر و همکاری‌های میان‌رشته‌ای بود.

نقطه عطف کار، اثبات عملکرد سریع کیت آب و همچنین توان ایجاد پاسخ ایمنی توسط واکسن نانو بود که مسیر تجاری‌سازی و توسعه را می‌تواند هموار کند.

این موفقیت در نگاه شما به مسئولیت‌های یک بانوی مهندس بسیجی چه تأثیری داشت؟

این توفیق‌ها مسئولیت مرا سنگین‌تر کرد و باور دارم بانوی بسیجی می‌تواند در حوزه‌هایی مانند سلامت مردم و امنیت آب نقش کلیدی داشته باشد و نشان دهد، زنان ایرانی توانایی پیشبرد پروژه‌های بزرگ علمی را دارند.

نقش بانوان مهندس را در پیشرفت کشور چگونه ارزیابی می‌کنید؟

بانوان مهندس امروز در بسیاری از حوزه‌های زیربنایی از نانو و زیست‌فناوری تا محیط‌زیست و آب فعال‌اند و توان علمی و خلاقیت آنان نشان می‌دهد که حضور زنان در توسعه علمی کشور یک ضرورت است، نه انتخاب اختیاری.

مسیر تجاری‌سازی طرح‌های شما چگونه پیش می‌رود؟

کیت‌های تشخیص آلودگی آب قابلیت استفاده در شرکت‌های آب و فاضلاب، مراکز مدیریت بحران، صنایع غذایی و آزمایشگاه‌های بهداشتی را دارد و واکسن نانو نیز ظرفیت توسعه در شرکت‌های بیوتکنولوژی و صنایع داروسازی را دارد و می‌تواند در آینده جایگاه ویژه‌ای در درمان و پیشگیری از مرگ و میر بیماران مبتلا به CF داشته باشد.

کمی درباره سوابق و مسیر ورودتان به این حوزه بفرمایید.

من متولد ۱۳۶۵ هستم و تحصیلاتم را تا دکتری تخصصی میکروبیولوژی ادامه داده‌ام و علاقه به تأثیرگذاری در سلامت مردم و کنترل آلودگی‌های محیطی، مرا به سمت پژوهش، اختراع و حضور در مسابقات و جشنواره‌های علمی هدایت کرد.

در مسیر تحقیق و فعالیت علمی با چه چالش‌هایی روبه‌رو شدید؟

کمبود تجهیزات پیشرفته و پیچیدگی‌های علمی در پروژه واکسن و همچنین در پروژه کیت‌های آزمایشگاهی از بزرگ‌ترین چالش‌ها بود، اما با پشتکار، تحقیق مداوم و اتکا به توان داخلی توانستیم این موانع را به فرصت تبدیل کنیم.

 آیا فعالیت علمی بانوان با نقش‌های خانوادگی در تضاد است؟

به اعتقاد من هیچ تضادی وجود ندارد، با برنامه‌ریزی درست و حمایت خانواده، زنان می‌توانند هم در خانواده نقش‌آفرین باشند و هم در جامعه، تعادل میان این دو امکان‌پذیر است و زنان ایرانی بار‌ها ثابت کرده‌اند که توان انجام هر دو را دارند.