گلیم بلوچی؛ روایتِ تاریخ در تار و پود هنر
به گزارش خبرنگار بسیج از سراوان، گلیم بلوچی سراوان از برجستهترین جلوههای هنر سنتی این منطقه به شمار میرود؛ هنری که سالها در خانههای روستایی و عشایری سراوان جریان داشته و پاسخگوی نیازهای زندگی روزمره، پوشش و معیشت مردم بوده است و گلیمهای بلوچی این منطقه با نقشهای هندسی، رنگهای برگرفته از طبیعت و بافتی متناسب با اقلیم، روایتگر داستانهایی از زندگی، کوچ، باورهای قومی و شرایط زیستی مردمان سراوان هستند.
گلیم بلوچی سراوان نهتنها یک بافته کاربردی، بلکه سندی فرهنگی از هویت بلوچ است؛ سندی که در تاروپود آن، تاریخ شفاهی، خاطرات جمعی و نگاه مردم این سرزمین به جهان پیرامون تنیده شده است. هر نقش، بازتابی از اندیشه و ذوق هنرمندی است که بدون آموزش آکادمیک، اما با دانشی برگرفته از تجربه نسلها، هنر را به سادهترین و صادقانهترین شکل ممکن خلق کرده است.
در کنار گلیم، سوزندوزی بلوچی نیز در سراوان جایگاهی ویژه در هویت فرهنگی منطقه دارد؛ هنری ظریف و پرجزئیات که مکمل دیگر صنایعدستی بلوچ است و نشاندهنده نقش پررنگ زنان در پاسداشت میراث ناملموس این سرزمین محسوب میشود. مجموعه این هنرها، سراوان را به یکی از کانونهای مهم فرهنگ و صنایعدستی بلوچ تبدیل کرده است.
روایتی از دل تاریخ فرهنگی منطقه
زهرا سپاهیان یکی از بانوان روستاهای اطراف سراوان در گفتگو با خبرنگار بسیج در سراوان، گفت: زمانی در هر خانهای دار قالی یا گلیم برپا بود و دختران از کودکی کنار مادرانشان با نقش و رنگ آشنا میشدند، اما امروز بسیاری از این هنرها بهخاطر نبود حمایت و بازار، کمکم فراموش شدهاند.
وی افزود: گلیم و فرش بلوچ فقط یک وسیله مصرفی نبود، هر نقش آن داستان زندگی ما بود؛ از طبیعت گرفته تا باورها و آرزوها. سوزندوزی هم همینطور، هر لباسی که دوخته میشد، هویت زن بلوچ را نشان میداد. اگر این هنرها از بین برود، انگار بخشی از گذشته ما پاک شده است.
ماریا جنگیزهی دختر علاقمند به صنایعدستی و فرهنگ بومی نیز در گفتگو با خبرنگار ما گفت: صنایعدستی بلوچ مثل سفال کلپورگان یا گلیم و فرش، فقط متعلق به گذشته نیست، بلکه میتواند آینده اقتصادی منطقه را هم بسازد، به شرطی که درست معرفی و حمایت شود.
وی افزود: امروز در دنیا برای صنایعدستی اصیل ارزش زیادی قائل هستند، اما ما هنوز نتوانستهایم ظرفیتهای خودمان را بهخوبی فعال کنیم. وقتی سفالی با قدمت ۷ هزار سال یا سوزندوزی منحصربهفرد داریم، یعنی یک برند فرهنگی جهانی در اختیارمان است.
این دختر بلوچ تصریح کرد: اگر کارگاههای آموزشی راهاندازی شود و جوانها کنار استادکاران قدیمی آموزش ببینند، هم اشتغال ایجاد میشود و هم هویت فرهنگی حفظ خواهد شد. احیای این هنرها یعنی پیوند نسل امروز با ریشههای خودش.
