خوشنویسی، ستون هویت تمدن ایرانی اسلامی و تمرین صبر و معناست

قزوین_ سیدعباس صالحی، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، در آیین هشتمین دوسالانه ملی خوشنویسی ایران با اشاره به جایگاه رفیع هنر خوشنویسی در تاریخ ایران اظهار کرد: بی‌تردید خوشنویسی عروس هنرهای ایرانی و در عین حال مادر هنرهای این سرزمین است؛ هنری که چه در ایران پیش از اسلام و چه در ایران اسلامی، همچون تار و پودی در بطن تمدن ایرانی حضور داشته و از هر زاویه‌ای که به فرهنگ و تاریخ این سرزمین بنگریم، راهی به خوشنویسی می‌یابیم.

وی افزود: اگر ما به ادبیات ایران می‌بالیم و اگر شعر فارسی چنین ماندگار، گسترده و عمیق شده است، باید بدانیم که یک بال این تمدن شعر و بال دیگر آن خوشنویسی است. این دو در کنار یکدیگر، تمدن ایران اسلامی را به حرکت درآورده‌اند. حافظه شعری ایرانیان و مانایی ادبیات فارسی، پیوندی عمیق و ناگسستنی با خوشنویسی داشته و اگر این هنر نبود، شعر ایرانی هرگز به چنین سطحی از پایداری و نفوذ نمی‌رسید.

وزیر فرهنگ با اشاره به نقش خوشنویسی در ساختار اجتماعی و اداری ایران در طول تاریخ تصریح کرد: در تمدن ایرانی، رد پای خوشنویسی را در معماری، شهرسازی و بسیاری از عرصه‌های اجتماعی می‌بینیم. در روزگاری، ورود به دیوان‌ها و مشاغل اداری مستلزم داشتن «اهلیت‌نامه» بود و خوشنویسی یکی از شروط اصلی این اهلیت به شمار می‌رفت؛ به‌گونه‌ای که بدون تسلط بر خوشنویسی، امکان ورود به مشاغل دیوانی وجود نداشت.

صالحی ادامه داد: سیاستمداران و سلاطین ایرانی فرزندان خود را به دو امر مهم مقید می‌کردند؛ سلحشوری و خوشنویسی. در دربارهای ایران، خوشنویسی جایگاهی والا داشت و در برخی دوره‌ها، به‌ویژه در عصر تیموریان، چهره‌هایی همچون سنبل، ابراهیم سلطان و دیگر بزرگان، نه‌تنها حامی خوشنویسان بودند، بلکه خود از خوشنویسان برجسته به شمار می‌رفتند. این نشان می‌دهد که خوشنویسی در نگاه سیاست ایرانی، صرفاً یک هنر اشرافی نبود، بلکه نوعی تربیت وجودی محسوب می‌شد.

وی با اشاره به کارکردهای روحی و روانی این هنر گفت: اگر ارسطو هنر را موجب پالایش و تطهیر روح می‌دانست، خوشنویسی یکی از برترین جلوه‌های این معناست؛ چراکه تمرین صبر، شکیبایی، آرامش، تمرکز و عاقبت‌اندیشی است. در روزگاری که بشر با استرس، اضطراب، افسردگی و حتی فراموشی‌های ذهنی روبه‌روست، خوشنویسی می‌تواند به طمانینه وجودی و آرامش درونی انسان کمک کند.

وزیر فرهنگ افزود: توجه دیوانیان و سیاستمداران ایرانی به خوشنویسی، در حقیقت تلاشی برای جلوگیری از حضور افراد عجول، مضطرب و بی‌حوصله در مناصب حساس بود. خوشنویسی تمرینی وجودی برای مسئولیت‌پذیری و تعادل در تصمیم‌گیری به شمار می‌رفت؛ کارکردی که امروز نیز می‌تواند مورد توجه قرار گیرد.

صالحی همچنین به پیوند عمیق خوشنویسی با فرهنگ دینی و معنویت اشاره کرد و گفت: خوشنویسی در دامان تمدن اسلامی و از فضای قرآن کریم برخاسته است. بخش قابل توجهی از آثار ارائه‌شده در این دوسالانه نیز در فضای قرآنی و احادیث اهل‌بیت(ع) شکل گرفته‌اند. خوشنویسی تجسم کتبی وحی و جلوه‌ای جمالی از معناست که در قالب خط و نقش، انسان را از عالم مادی به افق‌های متعالی سوق می‌دهد.

وی خاطرنشان کرد: اصول خوشنویسی، همچون توازن، انحنا و نظم، بازتابی از مفاهیم توحیدی و حرکت از کثرت به وحدت است؛ مفاهیمی که خوشنویسی ایرانی اسلامی را به هنری معناگرا و قدسی تبدیل کرده و آن را در پیوندی عمیق با عالم معنا قرار داده است.

وزیر فرهنگ در پایان با اشاره به جایگاه استان قزوین در تاریخ خوشنویسی ایران گفت: تمدن ایرانی ـ اسلامی گام‌به‌گام با خوشنویسی پیش آمده و امروز ما وارث میراثی چند هزارساله هستیم. جوانانی که در این مسیر گام نهاده‌اند، بار سنگین این میراث کهن را بر دوش دارند. استان قزوین یکی از پایگاه‌های مهم خوشنویسی، بستر شایسته‌ای برای پاسداری از این هنر فاخر است. 

انتهای پیام/۱۰۱۰