محرومیت فقط نداشتن پول نیست

به گزارش خبرگزاری بسیج مازندران، در یادداشت تخصصی سرهنگ اقبالپور "مسئول بسیج سازندگی سپاه کربلا" آمده است:

وقتی از محرومیت سخن می‌گوییم، ذهن‌ها اغلب به سمت فقر مالی و کمبود امکانات معیشتی می‌رود. بی‌تردید فقر اقتصادی یکی از جدی‌ترین چهره‌های محرومیت است، اما تجربه میدانی در مناطق کمتر برخوردار نشان می‌دهد که محرومیت، لایه‌های عمیق‌تری دارد؛ لایه‌هایی که اگر دیده نشوند، حتی تزریق منابع مالی هم به تنهایی راه‌گشا نخواهد بود.

محرومیت فرهنگی، آموزشی، بهداشتی و حتی هویتی، گاه اثرگذارتر و ماندگارتر از فقر مالی است. نوجوانی که دسترسی به آموزش باکیفیت ندارد، خانواده‌ای که مهارت تصمیم‌گیری اقتصادی نیاموخته یا روستایی که سال‌ها صدایش شنیده نشده، همگی با نوعی از محرومیت مواجه‌اند که با یک بسته حمایتی یا کمک مقطعی برطرف نمی‌شود.

یکی از خطاهای رایج در برخی فعالیت‌های خیرخواهانه و حتی جهادی، تقلیل مسئله محرومیت به توزیع منابع است. این نگاه، اگرچه از سر دلسوزی است، اما در عمل می‌تواند به وابستگی، کاهش اعتمادبه‌نفس و تضعیف ظرفیت‌های بومی منجر شود. محرومیت‌زدایی واقعی، زمانی محقق می‌شود که مردم، خود را بخشی از راه‌حل بدانند، نه صرفاً دریافت‌کننده کمک.

در بسیاری از مناطق محروم، آنچه بیش از پول کم است، «امید» است. امید به دیده‌شدن، به تغییر، به آینده‌ای بهتر. جهادگران بارها شاهد بوده‌اند که یک گفت‌وگوی صادقانه، یک آموزش هدفمند یا یک همراهی مستمر، تأثیری عمیق‌تر از هزینه‌های مالی سنگین داشته است. اینجاست که نقش جهاد، فراتر از تأمین منابع، به احیای سرمایه اجتماعی تبدیل می‌شود.

محرومیت آموزشی نیز از مهم‌ترین چالش‌های امروز است. شکاف آموزشی، اگر به‌موقع ترمیم نشود، در سال‌های آینده به شکاف‌های عمیق‌تر اجتماعی و اقتصادی منجر خواهد شد. توجه به آموزش مهارت، ارتقای سواد رسانه‌ای و تقویت خودباوری در نسل جوان مناطق کمتر برخوردار، بخشی جدایی‌ناپذیر از مأموریت جهادی است.

از سوی دیگر، محرومیت هویتی و احساس بی‌اثر بودن، می‌تواند جامعه را در برابر جنگ روایت‌ها و تحریف واقعیت‌ها آسیب‌پذیر کند. وقتی افراد احساس می‌کنند سهمی در آینده ندارند، روایت‌های نادرست به‌راحتی جای حقیقت را می‌گیرند. محرومیت‌زدایی آگاهانه، در واقع یک اقدام پیشگیرانه فرهنگی و اجتماعی نیز هست.

کار جهادی موفق، محرومیت را چندبعدی می‌بیند و برای هر بعد، راه‌حل متناسب طراحی می‌کند. گاهی ساخت یک زیرساخت ضروری است و گاهی ساختن یک اعتماد. گاهی باید مدرسه ساخت و گاهی باید جرأت رؤیاپردازی را به یک نوجوان بازگرداند. تشخیص این اولویت‌ها، نیازمند شنیدن مردم و پرهیز از نگاه کلیشه‌ای است.

در نهایت باید گفت، اگر محرومیت را فقط نداشتن پول بدانیم، راه را اشتباه رفته‌ایم. محرومیت، نداشتن فرصت، نداشتن صدا و نداشتن امید هم هست. جهاد امروز، یعنی دیدن همه این لایه‌ها و تلاش برای ترمیم آن‌ها با نگاهی انسانی، عاقلانه و پایدار. چنین جهادی است که می‌تواند تغییر واقعی و ماندگار ایجاد کند.