۲۲ بهمن؛ تجلی بازدارندگی ملی و شکست پروژه «ترمیدور» انقلاب

قزوین_ امام خمینی(ره) در نخستین سال‌های پس از پیروزی انقلاب اسلامی، با طرح ایده «ارتش بیست میلیونی» که بعدها در قالب نهاد مقدس بسیج در دفاع مقدس هویت یافت، بنیان دفاعی نوینی را در ساختار جمهوری اسلامی پی‌ریزی کرد؛ دفاعی مردم‌پایه که امنیت کشور را نه صرفاً بر تجهیزات نظامی، بلکه بر ایمان، حضور و اراده عمومی استوار می‌ساخت. این نگاه راهبردی، کشور را در برابر توطئه‌های مستمر خارجی بیمه کرد و روحیه مسئولیت‌پذیری و آمادگی را در میان آحاد مردم نهادینه ساخت. از همان آغاز، تزریق و تقویت این روحیه انقلابی در بطن جامعه، یکی از اولویت‌های اصلی نظام اسلامی بوده است.

در ادبیات سیاسی غرب، مفهومی با عنوان «ترمیدور» وجود دارد؛ اصطلاحی برگرفته از تحولات پس از انقلاب فرانسه که به فرآیند فرسایش و استحاله انقلاب‌ها از درون اشاره دارد. بر اساس این نظریه، برای ساقط کردن یک انقلاب، لزوماً نیازی به تقابل نظامی مستقیم نیست؛ بلکه کافی است شور و هیجان انقلابی مردم و نیروهای وفادار تضعیف شود، عناصر نفوذی در لایه‌های تصمیم‌گیر و تصمیم‌ساز رخنه کنند و در قالب جنگی ترکیبی، ارکان یک نظام انقلابی از درون دچار استحاله گردد. نتیجه چنین فرآیندی، تضعیف استقلال یک کشور و فراهم شدن زمینه فشارهای بیرونی و حتی جنگ‌های تحمیلی خواهد بود.

در سال‌های گذشته، تلاش‌هایی در برخی سطوح مدیریتی برای کمرنگ کردن یا ادغام نهادهای برآمده از متن انقلاب صورت گرفت؛ نهادهایی که با رویکرد جهادی و مردمی شکل گرفته بودند. تجربه نشان داد که حذف یا تضعیف این ظرفیت‌های انقلابی، لزوماً به کارآمدی بیشتر منجر نمی‌شود، بلکه در برخی موارد، فاصله گرفتن از روحیه جهادی و مردمی، زمینه بروز ناکارآمدی‌های تازه را فراهم می‌کند. با این حال، آنچه همواره معادلات بدخواهان را بر هم زده، حضور آگاهانه مردم در صحنه بوده است.

راهپیمایی ۲۲ بهمن، نماد پیوند ملت با آرمان‌های استقلال، آزادی و جمهوری اسلامی است. با وجود مشکلات اقتصادی، چالش‌های فرهنگی و برخی کاستی‌های مدیریتی، مردم هر ساله با حضوری گسترده‌تر این روز را به صحنه تجدید میثاق با انقلاب تبدیل می‌کنند. این حضور نشان می‌دهد که بخش قابل توجهی از جامعه، جمهوری اسلامی را علی‌رغم نقدها و مطالبات، پناه هویتی و سیاسی خود می‌داند و اجازه نمی‌دهد پروژه فرسایش اجتماعی و سیاسی دشمن به ثمر بنشیند.

در شرایطی که منطقه غرب آسیا با تنش‌های فزاینده روبه‌روست و آرایش‌های سیاسی و نظامی جدیدی شکل گرفته، انسجام داخلی مهم‌ترین مؤلفه بازدارندگی برای ایران محسوب می‌شود. پیام وحدت ملی، بیش از هر ابزار سخت‌افزاری، می‌تواند هزینه هرگونه ماجراجویی علیه کشور را افزایش دهد. تجربه تاریخی نیز نشان داده است که دشمنان ایران، همواره میزان مشارکت و همبستگی مردم را به عنوان شاخصی برای ارزیابی قدرت یا ضعف داخلی تحلیل می‌کنند.

حضور گسترده مردم در ۲۲ بهمن، حامل چند پیام راهبردی است: نخست، نمایش سرمایه اجتماعی نظام؛ دوم، تأکید بر استمرار گفتمان استقلال‌طلبی در برابر هرگونه سلطه‌گری؛ و سوم، تقویت روحیه ملی در برابر جنگ روانی و رسانه‌ای. این حضور، مکمل توان دفاعی کشور است و نشان می‌دهد امنیت ایران تنها بر پایه تجهیزات نظامی بنا نشده، بلکه بر اراده ملتی استوار است که در بزنگاه‌های تاریخی، انسجام خود را به نمایش گذاشته است.

امسال نیز، بیش از هر زمان دیگر، ضرورت دارد این روز به صحنه‌ای از همدلی و هم‌افزایی ملی تبدیل شود. تأکید بر شعارهای بنیادین انقلاب ـ استقلال، آزادی و نه شرقی نه غربی ـ یادآور ماهیت هویتی این حرکت تاریخی است. مردم در هندسه قدرت جمهوری اسلامی، نقشی تعیین‌کننده دارند؛ آنان پشتوانه اصلی امنیت و پیشرفت کشورند و حضورشان، پیام روشنی به جهان مخابره می‌کند: ایران بر اراده ملت خود تکیه دارد.

راهپیمایی باشکوه ۲۲ بهمن می‌تواند بار دیگر این پیام بازدارندگی را تقویت کند که کشوری با چنین پشتوانه مردمی، نه در برابر فشارهای سیاسی تسلیم می‌شود و نه در برابر تهدیدهای نظامی عقب می‌نشیند. اتحاد و انسجام داخلی، بزرگ‌ترین سرمایه ملی و مطمئن‌ترین سپر امنیتی کشور است؛ سرمایه‌ای که هر سال در این روز تاریخی، جلوه‌ای تازه می‌یابد.

صادق چگینی

انتهای پیام/۱۰۰۲