مناجات شعبانیه، الگویی الهی برای روان‌درمانی و شکوفایی انسان

مریم رهسپار روان شناس و مدرس امور خانواده، در گفت‌وگو با خبرگزاری بسیج با اشاره به ظرفیت‌های عمیق معنوی ماه شعبان، مناجات شعبانیه را متنی فراتر از یک نیایش صرف دانست و آن را نوعی روان‌درمانی الهی توصیف کرد.

وی با بیان اینکه ماه شعبان، ماه خلوت دل و بازگشت به درون است، اظهار داشت:مناجات شعبانیه را می‌توان نه فقط زمزمه‌ای عرفانی، بلکه گفت‌وگویی درمان‌گرانه با خویشتن دانست؛ جایی که انسان با خودِ آسیب‌پذیرش روبه‌رو می‌شود و از عمق ضعف، طلب نیرو، معنا و عشق می‌کند.

خودآگاهی؛ نقطه آغاز درمان روان

دکتر رهسپار با اشاره به فراز ابتدایی مناجات «الهی، لم أسلک طریق الباطل و لم أتّخذ سواک محبوباً» افزود:این عبارت نوعی بیدارباش درونی و اعتراف عاشقانه است؛ لحظه‌ای که انسان در آینه حضور الهی، خود واقعی‌اش را می‌بیند. در زبان روان‌شناسی، این همان آغاز خودآگاهی و مواجهه صادقانه با «خودِ راستین» است؛ نخستین گام هر فرایند درمانی.

شفقت با خویشتن؛ از سرزنش تا آرامش

وی فراز الهی، ارحمنی إذ عجزت عن نفعی و بطلَت حیلتی را نماد شفقت با خویشتن دانست و گفت:در اینجا انسان نه خود را سرزنش می‌کند و نه دچار احساس طردشدگی می‌شود، بلکه ضعفش را با زبانی آمیخته به عشق بیان می‌کند. این حالت، پایه‌ی آرامش روان و سازگاری سالم با خود و دیگران است.

امید؛ نیروی برخاستن دوباره

این کارشناس حوزه روان با تأکید بر نقش امید در سلامت روان تصریح کرد:در فراز «الهی، لا تُخیب رجائی و لا تقطع منک أمَلی»، انسان در اوج ناتوانی، دوباره به امید می‌رسد. امید، چشمه نیروی زندگی است؛ همان نوری که از دل تاریکی می‌جوشد و امکانِ تغییر و برخاستن دوباره را یادآور می‌شود.

تعالی روان در تسلیم عاشقانه

دکتر رهسپار با اشاره به فراز «اللهم اجعلنی ممن نادیتَه فأجابک، ولاحظتَه فصُعق لجلالک» گفت:در این مرحله، نیایش از خواهش فراتر رفته و به تسلیم عاشقانه می‌رسد. از منظر روان‌شناسی، این نقطه، مرحله‌ی تعالی انسان است؛ رها شدن از خویشتن محدود و پیوند با منبع معنا، که عمیق‌ترین شکل آرامش روانی را به همراه دارد.

مناجات شعبانیه؛ زیربنای روان‌شناسی مثبت‌گرا

وی در پایان تأکید کرد:مناجات شعبانیه با تأکید بر خودآگاهی، خودشفقتی، امید، پذیرش آسیب‌پذیری و میل به معنا، می‌تواند زیربنای روان‌شناسی مثبت‌گرا باشد. چنین تجربه‌ای انسان را از چرخه اضطراب و خودانتقادی رها کرده و به سوی تاب‌آوری، معنا‌مندی و شکوفایی هدایت می‌کند؛ همان مقصدی که روان‌شناسی نوین آن را اوج رشد انسان می‌داند.«الهی، هَبْ لی کمالَ الانقطاعِ إلیک، و أنِرْ أبصارَ قلوبِنا بضیاءِ نظرِها إلیک»رهایی دل، همان درمان روان است.

گفتگو: کبری دریکوند 

انتهای پیام /