خودآگاهی و همدلی؛ ستون آرامش خانواده‌ها

 به گزارش خبرنگار خبرگزاری بسیج زاهدان ،طاهره دوستی مشاور اجتماعی سپاه شهرستان زاهدان گفت: وقتی صدای انفجار یا فعال شدن پدافند در آسمان شهر طنین می‌اندازد، فضای خانه‌ها نیز از آرامش فاصله می‌گیرد. اما باز در دل همین لحظات پرتنش، خانواده‌ها با درک متقابل احساسات و با چند گام ساده، می‌توانند فضای خانه را به پناهگاهی امن و آرام تبدیل کنند.

وی افزود: درشرایط بحرانی مانند حملات هوایی و جنگ، افزایش اضطراب، استرس و تنش در خانواده‌ها طبیعی است. انسان‌ها در مواجهه با خطرات، واکنش‌های هیجانی نشان می‌دهند که بعضاً به صورت پرخاشگری، بی‌حوصلگی و حتی کناره‌گیری بروز می‌کند.

این مشاور خانواده تاکید کرد: نکته مهم این است که این تنش‌ها را چگونه مدیریت کنیم تا آسیب کمتری به فضای خانواده و سلامت روانی افراد وارد شود. دوستی بیان کرد: وقتی کودکان یا حتی بزرگ‌ترها احساس ترس یا نگرانی خود را بیان می‌کنند، واکنش مهمی که باید نشان داد، شنیدن فعال و پذیرفتن آن‌هاست.

وی تصریح کرد: به جای اینکه بگوییم «گریه نکن» یا «نگران نباش»، بهتر است بگوییم: «می‌فهمم که این صداها ترسناک‌اند، من هم گاهی ترسیده‌ام.» این پذیرش باعث می‌شود افراد احساس کنند که تنها نیستند و حمایت می‌شوند.

مشاور و مدرس دانشگاه گفت: در شرایط بحران، بی‌نظمی بیشتر اضطراب را افزایش می‌دهد. خانواده‌ها باید تلاش کنند روال‌های روزانه مانند ساعات خواب، وعده‌های غذایی، بازی و درس خواندن را حفظ کنند. این کار به کودکان و بزرگ‌ترها حس امنیت می‌دهد که بخشی از زندگی‌شان هنوز تحت کنترل است.

دوستی تاکید کرد: آموزش نفس عمیق کشیدن و تمرکز روی تنفس به همه اعضای خانواده کمک می‌کند تا در لحظات استرس‌زا آرام شوند.

وی تصریح کرد: مثلاً تمرین «نفس ۴-۷-۸»: دم ۴ ثانیه، نگه داشتن نفس ۷ ثانیه، بازدم ۸ ثانیه. این تمرین‌های ساده، ریتم ضربان قلب را تنظیم و اضطراب را کاهش می‌دهند.

مشاور خانواده گفت: علم روانشناسی اثبات کرده که خواندن مدام اخبار تنش‌زا اضطراب را تشدید می‌کند. برای استفاده از اخبار محدودیت زمانی بگذارید (مثلاً فقط دو بار در روز برای اطلاع از مهم‌ترین تحولات) و مراقب باشید که این امر ذهن کودک و نوجوان را درگیر نکند.

دوستی یادآور شد: اگر احتمال ادامه وضعیت بحرانی وجود دارد، برنامه‌ریزی برای اتفاقات پیشِ رو (مثل محلی برای پناهگیری در منزل، کیت کمک‌های اولیه، اطلاع از راهنمای محله) اضطراب را پایین می‌آورد. این امر برای کودکان هم مهم است که بدانند «بزرگ‌ترها فکر همه‌چیز را کرده‌اند.»

وی افزود:در روزهای بحرانی، دور بودن از افرادی که مدام ترس و اضطراب را بازتولید می‌کنند، اهمیت زیادی دارد. این افراد — که گاهی با هوچی‌گری و نشر شایعه‌های نگران‌ کننده ذهن اطرافیان را مشوش می‌کنند — تنها باعث افزایش تنش و از بین رفتن احساس امنیت می‌شوند.

مشاور خانواده تاکید کرد: در این شرایط، ارتباط با منابع معتبر و افراد آرام، منطقی و حمایتگر را در اولویت قرار دهید. اینکار باعث می‌شود ذهن شما و اعضای خانواده از فشار روانی در امان بماند و با آرامش بیشتری با شرایط کنار بیایید.

دوستی اذعان کرد:ما پیش از این هم روزهای سخت‌تری را از سر گذرانده‌ایم. در دوران هشت سال جنگ تحمیلی — وقتی که نه از این حجم پیشرفت‌های نظامی خبری بود و نه از پدافند پیشرفته — مردم محکم ایستادند و زندگی را ادامه دادند.

وی افزود:پدربزرگ‌ها و مادربزرگ‌ها خوب به یاد دارند که در کنار صدای آژیر، خمپاره و بمب، بچه‌ها به مدرسه می‌رفتند، مغازه‌ها باز بودند و جریان زندگی متوقف نمی‌شد. این ایستادگی و عزم ملی امروز هم پشتوانه امنیت و آرامش ماست. مرور این خاطرات برای نسل جوان یادآوری می‌کند که این کشور محکم‌تر از آن است که با هراس فروبریزد — و فردای روشن‌تری در پیش دارد.

مشاور خانواده و مدرس دانشگاه بیان کرد: سالمندان معمولاً با مشکلات جسمی، کاهش استقلال، از‌دست‌دادن عزیزان و انزوای اجتماعی روبه‌رو هستند. بحران‌هایی مانند جنگ، این مشکلات را تشدید می‌کنند و باعث بروز افسردگی، اضطراب و احساس ناتوانی می‌شوند. حمایت عاطفی و توجه به سلامت روان آن‌ها نه‌تنها کیفیت زندگی‌شان را حفظ می‌کند، بلکه مانع از فروپاشی روانی می‌شود.

دوستی تصریح کرد: شنیدن حرف‌های سالمند بدون قطع کردن و ارائه پاسخ‌های حمایتی، حس ارزشمندی و امنیت به آنها می‌دهد.