سیره سیاسی امام صادق (ع)؛ الگوی مرزبندی شفاف با استکبار و اعتماد به اقتدار نظام

به گزارش خبرگزاری بسیج از البرز، متن خطبه حجت السلام والمسلمین رادمرد امام جمعه ماهدشت، مبنی بر تقوا الهی و مسائل شهری و منطقه‌ای، به شرح زیر است:

یکی از ضروری‌ترین شناخت‌ها و ادراک‌های ما این است که مقطع زمان را درک کنیم.

مکان را به‌راحتی می‌توان شناخت؛ کعبه، حرم ائمه، مسجد و حسینیه؛ اینها مکان‌های مقدس هستند و ما رعایت آنها را می‌کنیم. اما مهم‌تر از معرفت مکان، معرفت زمان است.

انسان فهمیده‌ای که زمان خویش را بشناسد، مسائل اشتباه‌انگیز او را غافلگیر نمى‌کند (الْعَالِمُ بِزَمَانِهِ لَا تَهْجُمُ عَلَیهِ اللَّوَابِسُ).

کسانى که زمان خود را نشناسند، غافلگیر مى‌شوند و حوادث پنهان و پوشیده (به‌ویژه در جاهایى که انگیزه‌هایى قوى براى غافل نگاه داشتن ایشان وجود داشته باشد) بر آنان هجوم مى‌آورد و آنان را مغلوب یا مرعوب مى‌سازد.

واضح است که مقصود از «زمان» در بحث، زمان تاریخى و تقویمى نیست، بلکه زمان فکرى و فرهنگى و زندگى معاصر است، که انسان هر عصر در آن به سر مى‌برد، با همه چیزهایى که در آن است، از وضعیت سیاست و اقتصاد جهانی تا...، در چه زمانی هستیم؟

این موضوع را با استناد به این فرمایش امام صادق (ع) بشناسیم: «زمانی که مردم به خدا نزدیک‌ترند و خدا از آنان راضی‌تر است، همان زمانی است که امام زمان از میانشان پنهان می‌شود و کسی جای وی را نمی‌داند؛ با این حال، مردم می‌دانند که حجت خدا از بین نرفته است»

(أَقْرَبُ مَا یکُونُ الْعِبَادُ مِنَ اللَّهِ جَلَّ ذِکْرُهُ وَ أَرْضَى مَا یکُونُ عَنْهُمْ إِذَا افْتَقَدُوا حُجَّةَ اللَّهِ جَلَّ وَ عَزَّ وَ لَمْ یظْهَرْ لَهُمْ وَ لَمْ یعْلَمُوا مَکَانَهُ وَ هُمْ فِی ذَلِکَ یعْلَمُونَ أَنَّهُ لَمْ تَبْطُلْ حُجَّةُ اللَّهِ جَلَّ ذِکْرُهُ وَ لَا مِیثَاقُهُ فَعِنْدَهَا).

فضیلت این زمان برای مردم این است که امام و معجزاتش را نمی‌بینند، اما با فکر کردن به نشانه‌ها و دلایل به او ایمان می‌آورند.

یعنی در زمانی که امام زمان (ع) غایب است، مردم به سطحی از رشد می‌رسند که باور دارند امام زنده است و پیوسته منتظر فرج هستند و در این زمان، وسوسه‌های شیطان‌های جن و انس هم بسیار زیاد است.

«در آن زمان، هر صبح و شب منتظر فرج باشید» (فَتَوَقَّعُوا الْفَرَجَ صَبَاحاً وَ مَسَاءً)، با این کار غم و اندوه را از خود دور کنید.

چون زمان ظهور معلوم نیست، همیشه احتمال آن می‌رود و این امید، نشاط شما را زنده نگه می‌دارد.

هرگز از رحمت خدا ناامید نشوید، همچنین «سخت‌ترین زمانِ خشم خدا بر دشمنانش، همان زمانی است که حجت او از میان بندگان پنهان باشد» (فَإِنَّ أَشَدَّ مَا یکُونُ غَضَبُ اللَّهِ عَلَى أَعْدَائِهِ إِذَا افْتَقَدُوا حُجَّتَهُ وَ لَمْ یظْهَرْ لَهُمْ).

«خدا می‌داند که دوستانش در زمان غیبت امام (ع) هم شک نمی‌کنند؛ وگرنه اجازه نمی‌داد امام (ع) پنهان بماند» (وَ قَدْ عَلِمَ أَنَّ أَوْلِیاءَهُ لَا یرْتَابُونَ وَ لَوْ عَلِمَ أَنَّهُمْ یرْتَابُونَ مَا غَیبَ حُجَّتَهُ عَنْهُمْ طَرْفَةَ عَینٍ).

«ظهور امام (ع) فقط برای بدترین مردم رخ می‌دهد» (وَ لَا یکُونُ ذَلِکَ إِلَّا عَلَى رَأْسِ شِرَارِ النَّاسِ) تا آنان را نابود کند و عدل و داد را جایگزین سازد.

در واقع، غضب خدا در زمان غیبت مخصوص مردم بد است، اما برای مؤمنان، رحمت و پاداش دارد (الکافی، ج‌۱، ص ۳۳۳) طبق این بیان نورانی امام صادق (ع)، ملت مقاوم و شجاع در این زمان از نزدیک‌ترین افراد به خدا هستند (أَقْرَبُ مَا یکُونُ الْعِبَادُ مِنَ اللَّهِ)؛ و خداوند تاکنون از هیچ قومی به اندازه این ملت دلیر راضی نبوده است (وَ أَرْضَى مَا یکُونُ عَنْهُمْ). در واقع امام صادق (ع) این موضوع را پیش‌بینی کرده‌اند. در دوران غیبت امام زمان (ع)، کسانی که زندگی می‌کنند مقرب‌ترین مردم نزد خداوند هستند و خدا از آنان بیش از همه راضی است؛ حتی بیش از اصحاب پیامبر (ص).

دلیلش این است که در زمان حضور پیامبر (ص)، معجزه، امیرالمؤمنین (ع)، حضرت زهرا (س)، امام حسن (ع) و امام حسین (ع) و وحی وجود داشت و همراهی با دین آسان‌تر بود. اما اگر همه اینها نباشند و انسان همچنان بر راه راست بماند، ارزش آن بسیار والاتر است.

حضرت موسی (ع) در میان قوم خود تعداد شصت معجزه نشان داد، اما هنگامی که سی روز غایب شد، مردم به گوساله‌پرستی روی آوردند.

اما امام زمان (ع) بیش از هزار سال است که غایب است و ما نمی‌دانیم کجاست ولی باور داریم که زنده است و خواهد آمد.

حمایت مردم از این کشور، چه در حوادث تروریستی و کودتای دی‌ماه و قله آن، حماسه ۲۲ دی‌ماه و چه در یوم‌الله ۲۲ بهمن، و چه در ۲۲ اسفند و یوم الله روز قدس و چه در جنگ رمضان که شب‌ها خیابان‌ها را میدان جهاد فی سبیل الله کرده‌اند.

این رویدادها، هر کدام، یک معجزه الهی و همه نشانه‌های نصرت الهی هستند. اینها فراتر از ادراک معمولی و متعارف است.

امروز چه کسی می‌تواند حضور مردم در خیابان‌ها را تحلیل کند؟ اینها همه نصرت الهی است که باید آن را درک کنیم.

اگر نصرت خدا را نفهمیم، احساس تنهایی می‌کنیم. در هشت سال دفاع مقدس هزاران نفر تربیت شدند.

اکنون جوانان تازه‌نفس در حال ظهور هستند و مقدمات حکومت امام زمان (عج) را فراهم می‌کنند.

خطبه دوم/ جمعه/۲۱ فروردین/ شهادت امیر سپهبد علی صیاد شیرازی (۱۳۷۸ ش) سه‌شنبه/۲۵ فروردین/۲۵ شوال/ شهادت حضرت امام جعفر صادق (علیه‌السلام) (۱۴۸ ق)

مقطع حیات مبارک امام صادق علیه السلام بسیار حساس است چرا که عصر پوست‌اندازی اژد‌های طاغوتی امویان و پوشیدن لباس تزویر عباسیان بود.

بعضی خیال می‌کنند که امام صادق به سیاست کاری نداشت، علیه دستگاه فعالیتی نمی‌کرد، در صدد ایجاد حکومت الهی و علوی نبود، این خطا است.

امام صادق علیه‌الصلاةوالسلام، ماهیت مبارزه‌اش یک ماهیت سیاسی بود، کار فرهنگی او هم کار سیاسی بود.

از اصول اساسی در سیره سیاسی امام صادق علیه السلام کفر و مرزبندی شفاف با جریان طاغوت است و می‌بینیم با اینکه برای سرنگونی امویان بسیار تلاش دارد، اما لحظه‌ای به طاغوت عباسیان رکون و تمایل نداشت.

از معروف‌ترین سند‌های مرزبندی حضرت با طاغوت، مقبوله عمر بن حنظله است.

عمر بن حنظله می‌گوید از امام صادق علیه السلام درباره دو نفر از شیعیان که در مورد قرض یا میراث نزاعی بینشان بود و به قُضات حکومت طاغوت مراجعه کرده بودند، سؤال کردم که آیا مراجعه به قُضات روا است؟

حضرت صریحا فرمودند: اینگونه مراجعات چه حق باشد و چه باطل، در حقیقت مراجعه به طاغوت است (مَنْ تَحاکَمَ إلَیْهِمْ، فی حَقٍّ أَوْ باطِلٍ، فَإنَّما تَحاکَمَ إلَی الطّاغُوتِ (وسائل الشیعه، ج۱۸، ص۹۹))؛ به همین جهت هر منفعتی را که به حکم طاغوت به دست آورند، در حقیقت به طور حرام گرفته‌اند؛ گرچه آن منفعت حق وی باشد؛ زیرا که آن را به حکم و رأی طاغوت -یعنی آن قدرتی که خدا دستور داده به آن کافر شوند- به دست آورده است.

خدای تعالی می‌فرماید: «یُرِیدُونَ أَنْ یَتَحَاکَمُوا إِلَی الطَّاغُوتِ وَ قَدْ أُمِرُوا أَنْ یَکْفُرُوا بِهِ» (نساء:۶۰) - می‌خواهند طاغوت را به داوری بطلبند با اینکه به آنها دستور داده شده به طاغوت کافر شوند.

در روایت دیگری حضرت امام صادق علیه السلام تصریح کردند اساسا دین‌داری ذیل ولایت طاغوت، دین‌داری حقیقی نیست: «لاَ دِینَ لِمَنْ دَانَ اَللَّهَ بِوَلاَیَةِ إِمَامٍ جَائِرٍ لَیْسَ مِنَ اَللَّهِ.» (الکافی، ج ۱، ص ۳۷۵) در واقع ظاهر المتدیننی که کاری با عرصه‌های سیاسی ندارند و سکولار مآبانه و کفر به طاغوت ندارند، باید در تدین خود تردید و بازنگری جدی نمایند.

به تصریح کسی که بنابر ذیل مقبوله عمر بن حنظله، ولیّ جامعه اسلامی است، می‌فرماید: «آن‌هایی که سیاست‌های آمریکا را در این منطقه اجرا می‌کنند و برطبقِ میل و نظر و سیاست‌های آمریکا -که طاغوت اعظم آمریکا است، شیطان اکبر آمریکا است- عمل می‌کنند، متمسّک به طاغوت‌اند، کفر به طاغوت ندارند، اینکه ملّت ایران در مقابل زیاده‌خواهی و زیاده‌گویی آمریکا ایستاده است، این نقطه‌ی اصلیِ اقتدارِ ملّت ایران است و این آن چیزی است که امّت اسلامی به آن احتیاج دارد: کفر به طاغوت و ایمان بِالله؛ اگر این شد، «فَقَدِ استَمسَکَ بِالعُروَةِ الوُثقی» اتفاق خواهد افتاد.

این یکی از درس‌های مهم امام صادق علیه السلام است که باید همیشه در زندگی مان ملاحظه کنیم متاسفانه جریان‌هایی در طول تاریخ و در دوران ما بیشتر، این گفتمان را در جامعه ما رسوخ دادند که منش و روش زندگی اهل بیت علیهم السلام خالی و تهی بوده است از مشی سیاسی، اینکه امام صادق علیه السلام به هر بهانه‌ای حرف از طاغوت بودن حکومت زمان خودشان می‌زدند، آیا مشی و حرکت سیاسی نیست؟

این را تعالیم سیاسی اسلامی بوده است که تا الان ما را پیش برده و این همه عزت را فراهم کرده فلذا منابر ما، هیئات ما، مساجد ما باید تامین کننده بینش سیاسی و حرکت سیاسی اسلام عزیز باشد و اگر این نباشد ما با افراد ظاهر الصلاح و متدینی مواجه خواهیم بود بدون بصیرت که امام جامعه شان را در مقاطع مختلف در فشار قرائت‌های خودساخته خودشان از دین قرار می‌دهند، مثل همان قرائتی که دین را از سیاست جدا می‌داند و در برخی اماکن مذهبی ما هم رسوخ کرده، البته سیاست ورزی دینی هم خودش اصلوب و اصولی دارد که کسی اگر ندانسته وارد بشود ریال میشود حکایت همان دوستی خاله خرسه‌ای که داستان‌ها ذکر شده، بجایی اینکه انسان کمک کننده باشد، ضرر رسان است و زحمت را بیشتر می‌کند، اما او به گمان خودش نیت کمک دارد، اما بدلیل نداشتن اصول و قواعد ضرر می‌زند، اصول و قواعد کار سیاسی در اسلام ما در قرآن کریم و بیان و رفتار پیامبر و اهل بیت طاهرینش علیهم السلام آمده است که از مسیر عالمان ربانی و اسلام شناس به دست ما رسیده است و ما همه آنها را در بیان و گفتار و رفتار امام شهیدمان یافتیم و هر کسی مطالعه کند و دقیق بیانات را بررسی کند، اصول و قواعد را بدست می‌آورد و عمل طبق آن میشود یک ضرورت تا در مقاطع حساس بتوانند موضوع را درست درک کنند و موضع صحیح بگیرند.

یکی از قواعد و اصول را امام شهیدمان به ما آموخت، شهید امام خامنه‌ای (رضوان الله علیه): «یکی از امیدبخش‌ترین آیات قرآن، آیه‌ی معیت الهی است؛ «اِنَّ اللهَ مَعَنا» (توبه: ۴۰)، خدا با ما است.

اینکه انسان احساس کند که خدا با وی است، خدا در کنار وی است، خدا پشت سر وی است، خدا مراقب وی است؛ مسئله‌ی خیلی مهمی است! چون خدا مرکز قدرت و مرکز عزت است.

وقتی خدا با یک جبهه‌ای باشد، این جبهه قطعاً و بلاشک پیروز است.

ملاحظه کنید در سخت‌ترین جا‌ها خدای متعال این معیت را به رخ اولیای خودش کشانده؛ آنجا که موسی و هارون می‌گویند: إِنَّنَا نَخَافُ أَنْ یَفْرُطَ عَلَیْنَا أَوْ أَنْ یَطْغَى (طه: ۴۵)، فرعون این کار را بکند، خداوند میفرماید: قَالَ لَا تَخَافَا إِنَّنِی مَعَکُمَا أَسْمَعُ وَأَرَى؛ (طه: ۴۶) ببینید چقدر این خوب است! می‌فرماید: من با شما هستم، می‌بینم، می‌شنوم، حواسم جمع است، مواظبتان هستم.

یک وقت شهید سیدمحمدباقر حکیم خدمت رهبر شهید انقلاب بود و صدام سقوط کرده بود و شهید حکیم می‌خواست برود نجف و به‌همین خاطر خدمت رهبر شهید آمده بود برای گرفتن رهنمود و توصیه‌های راهبردی.

رهبر شهید در آن جلسه، به آقای حکیم تذکراتی را فرمودند، از جمله راجع به قضیه آمریکا، ایشان نکات بسیار مهمی را یادآورد شدند.

فرمودند (نقل به مضمون): آقای حکیم! شما الآن به کشوری وارد می‌شوید که تحت اشغال آمریکا است و آمریکا آنجا را اشغال کرده و با همه زور و بازو و قدرت در آنجا مسلط است. مبادا از آمریکا بترسید!

مبادا این نظام استکباری و این زور و آن اسلحه و مهمات و آن برج و بارو که آمریکایی‌ها در آنجا درست کرده‌اند، شما را مرعوب خودشان بکند و آمریکایی‌ها حقیرند و باید هم از اینجا بیرون بروند و شما با این روحیه در آنجا بروید.

مبادا مرعوب قدرت آمریکا قرار بگیرد و برایش سوال شد این همه آرامش شما برای چیست و این همه شاخ و شانه کشیدن برای آمریکا چه علتی دارد؟

رهبر شهید انقلاب فرموده بودند: می‌دانی این حالت برای چیست؟ ما روی خدا حساب باز کرده‌ایم. ما به خدا اطمینان و اعتماد داریم، این جور نیست که ما ندانیم آمریکا کیست و چیست.

چنگ و دندان آمریکا را هم هر روز داریم می‌بینیم و وحشی بودن اینها را می‌فهمیم، اما ما به خدا اعتماد کردیم، روی خدا حساب کردیم و دل در گرو خدا قرار داده‌ایم.

وی یک ابر مرد بود که کم کم زوایای رهبری ایشان برای ما نمایان می‌شود و در بخشی از پیام رهبر معظم انقلاب برای چهلمین روز شهادت امام شهیدمان نکات مهمی را در قالب هنر‌های آن رهبر شهیدمان بیان فرمودند: یک هنر بزرگش که کمتر مورد توجه قرار می‌گیرد، هنر تربیت و پرورش اجتماع از طریق ساخت افکار و روحیات و عواطف توده‌های عظیم مردم و گروه‌های اجتماعی بود.

هنر دیگر ایشان نهادسازی‌های هدفمندی بود که بخصوص در سال‌های ابتدائی دوران زعامت و رهبری خود با نظر به افق‌های دور دست، به آن اقدام کردند و

هنر دیگرش اقدام به قدرتمندسازی ساختار نظامی کشور بود که ملت ایران در دو جنگ تحمیلی اخیر از آثار مثبت آن مطّلع و بهره‌مند شدند.

همچنین قدرت ابداع و ابتکار در ابعاد مختلف اعم از علمی و راهبردی و سیاستگذاری، از دیگر هنرهایش بود که شمّه‌ای از آن در تدوین سیاست‌های کلی نظام منعکس می‌باشد؛ و نیز قدرت خلق معانی از طریق ساخت به‌هنگام واژگان و ترکیب‌های بدیعی که هر یک انبوهی از معانی را خلق و حمل می‌کرد و از آن، گفتمان عمومی عمل می‌آمد؛ و از جمله، هنری که در اثر صیقل خوردن روح بلندش در شداید و امتحانات و ابتلائات و به‌خاطر صبر و استقامت در مسیر حق حاصل شده بود، هنر پیش‌بینی حوادث دوردست بود که اَلمُؤمِنُ یَنْظُرُ بِنورِ الله.

همه این هنر‌ها و مزیت‌ها منشائی جز عنایات خاصه الهی و توجه خاص سرورمان و آباء طاهرینش صلوات‌الله علیهم اجمعین نداشت.

شاید بتوان آنچه این عنایات و توجهات را به سمت آن بزرگوار جلب کرد را در تلاش و مجاهدت بی‌وقفه و خالصانه او در راه اعلاء کلمه‌ی حق، خلاصه کرد.

یک جمله هم در خصوص جریان آتش بس عرض کنم که نکاتی را در اجتماع عرض کردم اولا اینکه ما به ساختار جمهوری اسلامی باید اعتماد داشته باشیم، تعیین رهبری در درون همین ساختار اتفاق افتاده یعنی مجلس خبرگان رهبری که منتخب مردم هستند، ساختار نظامی ما هم همینطور، باید به طراحی آنها اعتماد داشت، ما نشسته‌ایم در خانه یا براساس اطلاعات خودمان، شروع به نقد و موضعگیری می‌کنیم که چرا این نشد و آن نشد یا باید اینطور می‌کردند و ... ما به داده‌ها و اطلاعات نظامی اشراف نداریم و از طرفی ما علم و تجربه فرماندهی میدان نظامی را هم نداریم که بخواهیم تعیین تکلیف کنیم، ما به ساختار فرماندهی نظامی خودمان اعتماد کامل داریم و حمایت می‌کنیم و ساختار دیپلماسی ما هم همین است، ساختار شورای عالی امنیت ملی هم همین است، این توصیه مهم امام شهیدمان است و یکی از اصول تغییر ناپذیر امام شهیدمان بود و در هیچ شرایطی حاضر نشدند، بدبینی به ساختار لحظه فراهم شود و هر جریانی که در فضای سیاسی کشور خواست این فضا را فراهم کند، راسا خود ایشان ورود می‌کردند؛ لذا جریان آتش بس اعلامی نباید ما را بدبین به ساختار کند و الان اساسا شرایط مقطع زمانی برجام نیست که آن نگرانی‌ها باشد، اما مراقبت باید کرد و در خیابان‌ها خط قرمز انقلاب و امام جامعه را باید فریاد زد، رهبری معظم فرمودند: نباید با اعلام بناء بر مذاکرات با دشمن، تصور شود که حضور در خیابان‌ها لازم نیست.

بلکه اگر بر فرض، ضرورتاً نوبت دوره سکوت صحنه نبرد نظامی رسیده باشد، وظیفه آحاد مردمی که امکان حضور در میادین و محلات و مساجد را دارا هستند، سنگین‌تر از قبل به‌نظر می‌رسد، مسلّماً فریاد‌های شما در میادین، در نتیجه مذاکرات مؤثر است.

در این مقطع تا مرحله وصول به آنچه متعلق به ما است، اولاً همه آحاد ملت سعی در مراعات یکدیگر داشته باشند تا از ناحیه کمبود‌هایی که اثر طبیعی هر جنگی است، فشار کمتری بر اقشار مختلف وارد شود و البته این کمبود‌ها که بعضاً در جبهه مقابل شما خیلی بیشتر وجود دارد، به لطف تلاش‌های برادران و خواهران شما در دولت و نهاد‌های دیگر، تا حد قابل توجهی مدیریت شده است.

ثانیاً مراقبت از گوشهایمان که پنجره مغز و قلب است در مقابل رسانه‌های تحت حمایت دشمن یا همسوی با وی امری لازم است، مسلّماً آن رسانه‌ها خیرخواه کشور و ملت ایران نیستند و این معنا بار‌ها ثابت شده است و بنابراین یا اساساً مواجهه و استفاده از آنها را ترک کنیم یا اقلاً با سوء ظن فراوان با هر چیزی که ارائه میدهند برخورد کنیم.

ثالثاً ملت عزیز اگر چه با پایان گرفتن مدت عزای رسمی شهادت رهبر عظیم‌الشأن خود، جامه عزا را از تن بیرون می‌آورد، اما عزم قاطع بر انتقام خون پاک ایشان و همه شهدای جنگ تحمیلی دوم و سوم را در روح و قلب خود زنده نگه‌میدارد و پیوسته مترصّد تحقق آن خواهد بود.

در پایان خطاب به سرورمان عجل الله تعالی فرجه الشریف عرضه میدارم که ما با ایمان به خدای متعال و توسل به ائمه معصومین صلوات الله و سلامه علیهم و با تأسّی به رهبر شهید خود در زیر پرچم جنابتان و در مقابل جبهه کفر و استکبار ایستاده‌ایم و در این مسیر شهدای گرانقدری از طبقات مختلف تقدیم راه عزت و استقلال کشور و اعتلای اسلام و انقلاب اسلامی کرده‌ایم و خساراتی دیگر هم دیده‌ایم.

اینک با تمام وجود به دعای خاص حضرتتان برای غلبه قاطع بر دشمن چه در صحنه مذاکرات و چه در میدان نبرد دل بسته‌ایم و امید داریم هر چه زودتر، هم ما و هم دشمنانمان اثر معجزه‌آسای آن را مشاهده کنیم.