فرجام پاسیفیسم در عصر ترامپیسم؛ احتضار نهادها و بن‌بست صلح جهانی

به گزارش خبرگزاری بسیج از البرز، امیر عطاران کارشناس مسائل رسانه، در یادداشتی آورده است که

اگر صلح می‌خواهی، آماده جنگ باش

با ظهور و سیطره تفکر «ترامپیسم»، جهان در ورطه عمیق‌ترین بی عدالتی و نوعی استبداد نوین فرو رفته است.

در این شرایط، نه‌تنها مفهوم «صلح جهانی» معنا و کارکرد گذشته خود را از دست داده، بلکه اعتبار و اثرگذاری نهاد‌های بین‌المللی نیز به پایین‌ترین سطح خود در دهه‌های اخیر رسیده و در آستانه فروپاشی قرار گرفته‌اند.

در جهانی که قدرت نظامی و تسلیحات هسته‌ای حرف اول را می‌زنند و خوی سلطه گری بر مناسبات دیپلماتیک سایه افکنده، طرفداران «پاسیفیسم» (صلح‌طلبی) با دشوارترین چالش‌های تاریخی مواجه شده‌اند.

تقابل واقع گرایی نظامی با آرمان گرایی صلح‌طلبانه

از منظر سیاست مداران پیرو مکتب واقع‌گرایی، این باور راسخ وجود دارد که «اگر صلح می‌خواهی، باید آماده جنگ باشی»، چراکه صلح نه محصول دیپلماسی «گل و لبخند»، بلکه نتیجه استراتژی «بازدارندگی» و ایجاد «توازن وحشت» است.

در نگاه ترامپیست، پاسیفیسم نوعی ساده لوحی سیاسی تلقی می‌شود که می‌تواند امنیت ملی و حتی بقای یک ملت را به خطر انداخته و زمینه نابودی آن را فراهم سازد.

نهاد‌های بین‌المللی؛ از رویای قانون تا ابزار قدرت

اگرچه سازمان ملل، دادگاه‌های بین‌المللی و معاهدات جهانی محصول تفکر پس از جنگ‌های ویرانگر و نمادی از امید به جانشینی «قانون» به جای «گلوله» بودند، اما شکست پی‌درپی این نهاد‌ها در جلوگیری از جنگ‌ها و بحران‌های اخیر، شکافی عمیق میان آرمان و واقعیت ایجاد کرده است.

ریشه این بن‌بست را باید در این حقیقت جست‌و‌جو کرد که این نهاد‌ها پیش از آنکه پاسدار عدالت و امنیت جهانی باشند، به ابزاری در دست قدرت‌های بزرگ تبدیل شده‌اند؛ قدرت‌هایی که زیر نام حقوق بشر و انسانیت، جهان را در مسیر منافع خود هدایت می‌کنند.

ترامپیسم؛ گذار از دیپلماسی به نظامی‌گری

ظهور تفکر ترامپی صرفاً یک تغییر سیاسی در دولت یک ابرقدرت نبود، بلکه زلزله‌ای در معادلات نظام بین‌الملل محسوب می‌شد. این نگاه، با عبور آشکار از پروتکل‌های دیپلماتیک، «قدرت سخت» را جایگزین «قدرت نرم» کرد و جهت‌گیری سیاست جهانی را از دیپلماسی به سمت نظامی‌گری سوق داد.

در چنین پارادایمی، آرمان‌های صلح‌طلبانه تضعیف شده و نظام بین‌الملل به میدان جدال قدرت‌ها بدل گشته است.

سخن پایانی؛ به سوی صلح نوین

به نظر می‌رسد یکی از مهم‌ترین چالش‌های صلح جهانی، گسترش رویکرد‌هایی است که با قدرت‌گرایی و زورمحوری، مفاهیم اصیل صلح را با بن‌بست مواجه می‌کنند.

در چنین شرایطی، تنها راه دستیابی به صلح پایدار، بازنگری بنیادین در ساختار و کارکرد نهاد‌های بین‌المللی و تقویت صدای صلح‌خواهی در افکار عمومی جهان است.