
خبرگزاری بسیج اردبیل: تصور کن روزی فرابرسد که ستمگران از تختهایشان فروافتند، و مردمی که سالها در غارهای ترس و فقر زندگی میکردند، خود سکاندار زمین شوند. این نه یک رؤیای آرمانشهری که وعدهای قطعی از سوی خدایی است که هرگز خلف وعده نمیکند آیا چنین روزی فرا خواهد رسید؟ قرآن پاسخ میدهد؛ آری، اما با یک شرط.در آیه ۵۵ سوره مبارکه «نور»، خداوند از قانونی تغییرناپذیر به نام «سنت استخلاف در زمین» خبر میدهد و میفرماید: «وَعَدَ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا مِنْكُمْ وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ لَيَسْتَخْلِفَنَّهُمْ فِي الْأَرْضِ»؛ خداوند به کسانی از شما که ایمان آورده و کارهای شایسته انجام دادهاند، وعده داده که حتماً آنان را در زمین جانشین (دیگران) قرار دهد.واژه «استخلاف» به معنای دادن حکومت و قدرت زمین به گروهی پس از گروه دیگر است این سنت بیان میکند که هیچ قوم یا نظام ظالمی برای همیشه بر زمین مسلط نخواهد ماند. بهطورقطع، روزی قدرت از چنگ ستمگران خارج و به دست صالحان خواهد افتاد؛ زیرا مالک اصلی زمین، خداست و او آن را به هر کس از بندگانش که بخواهد به ارث میدهد.وعده خلافت، یک جایزه رایگان نیست آیه بهصراحت دو شرط اساسی را نام میبرد؛ «ایمان» و «عمل صالح». ایمان یعنی باور قلبی به توحید و رسالت، و عمل صالح یعنی ترجمه این باور به زبان حرکت، عدالت، خدمت به خلق و جهاد در راه حق آنان که تنها ادعای ایمان دارند اما از عمل صالح تهی هستند، هنوز به ایستگاه تحقق این وعده نرسیدهاند.
آیه نور ادامه میدهد که پس از استخلاف، سه وعده دیگر نیز محقق میشود؛ اول، «لَيُمَكِّنَنَّ لَهُمْ دِينَهُمُ» (دینشان را برایشان استوار و پابرجا میکند)؛ دوم، «لَيُبَدِّلَنَّهُمْ مِنْ بَعْدِ خَوْفِهِمْ أَمْنًا» (ترسشان را به امنیت تبدیل میکند)؛ و سوم، عبادت خالصانه بدون شرک. یعنی خلافت صالحان، نویدبخش امنیت، آزادی دینی و حاکمیت ارزشهای الهی است.بارزترین مصداق این سنت، تشکیل حکومت پیامبر اسلام (ص) در مدینه بود مسلمانی که سالها در مکه در اوج ضعف و ترس زندگی میکرد، ناگهان تبدیل به امتی شد که قدرت بزرگ آن زمان (امپراتوری ایران و روم) در برابرشان به لرزه درمیآمد همچنین حکومت حضرت داوود و سلیمان (ع) و نیز ظهور حضرت مهدی (عج) در آخرالزمان از مصادیق این سنت شمرده میشود.وعدههای قدرت در نظامهای بشری معمولاً موقتی و همراه با فساد است اما سنت استخلاف الهی، وعدهای همراه با «تمکین دین» و «امنیت همهجانبه» است.
در این نوع حکومت، قدرت وسیله است نه هدف؛ حاکمان صالح برای خدمت میآیند نه برای سلطه به همین دلیل، چنین خلافتی پایدار و مبارک خواهد بود.چرا با وجود این وعده روشن، هنوز بسیاری از نقاط جهان در سیطره ظالمان است؟ پاسخ در رفتار خود مؤمنان نهفته است گاه ایمان سست میشود، گاه عمل صالح کنار گذاشته میشود، گاه اختلافات داخلی و گناهان جمعی، سبب میشود که استحقاق استخلاف از امت سلب گردد سنت خدا تغییر نمیکند؛ ما هستیم که باید خود را به آن نزدیک کنیم. «سنت استخلاف در زمین» یعنی پیروزی نهایی از آن صالحان است ممکن است امروز ظلم و فساد اوج گرفته باشد، شاید مؤمنان در اقلیت به سر برند، اما وعده الهی پشت این ابرها درخشان است. تنها کافی است ایمان را در دلزنده کنیم و عمل صالح را در جامعه جاری سازیم آنگاه خواهیم دید که چگونه خداوند زمین را به وارثان واقعیاش، همان بندگان صالح و باتقوا، واگذار خواهد کرد.