شهری که تاسوعایش را با نور شمع قاب میگیرد
اگر شب تاسوعا در کوچههای قدیمی اردبیل قدم بزنید، چیزی که بیش از هر صدایی چشمها را میگیرد نور هزاران شمعی است که در ۴۱ مسجد این شهر روشن میشوند اینجا عزاداری با سینه و زنجیر تمام ماجرا نیست؛ اردبیلیها رسم دیگری دارند برای ابراز ارادت به حضرت ابوالفضل (ع) رسمی که در آن شعلههای کوچک، بزرگترین حماسه را روایت میکنند.
خبرگزاری بسیج اردبیل: اگر روز تاسوعا در کوچههای اردبیل قدم بگذارید با صحنهای روبهرو میشوید که نه در هیچ شهری که فقط در این دیار کهن تکرار میشود دستههایی از مردان، زنان و حتی کودکان که هر یک شمعی به دست دارند و از مسجدی به مسجد دیگر میروند تا عشقشان را با زبانی بیصدا اما پرآوازه فریاد بزنند اینجا خبری از بلندگوهای پر سروصدا نیست اینجا شعلههای کوچکیاند که بزرگترین حماسه را روایت میکنند.آیین «شام پایلاماق» یا همان شمع گردانی، یکی از ویژهترین مناسک تاسوعای حسینی در اردبیل است که ریشه در باورهای دیرینه مردم این خطه دارد عزاداران از ساعات پایانی روز نهم محرم، با شمعهایی که از پیش آماده کردهاند در محلات مختلف گرد هم میآیند و راهی ۴۱ مسجد تاریخی و قدیمی شهر میشوند عدد ۴۱ در این آیین، یادآور ۴۱ روز عزاداری خاندان رسولالله (ص) پس از واقعه کربلاست.
این آیین، اما فقط یک حرکت جمعی ساده نیست هر شمعی که در این شب روشن میشود، نذری است برای برآوردهشدن حاجتی یا ادای دِینی که بر گردن عزادار است مردم شمعهای نذری خود را در پاکتهای کوچکی به نام «حیبه» قرار میدهند تا در طول مسیر آسیب نبینند و سپس همراه با دیگر عزاداران، از مسجد محله خود آغاز میکنند و یکیک مساجد موردنظر را زیر پا میگذارند نظم و آرامش خاصی بر این دستهها حاکم است و هر کس میداند در کجای این صف طولانی جای دارد.پیشاپیش هر دسته، فردی آشنا به کوچهپسکوچه های قدیمی شهر حرکت میکند که او را «دسته باشی» مینامند این شخص که معمولاً از میان کهنه سربازان این آیین انتخاب شده، با صلواتهای بلند و رجزخوانی های مخصوص، مسیر را به دیگران نشان میدهد و آنان را به سمت مسجد بعدی هدایت میکند این صلواتها، ریتمی هماهنگ به دسته میبخشد و خستگی راه را از تن عزاداران به در می کند گویی هر صلوات، انرژی تازهای برای ادامه مسیر است.
وقتی کاروان شمع گردان به درِ مسجدی میرسد، صحنهای تأملبرانگیز رقم میخورد؛ هر عزادار با احترام کامل، پایینتنه درگاه مسجد را میبوسد و سپس با خشوعی وصفناپذیر، شمع خود را در گوشهای از حیاط یا ایوان مسجد روشن میکند بخش دیگری از این آیین، برداشتن چند قطره از آب تشت داخل مسجد است که عزاداران آن را در شیشههای کوچک همراه خود ذخیره میکنند و بهعنوان تبرک و شفابخش برای منزل میبرند برخی نیز این آب را به بیماران خانواده میچشانند تا امید شفا یابند.جالب آنکه هر دسته در هر مسجد معمولاً تنها یک شمع روشن میکند، اما هستند کسانی که به نیتهای ویژه، دو یا سه شمع در یک مسجد برافروخته و شعلهها را به آتش عشق خود میافزایند در این شب، مساجد اردبیل چون نگینهایی نورانی در دل شهر میدرخشند و روشنایی شمعها، تاریکی کوچههای باریک و قدیمی را کنار میزند از مسجد جامع گرفته تا مساجد کوچک محلههای «طوی» و «اوچدکان»، همگی میزبان این آیین پرفیض هستند.
هوای خنک تابستانی اردبیل، هرچند گاه با نسیمی دلپذیر همراه است، اما هرگز نتوانسته گرمای شمعها و گرمتر از آن، حرارت عشق عزاداران را کاهش دهد مردمی که گاه زیر باران و برف هم این مسیر را طی کردهاند، امسال نیز با شوقی مضاعف، پا در این راه نهادهاند تا نشان دهند که ارادت به حضرت ابوالفضل (ع)، نه در بند شرایط آبوهوایی است و نه محدود به زمان و مکان؛ این عشق، از دل برمیخیزد و با شعلههای شمع، زبان میگشاید.و سرانجام وقتی شمعها در چهل و یکمین مسجد روشن میشوند و آخرین صلوات «دسته باشی» در فضای شب پیچ میگیرد، عزاداران با دلی سرشار از آرامش و چشمانی امیدوار، راهی خانههای خود میشوند اما نور این شمعها تا سالها در خاطرهها باقی میماند چراکه این آیین، فقط روشنکردن شمع نیست سوگندنامه ای است به علمدار کربلا که هر سال، با ۴۱ شعله، تجدید میشود اردبیل در تاسوعا، نفسش را با نور شمعها هماهنگ میکند و این، بزرگترین هنر این دیار است.
ارسال نظرات شما
یادداشت
