جوانی جمعیت؛ فرمان الهی برای تداوم حیات امت اسلامی

به گزارش خبرگزاری بسیج از همدان، در روزگاری که بسیاری از تهدیدها دیگر با صدای آژیر و هیاهوی جنگ شناخته نمی‌شوند، برخی خطرها آرام، خزنده و بی‌سر و صدا، بنیان آینده ملت‌ها را نشانه می‌گیرند. یکی از مهم‌ترین این تهدیدها، کاهش جمعیت و حرکت شتابان جامعه به سمت سالمندی است؛ مسئله‌ای که شاید در ظاهر تنها یک موضوع اجتماعی یا اقتصادی به نظر برسد، اما در حقیقت، با سرنوشت یک ملت، قدرت یک کشور و آینده یک تمدن گره خورده است. جامعه‌ای که از نیروی جوان، مؤمن، بانشاط و کارآمد تهی شود، حتی اگر امروز در ظاهر آرام باشد، فردا در میدان پیشرفت، تولید، فرهنگ و اقتدار، بهای سنگینی خواهد پرداخت.

در منطق اسلام، جمعیت صرفاً یک عدد نیست و فرزندآوری نیز تنها یک تصمیم شخصی و خانوادگی تلقی نمی‌شود. نگاه دین به انسان، نگاهی تمدنی و آینده‌ساز است. قرآن کریم فرزندان را زینت زندگی معرفی می‌کند و می‌فرماید: «المالُ وَالبَنونَ زینَةُ الحَیاةِ الدُّنیا»؛ مال و فرزندان زینت زندگی دنیا هستند. این تعبیر قرآنی، معنایی عمیق‌تر از یک توصیف ساده دارد. فرزند در نگاه وحی، مایه زیبایی زندگی، استمرار نسل، برکت خانه و قوام جامعه است. این نگاه، نقطه مقابل تفکری است که فرزند را صرفاً هزینه، محدودیت یا مانع آسایش می‌بیند. حقیقت آن است که این نوع نگاه مادی‌زده، بیش از آنکه بر پایه عقلانیت باشد، محصول سبک زندگی فردگرایانه‌ای است که خانواده را کوچک، مسئولیت را سنگین و آینده را تهدیدآمیز تصویر می‌کند.

قرآن کریم همچنین یکی از ریشه‌های مهم گریز از فرزندآوری را که همان ترس از فقر و تنگنای معیشت است، با صراحت مورد توجه قرار داده و می‌فرماید: «وَلا تَقتُلوا أَولادَکُم خَشیَةَ إِملاقٍ نَحنُ نَرزُقُهُم وَإِیّاکُم»؛ فرزندان خود را از ترس فقر نکشید، ما آنان و شما را روزی می‌دهیم. اگرچه این آیه در نهی از یک رفتار جاهلی نازل شده، اما پیام آن برای انسان امروز نیز کاملاً زنده و راهگشاست. ترس افراطی از آینده، نگرانی دائمی از هزینه‌ها و غلبه محاسبات صرفاً مادی بر تصمیم‌های خانوادگی، نباید جامعه را به نقطه‌ای برساند که فرزند، به جای آنکه نعمتی الهی تلقی شود، به یک دغدغه هراس‌آور تبدیل گردد. بی‌تردید هیچ عاقلی منکر دشواری‌های اقتصادی نیست و هیچ انسان منصفی هم نمی‌تواند فشار معیشت را نادیده بگیرد، اما واقعیت این است که وقتی یک جامعه به دلیل ترس از فردا، اصل تداوم نسل خود را تضعیف می‌کند، در حقیقت به استقبال بحرانی بزرگ‌تر می‌رود.

روایات اسلامی نیز با صراحت و تأکید فراوان، بر اهمیت فرزندآوری و فزونی نسل مسلمانان دلالت دارد. پیامبر اکرم(ص) می‌فرمایند: «تَزَوَّجوا الوَدودَ الوَلودَ فَإِنّی مُکاثِرٌ بِکُمُ الأُمَمَ یَومَ القِیامَة»؛ با زنان مهربان و فرزندآور ازدواج کنید، زیرا من در روز قیامت به زیادی شما بر دیگر امت‌ها مباهات می‌کنم. این روایت، افق نگاه اسلام به مسئله جمعیت را روشن می‌سازد. سخن تنها از یک خانواده و چند عضو آن نیست؛ سخن از قدرت امت، تداوم جامعه ایمانی و حفظ توان تاریخی مسلمانان است. امتی که جمعیت جوان و فعال خود را از دست بدهد، به‌تدریج در عرصه‌های علم، اقتصاد، فرهنگ، تولید، دفاع و حتی هویت دینی، دچار فرسایش می‌شود.

باید با صراحت گفت که مسئله جمعیت، یک موضوع تشریفاتی و تبلیغاتی نیست. این از آن واقعیت‌هایی است که اگر دیر فهمیده شود، جبران آن بسیار دشوار خواهد بود. کاهش نرخ فرزندآوری، امروز شاید در برخی خانه‌ها به معنای رفاه بیشتر تعبیر شود، اما فردا در مقیاس ملی، به معنای کاهش نیروی کار، افت تولید، رکود اقتصادی، فشار بیشتر بر نسل فعال، افزایش هزینه‌های نگهداری از سالمندان و کاهش نشاط اجتماعی خواهد بود. ملت‌ها را با شعار نمی‌سنجند؛ با نیروی انسانی، اراده زنده و قدرت بازتولید اجتماعی می‌سنجند. کشوری که به سمت پیری برود، کم‌کم از شتاب می‌افتد، و جامعه‌ای که از جوانی تهی شود، در رقابت‌های سنگین جهانی به حاشیه رانده خواهد شد.

جوانی جمعیت در حقیقت پشتوانه همه آرمان‌های بزرگ یک ملت است. اگر سخن از پیشرفت علمی است، این جوانان‌اند که باید بار آن را بر دوش بکشند. اگر سخن از رونق اقتصادی است، این نسل فعال و امیدوار است که موتور تولید و کارآفرینی را به حرکت درمی‌آورد. اگر از فرهنگ، هویت، امنیت و اقتدار ملی سخن می‌گوییم، باز هم این نیروی انسانی جوان است که ستون اصلی آن به شمار می‌آید. هیچ کشوری با جمعیتی خسته، پیر و کم‌تحرک نمی‌تواند داعیه‌دار پیشرفت و استقلال باشد. این یک واقعیت روشن است؛ هرچند گاه در هیاهوی روزمرگی‌ها نادیده گرفته می‌شود.

البته دفاع از جوانی جمعیت به معنای نادیده گرفتن مشکلات واقعی مردم نیست. تشویق به فرزندآوری بدون حمایت از خانواده، حرفی ناقص و کم‌اثر خواهد بود. جوانان برای تشکیل خانواده و فرزندآوری، نیازمند امنیت روانی، امید اجتماعی، شغل پایدار، مسکن مناسب و حمایت فرهنگی هستند. مادری باید تکریم شود، پدر باید احساس پشتوانه کند و خانواده باید در کانون توجه سیاست‌گذاری قرار گیرد. اما در کنار همه این ضرورت‌ها، یک حقیقت دیگر نیز باید صادقانه بیان شود و آن اینکه بخشی از بحران جمعیت، نه فقط محصول مشکلات اقتصادی، بلکه نتیجه تغییر نگرش‌ها و رواج سبک زندگی‌ای است که مسئولیت‌گریزی را عقلانیت جا زده است. برخی می‌خواهند آسایش کوتاه‌مدت را به بهای فرسایش بلندمدت جامعه خریداری کنند. این معامله‌ای زیان‌بار است؛ هم برای خانواده و هم برای کشور.

امروز بیش از همیشه لازم است رسانه‌ها، نخبگان، دانشگاهیان، روحانیون، معلمان و فعالان فرهنگی، مسئله جمعیت را نه به عنوان یک شعار موسمی، بلکه به عنوان یک اولویت راهبردی و تمدنی برای مردم تبیین کنند. باید این باور دوباره زنده شود که فرزند، تنها عضو تازه یک خانواده نیست، بلکه سرمایه آینده یک ملت است. هر کودک می‌تواند فردا دانشمند، کارآفرین، معلم، مجاهد، پزشک، مهندس یا خدمتگزاری برای این سرزمین باشد. جامعه‌ای که به استقبال تولد نرود، ناچار باید به استقبال افول برود.

آیات و روایات به روشنی نشان می‌دهند که اسلام، حیات، رویش، تداوم نسل و قدرت یافتن جامعه مؤمن را ارج می‌نهد. از این منظر، جوانی جمعیت تنها یک سیاست اجتماعی نیست، بلکه بخشی از نگاه توحیدی به انسان و جامعه است. خانواده پرجمعیتِ متعادل، اگر با تربیت صحیح، محبت، مسئولیت‌پذیری و ایمان همراه باشد، می‌تواند مدرسه‌ای برای ساختن انسان‌های بزرگ و جامعه‌ای مقاوم باشد. برعکس، جامعه‌ای که در آن فرزند کمتر به یک هنجار قطعی و بی‌چون‌وچرا تبدیل شود، دیر یا زود با خلأ نیروی انسانی، بحران عاطفی، پیری اجتماعی و کاهش توان ملی روبه‌رو خواهد شد.

امروز دفاع از جوانی جمعیت، دفاع از آینده ایران اسلامی است. این مسئله را نباید به تعارف‌های اداری و همایش‌های مناسبتی تقلیل داد. آینده را ملت‌هایی می‌سازند که به سرمایه انسانی خود ایمان دارند و برای حفظ آن برنامه‌ریزی می‌کنند. اگر خواهان ایرانی قوی، مستقل، پیشرو و برخوردار از نشاط اجتماعی هستیم، باید خانواده را تقویت کنیم، فرزندآوری را ارزش بدانیم و با الهام از آیات الهی و سیره پیامبر اکرم(ص) و اهل‌بیت(ع)، از غفلت در برابر این خطر خاموش عبور کنیم. غفلت از جمعیت، غفلت از فردا است؛ و ملتی که فردای خود را کوچک ببیند، دیر یا زود در امروز نیز کوچک خواهد شد.

خبرنگار: سمیه شفایی

انتهای پیام/