سفری به اعماقِ اکوسیستمِ شگفتانگیزِ آقداغ
گر به دنبال لمسِ تنوعِ اقلیمیِ ایران در یک قابِ جغرافیایی هستید، باید راهی جنوبِ استان اردبیل (آق داغ) شوید.
خبرگزاری بسیج اردبیل: اگر به دنبال لمسِ تنوعِ اقلیمیِ ایران در یک قابِ جغرافیایی هستید، باید راهی جنوبِ استان اردبیل شوید. جایی که دستانِ توانمندِ طبیعت، سه اقلیمِ هیرکانی، ایرانی _ تورانی و مدیترانهای را در آغوشِ هم گره زده و «آقداغ» را به نگینی در ارتفاعات خلخال بدل کرده است؛ منطقهای که بیش از آنکه یک نام روی نقشه باشد، قلبی تپنده برای تنوع زیستی شمالغرب کشور است.
از ساحلِ قزلاوزن تا ستیغِ سپیدِ آقداغ
اینجا زمین، زبانِ گویایی دارد. ارتفاعات از ۶۰۰ متر در حاشیه رودخانه خروشان «قزلاوزن» آغاز میشود و با عبوری نفسگیر از شیبهای تند و درههای عمیق، به قله ۳۳۲۲ متری آقداغ میرسد. همین اختلافِ ارتفاعِ چشمگیر باعث شده تا «آقداغ» از گرمایِ سوزانِ جنوبی تا سرمایِ استخوانسوز و برفهای دائمیِ قللِ شمالی را یکجا در خود جای دهد؛ پدیدهای که آن را به یک آزمایشگاهِ زنده زیستمحیطی تبدیل کرده است.
ضیافتِ رنگها در ضیافتخانه گیاهان
پوشش گیاهی آقداغ، داستانی از بقا و زیبایی است. در این پهنه ۹۳ هزار هکتاری، «ارس» با صلابت به عنوان گونهی غالب، نگهبانِ این سرزمین است. اما این تنها بخشی از این بومِ نقاشیِ طبیعی است؛ جایی که از میوههای وحشی و خوشعطر چون ازگیل، گلابی وحشی، زالزالک (ولیک) و زرشک گرفته تا درختچههای مقاومِ داغداغان، ارس و بلوط، هر کدام بخشی از این هرمِ حیات را تشکیل میدهند.
در دشتها و دامنهها، فرشِ رنگارنگی از گیاهانِ مرتعی و دارویی پهن شده است. از عطرِ تندِ آویشن، کاکوتی و پونه که در نسیمِ کوهستان میپیچد تا قامتِ استوارِ گاو زبان، بومادران، بابونه و سیرکوهی، اینجا برای هر کسی که به دنبالِ لمسِ طبیعت است، سخنی دارد. گون، درمنه و کلاه میرحسن نیز در کنارِ علفهای گندمی و جو، پوششی متراکم برای حفظِ خاک و پناهگاهی برای حیاتوحش فراهم آوردهاند.کیومرث سفیدی، مدیرکل حفاظت محیطزیست استان اردبیل، با نگاهی به این زیستبومِ ارزشمند، بر اهمیتِ سکوت و امنیتِ این منطقه تأکید ویژهای دارد. وی میگوید: «آقداغ برای ما تنها یک محدوده حفاظت شده نیست؛ یک موهبتِ اکولوژیک است. دور بودنِ این منطقه از کانونهای متراکم شهری و دستنخورده ماندنِ بسیاری از نقاط آن، برای حیاتوحشِ ما حکمِ یک پناهگاهِ امن را دارد. وقتی در دربندِ قزلاوزن یا پناهگاههای طبیعیِ صخرهای آن قدم میزنید، سکوتی را میبینید که در دنیایِ امروز، کیمیایِ حیاتوحش است. وظیفه ما در این اداره کل، حفظِ همین "امنیتِ زیستی" است؛ چرا که آقداغ با دارا بودنِ غارهای طبیعی و تنوعِ اقلیمی، زیستگاهِ حیاتیِ گونههایی است که اگر این آرامش شکسته شود، بقایشان به خطر میافتد.
در نهایت، آقداغ نه فقط یک منطقه حفاظت شده، بلکه نمادی از پیوندِ میانِ آب، خاک و حیات است. منطقهای که با درههای عمیقِ قزلاوزن و قلههای سپیدش، هویتِ طبیعیِ خلخال را تعریف میکند.آنچه امروز در آقداغ میبینیم، نتیجهی یک هوشمندی در حفاظت از این سرمایه است که توانسته است تنوعِ کمنظیرِ زیستی را در محاصرهی کوههای سرسخت، از گزندِ فعالیتهای انسانی حفظ کند. حفظِ این گنجینه، نه یک انتخاب، بلکه یک ضرورت برای نسلهای آینده است تا همچنان شکوهِ «ارس» و عطرِ «آویشن» در دامنههای آقداغ جاودان بماند.
ارسال نظرات شما
