اختصاص اولیه ۵۰ میلیارد تومان برای کاهش هدررفت آب در یاسوج
مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب کهگیلویه و بویراحمد با اشاره به کاهش فشار تنش آبی نسبت به سال گذشته، از فرسودگی بیش از ۳۰ درصد شبکه توزیع، کمبود جدی مخازن ذخیره، هدررفت ۵۲ درصدی آب در شهر یاسوج و محدودیت اعتبارات به عنوان مهمترین چالشهای این شرکت یاد کرد؛ چالشهایی که نشان میدهد کاهش تنشهای مقطعی هنوز به معنای حل ریشهای مشکلات آب استان نیست.
به گزارش خبرگزاری بسیج از یاسوج، «رضا رضایی»، مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب کهگیلویه و بویراحمد، در نشست خبری با اصحاب رسانه، بخش مهمی از عملکرد و برنامههای آبفا را تشریح کرد؛ آماری که در کنار وعدههای اعتباری و پروژههای در دست اجرا، تصویری دوگانه از وضعیت آب و فاضلاب استان ارائه میدهد؛ از یک سو کاهش نسبی تنش آبی و اجرای پروژههای زیرساختی و از سوی دیگر، شبکههای فرسوده، کمبود مخزن، هدررفت بالا، عقبماندگی پروژههای فاضلاب و بدهیهای سنگین شرکت.
کاهش تنش آبی؛ پیشرفت یا عبور موقت از بحران؟
رضایی با مقایسه وضعیت تابستان امسال با سال گذشته گفت: فشار ناشی از تنش آبی نسبت به سال ۱۴۰۴ کاهش یافته و همین مسئله فرصت بیشتری برای برنامهریزی و اجرای سایر پروژهها فراهم کرده است.
وی یکی از عوامل این وضعیت را اقدامات انجامشده در بخش چاهها و زیرساختهای تأمین آب دانست و تأکید کرد: بخشی از این اقدامات بدون اتکا به پیمانکاران و با استفاده از ظرفیت نیروهای داخلی شرکت انجام شده است.
با این حال، سخنان مدیرعامل نشان میدهد کاهش تنش آبی را نمیتوان به معنای عبور کامل از بحران دانست؛ چراکه همچنان در برخی مناطق استان، بهویژه در فصل گرما، کمبود آب، ضعف فشار و انشعابهای غیرمجاز از خطوط انتقال، شبکه توزیع را با مشکل مواجه میکند.
یاسوج؛ شهری با ۵۲ درصد هدررفت آب
یکی از جدیترین چالشهای مطرحشده در این نشست، میزان بالای هدررفت آب در شهر یاسوج بود.
رضایی اعلام کرد میزان هدررفت آب در شهر یاسوج از حدود ۵۶ درصد در پایان سال ۱۴۰۳ به حدود ۵۲ درصد کاهش یافته است؛ کاهشی که به گفته وی، با وجود چهار درصد کاهش، نیازمند حجم قابل توجهی از عملیات و هزینه است.
با این حال، رسیدن به رقم ۵۲ درصد همچنان به معنای هدررفت بخش قابل توجهی از آب تولیدی در شبکه است و همین موضوع، اصلاح شبکههای فرسوده را به یکی از اصلیترین اولویتهای آبفا تبدیل کرده است.
مدیرعامل آبفا از اختصاص اولیه ۵۰ میلیارد تومان برای کاهش هدررفت آب در یاسوج خبر داد؛ اما این رقم را برای شهری که حدود نیمی از مشترکان آب استان را در خود جای داده، کافی ندانست و گفت این شرکت در حال پیگیری دریافت اعتبار بسیار بیشتری از محل اعتبارات ملی است.
به گفته وی، مشاور پروژه مطالعات لازم را انجام داده و اقدامات برای تعیین محل هزینهکرد اعتبار نیز در حال انجام است.
آبفا میان کاهش تنش آبی و انباشت مطالبات/ یاسوج چقدر تا پایداری فاصله دارد؟
شبکهای فرسوده و مخازنی که کافی نیستند
هدررفت آب تنها مشکل یاسوج نیست. فرسودگی بیش از ۳۰ درصد شبکه توزیع، بهویژه استفاده گسترده از لولههای آزبست در بخشهایی از شهر، یکی دیگر از مشکلاتی است که آبفا با آن مواجه است.
رضایی با اشاره به اینکه بخش قابل توجهی از شبکه شهر در سالهای گذشته به شکل تدریجی و غیریکپارچه توسعه یافته، اصلاح و ساماندهی این شبکه را نیازمند اعتبارات قابل توجه دانست.
در کنار فرسودگی شبکه، کمبود مخازن ذخیره نیز از دیگر چالشهای جدی یاسوج است. بر اساس توضیحات مدیرعامل آبفا، ظرفیت مورد نیاز مخازن ذخیره شهر حدود ۱۱۰ هزار مترمکعب برآورد میشود، در حالی که ظرفیت موجود حدود ۳۷ هزار مترمکعب است و حدود ۲۲ هزار مترمکعب نیز در حال ساخت قرار دارد.
به این ترتیب، حتی با تکمیل مخازن در دست ساخت، شهر همچنان با فاصله قابل توجهی از ظرفیت مورد نیاز مواجه خواهد بود؛ فاصلهای که در زمان اوج مصرف میتواند خود را به شکل افت فشار و تنش آبی نشان دهد.
اعتبارات؛ حلقه مفقوده پروژههای آب و فاضلاب
بخش قابل توجهی از سخنان رضایی به مسئله اعتبارات اختصاص داشت؛ موضوعی که تقریباً در تمام بخشهای عملکرد آبفا به چشم میخورد.
مدیرعامل آبفا اعلام کرد اعتبارات استانی پاسخگوی اجرای پروژههای بزرگ نیست و به همین دلیل این شرکت برای تأمین منابع، پیگیریهای ملی را در دستور کار قرار داده است.
نمونه روشن این وضعیت، اعتبارات مربوط به رفع تنش آبی روستایی است. به گفته رضایی، برای سال جاری رقم یکهزار و ۲۶۰ میلیارد تومان برای استان در نظر گرفته شده که ۱۸۵ میلیارد تومان آن مربوط به مطالبات سال گذشته است؛ اما تجربه سال قبل نشان داده رقم پیشبینیشده الزاماً به همان میزان به مرحله تخصیص و هزینهکرد نمیرسد.
وی با اشاره به اینکه در سال گذشته رقم ۹۸۰ میلیارد تومان برای استان پیشبینی شده بود، اما در نهایت حدود ۲۸۵ میلیارد تومان به این بخش رسید، بر ضرورت پیگیری جدی برای تحقق اعتبارات تأکید کرد.
این فاصله میان «اعتبار پیشبینیشده» و «اعتبار تخصیصیافته» یکی از مهمترین مسائلی است که میتواند سرعت اجرای پروژههای آب و فاضلاب استان را تحت تأثیر قرار دهد.
۱۷ هزار متر توسعه شبکه و ادامه پروژههای نیمهتمام
آمار ارائهشده از عملکرد پنج ماهه نخست سال نیز نشان میدهد بخشی از ظرفیت اجرایی آبفا صرف تکمیل پروژههایی شده که قرارداد آنها از سال گذشته باقی مانده است.
بر اساس آمار اعلامشده، در این مدت بیش از ۱۷ هزار متر توسعه شبکه، بیش از هفت هزار متر اصلاح شبکه، ۳۴۰ متر توسعه خط انتقال، یکهزار و ۸۲۱ متر اصلاح خط انتقال و بیش از چهار هزار متر توسعه شبکه فاضلاب انجام شده است.
این ارقام البته باید در کنار نیازهای گسترده استان و پروژههای نیمهتمام ارزیابی شود؛ چراکه خود مدیرعامل آبفا نیز تأکید دارد بخش مهمی از نیازهای شناساییشده استان همچنان در انتظار تأمین اعتبار است.
آبفا میان کاهش تنش آبی و انباشت مطالبات/ یاسوج چقدر تا پایداری فاصله دارد؟
فاضلاب یاسوج؛ پروژهای که همچنان اعتبار میخواهد
در حوزه فاضلاب نیز وضعیت مشابهی وجود دارد.
به گفته رضایی، حدود ۴۶ درصد شهر یاسوج تحت پوشش شبکه فاضلاب قرار دارد و میزان پوشش فاضلاب در مجموع استان حدود ۳۳ درصد است.
مدیرعامل آبفا تأکید کرد توسعه شبکه فاضلاب به دلیل ماهیت فنی، اجرای شبکه بر اساس شیب و نیاز به پمپاژ و تصفیه، پروژهای پرهزینه است و با اعتبارات محدود موجود نمیتوان انتظار داشت در مدت کوتاهی کل شهر تحت پوشش قرار گیرد.
در این میان، پروژههای فاضلاب برخی شهرها نیز همچنان در مراحل مختلف اجرا قرار دارند و توسعه آنها نیازمند تأمین منابع جدید است.
رضایی همچنین عملکرد تصفیهخانههای فاضلاب استان را در سال جاری بهتر ارزیابی کرد و گفت محیط زیست در سال جاری رضایت بیشتری از عملکرد تصفیهخانهها داشته است؛ موضوعی که در صورت تداوم میتواند بخشی از نگرانیهای زیستمحیطی مرتبط با پساب را کاهش دهد.
انشعابهای غیرمجاز؛ مشکلی فراتر از تخلف
یکی دیگر از مسائل مطرحشده در نشست خبری، برداشتهای غیرمجاز از خطوط انتقال آب بود.
رضایی با اشاره به برخی مناطق روستایی گفت در سالهای گذشته از خطوط انتقال، انشعابهایی ایجاد شده که در فصل تابستان بر سهم آب روستاها اثر میگذارد.
وی از برنامه آبفا برای جداسازی این انشعابات و انتقال آنها به شبکه توزیع خبر داد تا فشار کمتری بر خطوط انتقال و منابع تأمین آب وارد شود.
این موضوع نشان میدهد مسئله انشعابات غیرمجاز صرفاً یک تخلف اداری یا حقوقی نیست، بلکه در مناطق دارای تنش میتواند مستقیماً بر عدالت در توزیع آب اثر بگذارد.
بدهی ۱۱۲۵ میلیاردی و پروندههای حقوقی
در بخش دیگری از نشست، وضعیت مالی شرکت آبفا نیز مورد پرسش قرار گرفت.
رضایی اعلام کرد شرکت را با حدود یکهزار و ۱۲۵ میلیارد تومان بدهی مربوط به سال ۱۴۰۳ تحویل گرفته است؛ بدهیهایی که بخشی از آنها مربوط به مطالبات پیمانکاران و پروژههایی است که اجرا شده، اما منابع مالی لازم برای پرداخت آنها فراهم نشده است.
مدیرعامل آبفا همچنین درباره برخی پروندههای حقوقی و مطالبات شرکت توضیح داد و گفت این شرکت در مواردی که مستندات و ظرفیت قانونی وجود داشته باشد، برای دفاع از حقوق خود پیگیری قضایی را ادامه میدهد.
این وضعیت نشان میدهد محدودیت منابع مالی تنها اجرای پروژههای جدید را دشوار نکرده، بلکه تعهدات انباشته گذشته نیز بخشی از ظرفیت مالی شرکت را تحت فشار قرار داده است.
آبفا میان کاهش تنش آبی و انباشت مطالبات/ یاسوج چقدر تا پایداری فاصله دارد؟
هماهنگی آبفا و شهرداری؛ یک چالش قدیمی
موضوع دیگری که در نشست خبری مطرح شد، دوبارهکاری میان دستگاههای خدماترسان و مسئله حفاری و آسفالت معابر بود.
رضایی با تأکید بر اینکه آسفالت تخصص اصلی آبفا نیست، خواستار هماهنگی بیشتر با شهرداریها شد تا پیش از اجرای عملیات آسفالت، برنامههای احتمالی شرکت آبفا برای اجرای شبکه یا اصلاح خطوط مشخص شود.
واقعیت این است که نبود هماهنگی میان دستگاههای خدماترسان، علاوه بر تحمیل هزینه مضاعف، نارضایتی شهروندان را نیز افزایش میدهد؛ موضوعی که حل آن بیش از آنکه به اعتبار جدید نیاز داشته باشد، به برنامهریزی و هماهنگی بین دستگاهی وابسته است.
مخزن ۱۵ هزار مترمکعبی؛ یک پروژه برای کاهش فشار بر شبکه
یکی از پروژههای شاخص مورد اشاره، مخزن ۱۵ هزار مترمکعبی یاسوج بود.
رضایی اعلام کرد عملیات اجرایی این مخزن پس از کلنگزنی در بهمنماه ۱۴۰۳ با مشکلاتی از جمله مسائل مربوط به منابع طبیعی و محدودیت فضای کارگاه مواجه شده، اما اکنون عملیات اجرایی آن در حال پیشرفت است و پیشبینی میشود سازه مخزن تا پایان شهریور تکمیل شود.
قرار است خط انتقال و تأمین آب مخزن نیز در ادامه تکمیل شود تا این پروژه در دهه فجر به بهرهبرداری برسد.
اگر این پروژه مطابق برنامه تکمیل شود، بخشی از کسری ظرفیت ذخیره آب یاسوج جبران خواهد شد؛ هرچند با توجه به فاصله موجود میان ظرفیت فعلی و نیاز واقعی شهر، یک مخزن ۱۵ هزار مترمکعبی به تنهایی نمیتواند مسئله کمبود ذخیره را حل کند.
مدیریت بحران یا اصلاح زیرساخت؟
آنچه از مجموع سخنان مدیرعامل آبفا میتوان دریافت، این است که شرکت آب و فاضلاب استان در حال عبور تدریجی از مدیریت صرفاً روزمره تنش آبی به سمت برنامهریزی برای اصلاح زیرساختهاست؛ اما سرعت این تغییر بهشدت به منابع مالی وابسته است.
کاهش چهار درصدی هدررفت، توسعه شبکه، ساخت مخازن، اجرای فاضلاب و پیگیری اعتبارات ملی، همگی اقداماتی هستند که در صورت استمرار میتوانند وضعیت شبکه را بهبود دهند؛ اما همزمان باقی ماندن هدررفت در سطح ۵۲ درصد، فرسودگی بیش از ۳۰ درصد شبکه، کمبود دهها هزار مترمکعب ظرفیت ذخیره، پوشش پایین فاضلاب و بدهی سنگین شرکت نشان میدهد مسیر رسیدن به پایداری هنوز طولانی است.
از این منظر، مهمترین آزمون آبفا در سال جاری نه صرفاً تعداد پروژههای افتتاحشده، بلکه میزان موفقیت در تبدیل اعتبارات وعدهدادهشده به پروژههای واقعی، کاهش محسوس هدررفت و ایجاد ظرفیت ذخیره پایدار برای شهرها و روستاهای استان خواهد بود.
رضایی در پایان نشست، رویکرد مجموعه خود را اینگونه توصیف کرد که آبفا یک دستگاه خدماتی است و نیروهای آن باید در هر ساعت برای رفع مشکل مردم آماده باشند. وی تأکید کرد که حوادث و شکستگیها بخشی از ماهیت این کار است، اما نباید این حوادث به یک وضعیت مستمر و فراگیر تبدیل شود و مجموعه آبفا تلاش خواهد کرد مشکلات را در کوتاهترین زمان ممکن برطرف کند.
در نهایت، سخنان مدیرعامل آبفا تصویری از مجموعهای را نشان میدهد که بخشی از بحرانهای کوتاهمدت را کنترل کرده، اما برای حل مسائل ریشهای خود همچنان به اصلاح شبکه، افزایش ظرفیت ذخیره، توسعه فاضلاب و مهمتر از همه، تأمین منابع مالی پایدار نیاز دارد؛ مسیری که نتیجه آن باید نه در آمارهای اداری، بلکه در کاهش قطعی، افزایش فشار آب، کاهش هدررفت و رضایت ملموس مشترکان دیده شود.
