جنگ روایتها؛ وقتی میدان نبرد به ذهنها میرسد
به گزارش خبرگزاری بسیج زنجان؛رسانه امروز دیگر صرفاً ابزار انتقال خبر نیست، بلکه در شکلدهی به افکار عمومی، تعیین اولویتهای اجتماعی و سیاسی و تفسیر رویدادها نقش دارد. از همین رو، قدرت رسانهای در کنار قدرت سخت اهمیت یافته و رقابت بر سر روایت رویدادها به یکی از عرصههای مهم جنگ شناختی تبدیل شده است.
یک واقعیت میتواند روایتهای متفاوتی داشته باشد و انتخاب تیتر، تصویر، واژگان، زمان انتشار و نحوه تحلیل، بر برداشت مخاطب اثر بگذارد. تحریف نیز همیشه به معنای جعل خبر نیست؛ گاهی برجستهسازی بخشی از واقعیت و نادیده گرفتن بخش دیگر یا حذف زمینه یک رویداد، تصویری ناقص و جهتدار ایجاد میکند.
در عصر شبکههای اجتماعی، روایت اولیه میتواند پیش از شکلگیری تحلیلهای دقیق، چارچوب ذهنی مخاطب را شکل دهد. با این حال، سرعت زمانی ارزشمند است که با دقت و صحت همراه باشد؛ زیرا انتشار شتابزده اطلاعات میتواند اعتماد عمومی را کاهش دهد. رسانه حرفهای باید میان سرعت، دقت و اعتبار تعادل برقرار کند و بر پایه واقعیت و مستندات روایت کند.
مواجهه مؤثر با جنگ روایتها نیازمند رسانههایی حرفهای، توانمند و معتبر است؛ رسانههایی که از نیروی انسانی متخصص، محتوای باکیفیت و قدرت تحلیل برخوردار باشند. استفاده هوشمندانه از فناوریهای نوین و همافزایی میان رسانهها نیز میتواند این ظرفیت را تقویت کند. مقابله با روایتهای نادرست نباید به تولید روایتهای غیرواقعی منجر شود؛ زیرا اعتبار، مهمترین سرمایه رسانه است و با صداقت، دقت و شفافیت شکل میگیرد.
مخاطب نیز در این میدان نقش مهمی دارد. افزایش سواد رسانهای، بررسی منبع خبر، مقایسه روایتهای مختلف، توجه به زمینه کامل رویداد و پرهیز از بازنشر مطالب تأییدنشده، میتواند جامعه را در برابر اخبار جعلی و روایتهای جهتدار مقاومتر کند.
در نهایت، جنگ روایتها رقابتی بر سر اعتماد، معنا و ادراک مخاطب است. در این میدان، دقت، مستند بودن و توانایی ارائه تصویری روشنتر از واقعیت، عوامل اصلی اثرگذاری پایدار هستند.
امروز بخش مهمی از رقابت رسانهای در ذهن انسانها جریان دارد؛ بنابراین رسانهای موفقتر خواهد بود که واقعیت را دقیقتر بشناسد، مسئولانهتر روایت کند و اعتماد مخاطب را سرمایه اصلی خود بداند.
مصطفی دودانگه؛
پژوهشگر و فعال حوزه رسانه
