تاکستان، قطب انگور ایران که در بازار جهانی کشمش جایی ندارد
قزوین_ به گزارش بسیج، در «تاکستان» انگور تنها یک محصول کشاورزی نیست و بخشی از زندگی، معیشت و هویت مردم این شهرستان از دل همین باغها شکل گرفته است. بیش از ۷۰ درصد مردم تاکستان به نوعی با باغداری و تولید انگور سروکار دارند و نان بخش قابل توجهی از خانوادههای این شهرستان از همین باغها به سفره میرسد.
با این حال، محصولی که سالهاست از باغهای تاکستان برداشت و بخش قابل توجهی از آن به کشمش تبدیل میشود، هنوز آنگونه که باید در بازارهای داخلی و بهویژه بازار جهانی با نام تاکستان شناخته نشده است.
تولید سالانه بیش از ۳۰۰ هزار تن انگور در تاکستان
اسماعیل طاهرخانی، مدیر جهاد کشاورزی تاکستان، در گفتوگو با خبرنگار بسیج با اشاره به ظرفیت بالای این شهرستان در تولید انگور اظهار کرد: ۲۸ هزار و ۶۰۰ هکتار باغ انگور در تاکستان وجود دارد و سالانه حدود ۳۰۰ تا ۳۲۰ هزار تن انگور در این شهرستان تولید میشود.
وی افزود: از این میزان، حدود ۵۰ تا ۶۵ هزار تن به کشمش تبدیل میشود؛ محصولی که میتواند یکی از مهمترین پایههای اقتصادی و صادراتی شهرستان باشد.
اهمیت این ارقام زمانی بیشتر مشخص میشود که بدانیم بیش از ۷۰ درصد مردم شهرستان به نوعی با باغداری و تولید انگور ارتباط دارند؛ بنابراین وضعیت تولید، فرآوری و بازار این محصول مستقیماً با معیشت بخش قابل توجهی از مردم تاکستان گره خورده است.
به نام تاکستان، به کام دیگران
با وجود این ظرفیت، بخشی از زنجیره ارزش انگور و کشمش در خارج از شهرستان شکل میگیرد.
طاهرخانی در اینباره میگوید: بخشی از کشمش تولیدی تاکستان به ملایر منتقل میشود و در آنجا بستهبندی و صادر میشود. در نتیجه، محصولی که حاصل دسترنج باغدار تاکستانی است، ممکن است در بازار مقصد با نام منطقه دیگری شناخته شود.
این مسئله علاوه بر کاهش سهم شهرستان از ارزش افزوده، باعث کمرنگ شدن هویت محصول در بازارهای هدف میشود. در حالی که اگر فرآوری، بستهبندی و نگهداری محصول در خود تاکستان انجام شود، بخش بیشتری از درآمد و اشتغال حاصل از این زنجیره میتواند در شهرستان باقی بماند.
این در حالی است که حدود ۸ سال از تشکیل صندوق کشمش تاکستان میگذرد، اما این مجموعه همچنان کارگاه بستهبندی و سردخانه مستقل ندارد و برای تأمین این امکانات ناچار به اجاره آنهاست.
درآمد باغدار با ارزش واقعی محصول تناسب ندارد
در کنار مشکلات مربوط به فرآوری و بازار، باغداران نیز با چالشهای اقتصادی متعددی مواجه هستند.
رضا رحمانی باغدار تاکستانی، در گفتوگو با خبرنگار فارس با اشاره به هزینههای بالای تولید انگور اظهار کرد: هزینههای باغداری طی سالهای اخیر افزایش پیدا کرده و باغدار برای کود، سم، آبیاری، کارگر و برداشت محصول هزینه قابل توجهی پرداخت میکند، اما در زمان فروش، معمولاً قدرت تعیین قیمت در اختیار تولیدکننده نیست.
وی افزود: بخش زیادی از زحمات باغدار از مرحله داشت تا برداشت انجام میشود، اما وقتی محصول وارد بازار میشود، فاصله قیمت بین باغدار و محصول نهایی زیاد است و همین موضوع باعث میشود درآمد واقعی تولیدکننده با ارزش اقتصادی محصول تناسب نداشته باشد.
این باغدار تاکستانی ادامه داد: اگر امکانات فرآوری، سردخانه و بستهبندی در خود تاکستان توسعه پیدا کند، باغدار میتواند محصول خود را با ارزش افزوده بیشتری عرضه کند و مجبور نباشد برای فروش یا نگهداری محصول به خارج از شهرستان وابسته باشد.
رحمانی تأکید کرد: تاکستان در تولید انگور ظرفیت بسیار بالایی دارد و اگر این ظرفیت با برنامهریزی مناسب برای فرآوری و صادرات همراه شود، میتواند درآمد باغداران و اشتغال شهرستان را افزایش دهد.
ثبت بیش از ۳۵ رقم انگور در تاکستان
تاکستان تنها تولیدکننده یک نوع انگور نیست. به گفته مدیر جهاد کشاورزی تاکستان، بیش از ۳۵ رقم انگور در این شهرستان کشت میشود که ارقام بیدانه سفید و بیدانه قرمز، عسگری، فخری، ملایی، کندری، مهدیخانی و یاقوتی از جمله آنها هستند.
حدود ۹۰ درصد باغهای انگور شهرستان نیز به ارقام بیدانه سفید و بیدانه قرمز اختصاص دارد؛ محصولاتی که بخش عمده آنها برای فرآوری به کشمش مورد استفاده قرار میگیرند.
در سالهای اخیر نیز ارقام جدیدی وارد باغهای منطقه شدهاند که عمدتاً برای تازهخوری و پاسخ به تقاضای بازار کشت میشوند؛ موضوعی که نشان میدهد ظرفیت انگور تاکستان تنها به صنعت کشمش محدود نیست و بازار انگور تازه نیز میتواند یکی از مسیرهای توسعه اقتصادی شهرستان باشد.
کشمش تاکستان؛ محصولی با ظرفیت صادراتی
در حوزه کشمش، حدود ۱۳ واحد بستهبندی در منطقه فعالیت دارند و بخشی از محصول به کشورهای اروپایی و روسیه صادر میشود.
با این حال، آمار دقیق صادرات کشمش با نام تاکستان بهسادگی قابل استخراج نیست؛ چراکه بخشی از محصول در خارج از شهرستان بستهبندی و صادر میشود.
این وضعیت یک مسئله مهم را پیش روی تاکستان قرار میدهد؛ شهرستانی که یکی از بزرگترین تولیدکنندگان انگور کشور است، هنوز نتوانسته متناسب با ظرفیت تولید خود، جایگاه مشخصی در بازار جهانی کشمش با نام و هویت خود ایجاد کند.
مشکل فقط تولید نیست
حسین طاهرخانی دیگر باغدار تاکستانی، نیز با اشاره به ظرفیت صادراتی کشمش این شهرستان گفت: مشکل اصلی فقط تولید نیست؛ ما محصول باکیفیت تولید میکنیم، اما حلقههای بعد از تولید هنوز به اندازه کافی در تاکستان شکل نگرفته است.
وی افزود: وقتی کشمش تولیدشده از تاکستان برای بستهبندی و صادرات به مناطق دیگر منتقل میشود، بخشی از ارزش افزوده محصول و حتی هویت آن نیز از شهرستان خارج میشود. باید شرایطی فراهم شود تا محصولی که در باغهای تاکستان تولید میشود، در همین شهرستان فرآوری، بستهبندی و با نام تاکستان روانه بازارهای داخلی و خارجی شود.
این باغدار تاکستانی با بیان اینکه واسطهها نیز در زنجیره فروش نقش مهمی دارند، تصریح کرد: اگر باغدار بتواند به بازارهای هدف و صادرکنندگان واقعی دسترسی مستقیمتری داشته باشد، هم سهم بیشتری از ارزش محصول نصیب تولیدکننده میشود و هم امکان معرفی کشمش تاکستان به عنوان یک برند معتبر افزایش پیدا میکند.
طاهرخانی خاطرنشان کرد: نام تاکستان باید در کنار کشمش این شهرستان شناخته شود و این اتفاق با تبلیغ صرف ایجاد نمیشود، بلکه نیازمند کیفیت ثابت، بستهبندی مناسب، استاندارد، سردخانه، فرآوری و یک شبکه صادراتی منسجم است.
برندسازی؛ گامی که هنوز کافی نیست
به گفته مدیر جهاد کشاورزی تاکستان، صندوق کشمش برای این محصول برند ایجاد کرده و صادرات با برند اختصاصی را نیز دنبال میکند.
با این حال، برندسازی تنها با انتخاب یک نام و طراحی نشان تجاری محقق نمیشود. محصول باید از نظر کیفیت، بستهبندی، استاندارد، فرآوری، نگهداری و بازاریابی نیز شرایط لازم را داشته باشد تا مصرفکننده در بازار هدف بتواند آن را با یک هویت مشخص شناسایی کند.
از این منظر، توسعه زیرساختهای پس از تولید یکی از پیشنیازهای اصلی تبدیل کشمش تاکستان به یک برند معتبر صادراتی است.
حرکت به سمت باغهای شناسنامهدار
طاهرخانی از برنامههایی برای اختصاص زمین و ایجاد زیرساختهای مورد نیاز واحدهای فعال در این حوزه خبر میدهد و معتقد است هر اندازه صندوق کشمش و تشکلهای مرتبط توانمندتر شوند، مشکلات صادرات نیز کاهش خواهد یافت.
حرکت به سمت باغهای شناسنامهدار و کشاورزی دیجیتال نیز میتواند گام دیگری در این مسیر باشد. بر اساس برنامه توسعه هفتم، باغها باید دارای شناسنامه و محصولات نیز دارای شناسه باشند؛ موضوعی که امکان ردیابی محصول از باغ تا بازار مصرف را فراهم میکند و برای حضور در بازارهای صادراتی اهمیت زیادی دارد.
بنابراین، مسیر توسعه صنعت انگور تاکستان تنها افزایش تولید نیست؛ بلکه باید به سمت تکمیل زنجیرهای حرکت کند که از تولید آغاز میشود و به فرآوری، بستهبندی، نگهداری، استانداردسازی، بازاریابی و صادرات میرسد.
رتبه اول و دوم تولید کشور؛ فرصتی که نباید از دست برود
تاکستان در سالهای مختلف همواره در جمع نخستین مناطق تولید انگور کشور قرار داشته است. بنا بر گفته مدیر جهاد کشاورزی تاکستان، در سالهایی که خسارتهای طبیعی، آفات و بیماریها کمتر باشد، این شهرستان در رتبه نخست تولید انگور کشور قرار میگیرد و در برخی سالها نیز رتبه دوم را به خود اختصاص میدهد.
این ظرفیت عظیم، در کنار سهم بالای باغداری در معیشت مردم شهرستان، نشان میدهد مسئله انگور و کشمش تاکستان تنها یک موضوع کشاورزی نیست؛ بلکه موضوعی اقتصادی، اجتماعی و حتی هویتی برای این شهر است.
تاکستان امروز محصول، سابقه تولید، تنوع ارقام و ظرفیت صادراتی را در اختیار دارد؛ آنچه همچنان کمبود آن احساس میشود، تکمیل زنجیره ارزش و تبدیل این ظرفیت به یک برند شناختهشده در بازارهای جهانی است.
فصل برداشت؛ فرصت دوباره برای اقتصاد تاکستان
برداشت انگور در تاکستان معمولاً از حدود ۱۵ شهریورماه آغاز میشود و امسال نیز با توجه به شرایط جوی و احتمال بارندگی، برخی باغداران برداشت محصول را زودتر آغاز کردهاند.
کشمش تولیدی نیز عمدتاً به روشهای آفتابی و تیزابی فرآوری میشود و سهم کمتری از محصول به روشهای کالیفرنیایی و سایهخشک تبدیل میشود.
در سالهای اخیر نیز ارقام جدیدی وارد باغهای منطقه شدهاند که عمدتاً برای تازهخوری و پاسخ به تقاضای بازار کشت میشوند؛ موضوعی که نشان میدهد ظرفیت انگور تاکستان تنها به صنعت کشمش محدود نیست و بازار انگور تازه نیز میتواند یکی از مسیرهای توسعه اقتصادی شهرستان باشد.
کشمش تاکستان؛ محصولی با ظرفیت صادراتی
در حوزه کشمش، حدود ۱۳ واحد بستهبندی در منطقه فعالیت دارند و بخشی از محصول به کشورهای اروپایی و روسیه صادر میشود.
با این حال، آمار دقیق صادرات کشمش با نام تاکستان بهسادگی قابل استخراج نیست؛ چراکه بخشی از محصول در خارج از شهرستان بستهبندی و صادر میشود.
این وضعیت یک مسئله مهم را پیش روی تاکستان قرار میدهد؛ شهرستانی که یکی از بزرگترین تولیدکنندگان انگور کشور است، هنوز نتوانسته متناسب با ظرفیت تولید خود، جایگاه مشخصی در بازار جهانی کشمش با نام و هویت خود ایجاد کند.
مشکل فقط تولید نیست
حسین طاهرخانی دیگر باغدار تاکستانی، نیز با اشاره به ظرفیت صادراتی کشمش این شهرستان گفت: مشکل اصلی فقط تولید نیست؛ ما محصول باکیفیت تولید میکنیم، اما حلقههای بعد از تولید هنوز به اندازه کافی در تاکستان شکل نگرفته است.
وی افزود: وقتی کشمش تولیدشده از تاکستان برای بستهبندی و صادرات به مناطق دیگر منتقل میشود، بخشی از ارزش افزوده محصول و حتی هویت آن نیز از شهرستان خارج میشود. باید شرایطی فراهم شود تا محصولی که در باغهای تاکستان تولید میشود، در همین شهرستان فرآوری، بستهبندی و با نام تاکستان روانه بازارهای داخلی و خارجی شود.
این باغدار تاکستانی با بیان اینکه واسطهها نیز در زنجیره فروش نقش مهمی دارند، تصریح کرد: اگر باغدار بتواند به بازارهای هدف و صادرکنندگان واقعی دسترسی مستقیمتری داشته باشد، هم سهم بیشتری از ارزش محصول نصیب تولیدکننده میشود و هم امکان معرفی کشمش تاکستان به عنوان یک برند معتبر افزایش پیدا میکند.
طاهرخانی خاطرنشان کرد: نام تاکستان باید در کنار کشمش این شهرستان شناخته شود و این اتفاق با تبلیغ صرف ایجاد نمیشود، بلکه نیازمند کیفیت ثابت، بستهبندی مناسب، استاندارد، سردخانه، فرآوری و یک شبکه صادراتی منسجم است.
برندسازی؛ گامی که هنوز کافی نیست
به گفته مدیر جهاد کشاورزی تاکستان، صندوق کشمش برای این محصول برند ایجاد کرده و صادرات با برند اختصاصی را نیز دنبال میکند.
با این حال، برندسازی تنها با انتخاب یک نام و طراحی نشان تجاری محقق نمیشود. محصول باید از نظر کیفیت، بستهبندی، استاندارد، فرآوری، نگهداری و بازاریابی نیز شرایط لازم را داشته باشد تا مصرفکننده در بازار هدف بتواند آن را با یک هویت مشخص شناسایی کند.
از این منظر، توسعه زیرساختهای پس از تولید یکی از پیشنیازهای اصلی تبدیل کشمش تاکستان به یک برند معتبر صادراتی است.
حرکت به سمت باغهای شناسنامهدار
طاهرخانی از برنامههایی برای اختصاص زمین و ایجاد زیرساختهای مورد نیاز واحدهای فعال در این حوزه خبر میدهد و معتقد است هر اندازه صندوق کشمش و تشکلهای مرتبط توانمندتر شوند، مشکلات صادرات نیز کاهش خواهد یافت.
حرکت به سمت باغهای شناسنامهدار و کشاورزی دیجیتال نیز میتواند گام دیگری در این مسیر باشد. بر اساس برنامه توسعه هفتم، باغها باید دارای شناسنامه و محصولات نیز دارای شناسه باشند؛ موضوعی که امکان ردیابی محصول از باغ تا بازار مصرف را فراهم میکند و برای حضور در بازارهای صادراتی اهمیت زیادی دارد.
بنابراین، مسیر توسعه صنعت انگور تاکستان تنها افزایش تولید نیست؛ بلکه باید به سمت تکمیل زنجیرهای حرکت کند که از تولید آغاز میشود و به فرآوری، بستهبندی، نگهداری، استانداردسازی، بازاریابی و صادرات میرسد.
رتبه اول و دوم تولید کشور؛ فرصتی که نباید از دست برود
تاکستان در سالهای مختلف همواره در جمع نخستین مناطق تولید انگور کشور قرار داشته است. بنا بر گفته مدیر جهاد کشاورزی تاکستان، در سالهایی که خسارتهای طبیعی، آفات و بیماریها کمتر باشد، این شهرستان در رتبه نخست تولید انگور کشور قرار میگیرد و در برخی سالها نیز رتبه دوم را به خود اختصاص میدهد.
این ظرفیت عظیم، در کنار سهم بالای باغداری در معیشت مردم شهرستان، نشان میدهد مسئله انگور و کشمش تاکستان تنها یک موضوع کشاورزی نیست؛ بلکه موضوعی اقتصادی، اجتماعی و حتی هویتی برای این شهر است.
تاکستان امروز محصول، سابقه تولید، تنوع ارقام و ظرفیت صادراتی را در اختیار دارد؛ آنچه همچنان کمبود آن احساس میشود، تکمیل زنجیره ارزش و تبدیل این ظرفیت به یک برند شناختهشده در بازارهای جهانی است.
فصل برداشت؛ فرصت دوباره برای اقتصاد تاکستان
برداشت انگور در تاکستان معمولاً از حدود ۱۵ شهریورماه آغاز میشود و امسال نیز با توجه به شرایط جوی و احتمال بارندگی، برخی باغداران برداشت محصول را زودتر آغاز کردهاند.
با شروع برداشت، هزاران هکتار باغ تاکستان بار دیگر به یکی از فعالترین بخشهای اقتصادی منطقه تبدیل میشود؛ اما در کنار برداشت محصول، یک مطالبه قدیمی نیز دوباره مطرح میشود: سهم باغدار و نام تاکستان از اقتصادی که سالهاست بر پایه انگور شکل گرفته است، باید بیشتر شود.
اگر قرار است کشمش تاکستان در بازارهای جهانی به یک برند معتبر تبدیل شود، مسیر آن از باغ آغاز میشود، اما در باغ پایان نمییابد. ایجاد زیرساختهای فرآوری، سردخانه، بستهبندی، استانداردسازی و بازاریابی صادراتی میتواند حلقههای مفقوده این زنجیره را تکمیل کند تا محصولی که در تاکستان تولید میشود، با نام تاکستان به بازار جهان برسد.
در غیر این صورت، ممکن است این شهرستان همچنان یکی از بزرگترین قطبهای تولید انگور کشور باقی بماند، اما بخش قابل توجهی از ارزش اقتصادی و اعتبار تجاری محصول در خارج از تاکستان شکل بگیرد.
گزارش: رقیه مرادی
انتهای پیام/۱۰۱۰
یادداشت| روایتی از حماسه جهادی بسیجیان در جنگهای ۱۲ روزه و رمضان
بسیج، سپر مردم در طوفان حوادث
یادداشت|
