نقشه تازه توسعه ایلام بر مدار آب، راه و اشتغال

به گزارش خبرگزاری بسیج ایلام،استان ایلام در سال‌های گذشته با انباشت پروژه‌های عمرانی و محدودیت منابع مواجه بوده است که این موجب می‌شد بخشی از اعتبارها در میان شمار زیادی طرح پراکنده شود و فاصله میان آغاز پروژه تا بهره‌برداری از آن طولانی بماند.

سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی استان ایلام به منظور ساماندهی این وضع، با طرح و رویکردی نو محور برنامه‌ریزی‌های سال ۱۴۰۵ را بر تکمیل طرح‌های نیمه‌تمام، تقویت زیرساخت‌های اصلی، مدیریت منابع آب و هدایت سرمایه‌گذاری به سمت اشتغال پایدار متمرکز کرده است.

رئیس سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی ایلام با اشاره به روند افزایش اعتبارها در پیوست قانون بودجه اظهار کرد: مجموع اعتبارهای پروژه‌های استان در این بخش که در سال ۱۴۰۳ حدود یک‌هزار و ۳۸۰ میلیارد تومان بود، در سال ۱۴۰۵ به ۹ هزار و ۶۰۰ میلیارد تومان افزایش یافته است.

روح‌الله نورمحمدی افزود: این افزایش در شرایطی رقم خورده که رشد اعتبارهای تملک دارایی‌های سرمایه‌ای کشور حدود دو برابر بوده و سهم ایلام در این بخش رشد بسیار بیشتری داشته است.

این ارقام از منظر دیگر نیز اهمیت دارد و افزایش منابع زمانی می‌تواند به توسعه واقعی منجر شود که از مرحله اعتبار به پروژه قابل بهره‌برداری برسد، به همین دلیل سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی استان تکمیل پروژه‌های نیمه‌تمام را در صدر اولویت‌های عمرانی سال جاری قرار داده است.

تمرکز منابع بر ۲۱۴ پروژه نیمه‌تمام

بر پایه اعلام سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی، اکنون ۲۱۴ پروژه نیمه‌تمام استانی در ایلام وجود دارد و هدف‌گذاری شده است دست‌کم ۸۰ پروژه با تخصیص کامل اعتبارهای تعیین‌ شده به پایان برسد و ۲۰ تا ۳۰ پروژه دیگر نیز با استفاده از منابع مختلف به این مجموعه افزوده شود.

در صورت تحقق این برنامه، بیش از ۱۰۰ پروژه تا پایان سال مالی ۱۴۰۵ به بهره‌برداری خواهد رسید که این به منزله تعیین تکلیف حدود نیمی از طرح‌های نیمه‌تمام استان است.

این رویکرد از نظر مدیریت منابع عمومی پیام روشنی دارد و در شرایطی که هزینه اجرای طرح‌های عمرانی افزایش یافته و منابع مالی محدود است، پخش کردن اعتبار میان شمار زیادی پروژه به افزایش ظرفیت توسعه‌ای منجر نمی‌شود.

تمرکز اعتبار بر طرح‌هایی که فاصله کمتری با بهره‌برداری دارند، می‌تواند امکان تبدیل سریع‌تر منابع عمومی به خدمات، زیرساخت و ظرفیت اقتصادی را فراهم کند.

آب محور مشترک کشاورزی، صنعت و اشتغال

یکی از مهم‌ترین تغییرها در ساختار اعتبارهای استان، تلاش برای انتقال شماری از طرح‌های آبیاری، زهکشی، ایستگاه‌های پمپاژ و تأمین آب از سطح استانی به ردیف‌های ملی است.

نورمحمدی در این باره می‌گوید که اعتبارهای این طرح‌ها پس از ملی‌ شدن می‌تواند نسبت به گذشته حدود ۱۵ تا ۱۶ برابر افزایش یابد و پیش‌بینی شده است بیش از یک‌هزار و ۵۰۰ میلیارد تومان اعتبار به استان اختصاص پیدا کند.

این رویکرد در صورت تحقق تحول اساسی در توسعه استان ایجاد خواهد کرد و بسیاری از طرح‌های آبی ایلام که سال‌ها به دلیل حجم بالای سرمایه‌گذاری مورد نیاز و محدودیت اعتبارهای استانی در وضعیت نیمه‌تمام باقی مانده‌اند. تکمیل خواهند شد.

به این معنی که با انتقال ردیف این طرح‌های استانی به ملی و در صورت تأمین و تخصیص واقعی منابع، می‌توان بخشی از انباشت تاریخی پروژه‌ها را کاهش دهد.

هشت طرح ایستگاه پمپاژ با آبی کردن ۱۱ هزار هکتار از زمین‌های استان و برآورد هزینه شش هزار میلیارد تومانی در همین چارچوب ملی شده‌اند، رقمی که به گفته رئیس سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی، با ظرفیت بودجه استانی قابل تأمین نیست.

اکنون برای این مجموعه حدود یک‌هزار و ۵۰۰ تا یک‌هزار و ۶۰۰ میلیارد تومان اعتبار پیش‌بینی شده و تلاش می‌شود با استفاده از منابعی مانند ماده ۵۶، ظرفیت بانک‌ها و منابع حاصل از طرح‌های نشان‌دار مالیاتی، میزان تأمین مالی آن‌ها افزایش یابد.

در صورت تکمیل این طرح‌ها، اثر آنها می‌تواند فراتر از افزایش سطح زیرکشت باشد و زنجیره‌ای از تولید، صنایع تبدیلی، اشتغال روستایی و درآمد خانوار را تحت تأثیر قرار دهد.

سامانه گرمسیری و آزمون تبدیل آب به ارزش اقتصادی

سامانه گرمسیری در همین معادله جایگاه ویژه‌ای دارد و تا کنون حدود پنج هزار هکتار از زمین‌های این سامانه زیر کشت رفته و هدف‌گذاری شده است این رقم تا پایان سال به حدود ۱۲ هزار هکتار برسد.

نقطه مهم در این مرحله آن است که سرمایه‌گذاری سنگین انجام‌ شده در زیرساخت آب به ظرفیت اقتصادی فعال تبدیل شود.

افزایش سطح زیرکشت زمانی به توسعه منجر خواهد شد که برای تولید، بازار، صنایع فرآوری، زنجیره تأمین و سرمایه‌گذاری بخش خصوصی نیز برنامه وجود داشته باشد.

در کنار کشاورزی، تأمین آب آشامیدنی و صنعت شهرهای ایلام، مهران و مناطقی از شهرستان‌های چرداول، سیروان و دهلران از سامانه گرمسیری نیز در دستور کار قرار گرفته است.

مطالعات پایانی این طرح انجام شده و پس از رفع ایرادهای باقی‌مانده و اخذ ماده ۲۳، امکان ورود جدی‌تر آن به مرحله اجرایی فراهم خواهد شد.

این طرح در صورت تکمیل و بهره‌برداری حدود ۱۹ هزار هکتار از زمین‌های دیم را آبی و ۹۰ هزار میلیارد تومان به ارزش محصول‌های تولیدی استان اضافه می‌کند.

بخش راه بیشترین جهش اعتباری

در بخش حمل‌ونقل اعداد از رشد چشمگیر اعتبارها حکایت دارد و در این پیوند اعتبارهای راه‌های اصلی و شریانی استان از حدود ۵۱۰ میلیارد تومان در سال ۱۴۰۳ به پنج‌هزار و ۱۶۵ میلیارد تومان در سال ۱۴۰۵ رسیده است.

جاده ایلام - مهران از ۱۴۵ میلیارد تومان به ۷۸۰ میلیارد تومان افزایش اعتبار داشته و با منابع توازن ملی و استانی این رقم به حدود ۹۰۰ میلیارد تومان رسیده است.

همچنین حدود ۳۰۰ میلیارد تومان از محل ماده ۵۶ برای این طرح پیش‌بینی شده که مجموع منابع مورد انتظار را به حدود یک‌هزار و ۲۰۰ میلیارد تومان می‌رساند.

پروژه مسیر صالح‌آباد - مهران - دهلران - اندیمشک نیز از حدود ۹۶ میلیارد تومان در سال ۱۴۰۳ به حدود ۷۸۵ میلیارد تومان رسیده و تلاش برای تأمین ۳۰۰ میلیارد تومان دیگر از محل ماده ۵۶ در جریان است.

اعتبار راه کبیرکوه نیز از ۱۱۶ میلیارد تومان به حدود یک‌هزار میلیارد تومان افزایش یافته است.

بازسازی پل گاومیشان و ساخت پل چهارخطه جدید در کنار پیگیری اتصال مسیر پلدختر به پل گاومیشان، بخش دیگری از برنامه توسعه شبکه جاده‌ای استان است.

مسیر ایوان - قلاجه - اسلام‌آبادغرب نیز که در سال ۱۴۰۳ تنها ۱۰ میلیارد تومان اعتبار داشت، اکنون حدود ۱۹۵ میلیارد تومان اعتبار دارد.

همچنین برای بهسازی راه ایلام - ایوان و طرح‌های کمربندی ایلام و ایوان منابع بیشتری پیش‌بینی شده است.

این افزایش منابع اگر با اجرای به‌ موقع پروژه‌ها همراه شود، از دو مسیر می‌تواند بر اقتصاد استان اثر بگذارد، نخست کاهش هزینه و زمان جابه‌جایی کالا و مسافر و دوم افزایش دسترسی مناطق مختلف به بازارهای مصرف و مراکز اقتصادی.

اتصال ایلام به شبکه آزادراهی

پیگیری آزادراه حمیل - بیستون نیز از طرح‌های بسیار مهمی است که به دلیل نبود اعتبار اجرا و تکمیل آن سال‌ها متوقف شده بود.

این پروژه در پیوست قانون بودجه سال جاری یک‌هزار و ۵۷۰ میلیارد تومان اعتبار دارد و عملیات سرمایه‌گذار در بخش کمربندی کرمانشاه تا حمیل در چند جبهه آغاز شده است.

اتصال ایلام به شبکه آزادراهی کشور می‌تواند مسیر دسترسی استان به شبکه حمل‌ونقل سراسری را کوتاه‌تر کند و از منظر اقتصادی، هزینه حمل‌ونقل و زمان سفر را کاهش دهد.

برای استانی که بخش قابل توجهی از ظرفیت اقتصادی آن به مرز، گردشگری، صادرات و تردد وابسته است، توسعه شبکه راه زیرساختی پایه به منظور فعال شدن دیگر ظرفیت‌ها محسوب می‌شود.

در همین حال، مطالعات بزرگراه ایلام به سمت خوزستان نیز حدود ۵۰ درصد پیشرفت دارد و هدف‌ گذاری شده است فرآیند اخذ ماده ۲۳ آن در سال ۱۴۰۶ دنبال شود.

اشتغال‌محوری راهکار مقابله با بیکاری

یکی از نکته‌های مهم در برنامه جدید سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی استان، تلاش برای پیوند دادن پروژه‌های عمرانی با اشتغال و درآمد خانوار است.

پیش‌نویس سند توسعه استان با همکاری دانشگاه تهیه شده و قرار است پس از بررسی و تصویب در شورای برنامه‌ریزی، مبنای راهبردی دستگاه‌های اجرایی قرار گیرد.

رئیس سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی ایلام توضیح داد که در این سند تلاش شده است به جای فهرست کردن مجموعه‌ای از اهداف کلی، طرح‌های پیشران و محرک توسعه با تأکید بر اشتغال پایدار، افزایش نرخ مشارکت اقتصادی و رشد درآمد میانگین خانوار شناسایی شود.

این تغییر زاویه نگاه برای ایلام اهمیت ویژه‌ای دارد، زیرا استان از ظرفیت‌های کشاورزی، نفت و گاز، مرز، گردشگری طبیعی و مذهبی و منابع آبی برخوردار است، اما مساله اصلی تبدیل این ظرفیت‌ها به فعالیت اقتصادی پایدار و درآمد قابل لمس برای خانوارهاست.

توسعه میدان‌های نفتی چنگوله و آذر ۲ و پیگیری میدان گازی سمند نیز در همین چارچوب مطرح شده‌اند.

برآورد اعلام‌ شده این است که توسعه چنگوله و آذر ۲ در دوره ساخت می‌تواند چند هزار فرصت شغلی ایجاد کند و پس از بهره‌برداری نیز اشتغال دائمی به همراه داشته باشد.

بررسی مجموعه برنامه‌های اعلام‌ شده نشان می‌دهد ایلام اکنون با افزایش قابل توجه منابع در چند حوزه اصلی روبه‌روست، اما مرحله دشوارتر از افزایش اعتبار تبدیل این منابع به پروژه تکمیل‌ شده و سپس تبدیل پروژه تکمیلی به فعالیت اقتصادی است.

تجربه پروژه‌های عمرانی نشان می‌دهد افزایش اعتبار به تنهایی تضمین‌ کننده بهره‌برداری نیست و تخصیص به‌ موقع، توان پیمانکار، رفع موانع اجرایی، تأمین تجهیزات، هماهنگی میان دستگاه‌ها و نظارت مستمر حلقه‌های بعدی این زنجیره به شمار می‌روند.

به همین دلیل، هدف‌گذاری برای تعیین تکلیف بیش از ۱۰۰ پروژه نیمه‌تمام را باید در کنار جهش اعتبارات دید، اگر این هدف محقق شود بخش قابل توجهی از منابع سال‌های گذشته که در پروژه‌های ناتمام متوقف مانده به ظرفیت قابل استفاده تبدیل خواهد شد.

در چنین شرایطی معیار اصلی ارزیابی عملکرد عمرانی استان دیگر معطوف به افزایش رقم اعتبارها نخواهد بود، بلکه تعداد پروژه‌هایی که به بهره‌برداری می‌رسند، میزان خدمتی که به مردم ارائه می‌کنند، ظرفیت تولید و اشتغالی که ایجاد می‌شود و اثری که بر هزینه زندگی و فعالیت اقتصادی می‌گذارند، اهمیت بیشتری خواهد داشت.

ایلام در سال‌های گذشته پروژه‌های زیادی آغاز کرده است و اکنون زمان آن رسیده است که بخش مهمی از این پروژه‌ها به پایان برسند و منابعی که سال‌ها در سازه‌های نیمه‌تمام متوقف مانده‌اند، به خدمت همگانی و ظرفیت اقتصادی تبدیل شوند.