مودت، فراتر از خویشاوندی؛ رمز ماندگاری محبت در خانواده

به گزارش خبرگزاری بسیج اصفهان؛

آیت الله سید ابوالحسن مهدوی در جلسه اخلاق هفتگی خود که در گلستان شهدای اصفهان برگزار شد، با استناد به فرمایشات امام علی علیه السلام، به تبیین معنای دقیق «قرابت» و «مودت» پرداختند و تأکید کردند: آنچه پیوندهای انسانی را پایدار می‌کند، نه نسبت خونی، بلکه اظهار محبت و مودت است.

ایشان در ابتدا با اشاره به جمله اول حدیث امام علی علیه السلام که می‌فرماید: «وقتی پدران با یکدیگر مودت دارند، این مودت سبب قرابت اولادهای آنها می‌شود»، تصریح کردند: در اینجا «قرابت» به معنای خویشاوندی نسبی نیست، بلکه نوعی استعاره و کنایه است. یعنی فرزندان دو خانواده که هیچ نسبت خونی با هم ندارند، به دلیل محبت پدرانشان، به منزله اقوام یکدیگر می‌شوند. امام علیه السلام در این جمله می‌خواهند بفرمایند محبت میان اولاد مؤکد می‌شود و این محبت، پیوندی عمیق‌تر از نسبت خونی ایجاد می‌کند.

آیت الله مهدوی در ادامه به تفاوت «محبت» و «مودت» اشاره کردند و گفتند: محبت صرف علاقه قلبی است، خواه به انسان باشد خواه به غیر انسان، و اعم از آن است که اظهار شود یا نه. اما مودت، محبت اظهارشده است. اگر علاقه در دل بماند و بروز بیرونی نداشته باشد، محبت است، نه مودت. بنابراین در آیه ۲۳ سوره شورا که می‌فرماید: «قل لا اسئلکم علیه اجراً الا المودة فی القربی»، خداوند کلمه «مودت» را به کار برده است، نه «محبت»؛ زیرا مودت یعنی علاقه‌ای که باید اظهار شود. یکی از مصادیق اظهار این مودت، صلوات فرستادن هنگام یادکردن از اهل بیت علیهم السلام است.

ایشان در توضیح جمله دوم حدیث که می‌فرماید: «قرابت بیشتر نیازمند مودت است تا عکس آن»، بیان کردند: موجودی که محتاج است، از نظر رتبه پایین‌تر است، زیرا وابسته است. اما موجودی که وابستگی ندارد، مستقل است. امام علیه السلام می‌فرمایند قرابت خیلی نیازمند مودت است؛ یعنی اگر دو نفر خویش و قوم هستند، باید به یکدیگر اظهار محبت کنند. پس اصل، مودت است، نه خویشاوندی.

در مقابل، مودت نیاز به قرابت ندارد؛ یعنی حتی اگر نسبت خونی هم نباشد، مودت استقلال دارد و همه جا حاضر می‌شود. ایشان با ذکر مثالی از امام حسن مجتبی علیه السلام که در حال غذا خوردن، لقمه‌ای به سگی دادند، فرمودند: امام فرمودند من از خدای خود خجالت می‌کشم که غذا بخورم و چشم موجودی زنده به غذای من باشد. این نشان می‌دهد مودت و محبت، محدود به انسان‌ها نیست و حتی شامل حیوانات نیز می‌شود.

آیت الله مهدوی سپس با انتقاد از رفتار غربی‌ها در قبال حقوق بشر و حقوق حیوانات گفتند: غربی‌ها دم از حقوق بشر می‌زنند، اما ده‌ها حیوان و انسان بی‌گناه را با بمب‌های هشتاد تنی در ضاحیه بیروت به شهادت می‌رسانند و حتی اسمی از حیوانات کشته‌شده نمی‌آورند.

این در حالی است که پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله در فتح خیبر اجازه ندادند آب را مسموم کنند تا دشمنان و حیوانات و زنان و کودکان از بین بروند. اما امروز نتانیاهو و ترامپ اجازه می‌دهند رهبر انقلاب و افراد دیگر به شهادت برسند. این تفاوت در سیره نبوی و رفتار مستکبران است.

ایشان در بخش دیگری از سخنان خود به عوامل ایجاد محبت و مودت اشاره کردند و فرمودند: سه عامل درشت باعث محبت می‌شود: اول سخاوت، دوم رفق و مدارا با بدی‌های دیگران، و سوم حسن خلق. روایت است که «مستوجب المحبة ثلاث: سخا و رفق و حسن الخلق». ایشان با اشاره به اینکه بسیاری از مردم سؤال می‌کنند چگونه محبوب خانواده همسر یا اقوام شویم، گفتند: با سخاوت، مدارا و اخلاق نیکو می‌توان دل‌ها را به دست آورد. حتی تبسم در برخورد اولیه با مؤمن، کاشف از این است که در دل نگرانی وجود ندارد.

آیت الله مهدوی همچنین به عوامل افزایش رزق اشاره کردند و فرمودند: در روایات، دو عامل سخاوت و حسن خلق هم رزق را زیاد می‌کند و هم محبت را. مغازه‌داری که حسن خلق دارد، مشتریان بیشتری جذب می‌کند و این در همه مشاغل صادق است.

ایشان در ادامه با استناد به روایات، فرمودند: «الغریب من له حبیب»؛ غریب کسی است که دوست ندارد. کسی که خویش و قوم زیادی دارد اما رفیق و محبوبی ندارد، غریب است. در مقابل، کسی که در شهری غریبه است اما اخلاق خوبش باعث شده صدها نفر دوستش داشته باشند، غریب نیست. همچنین فرمودند: «لا عیش لمن فارق الاحباب»؛ کسی که از محبوب‌های خود جدا شود، زندگی‌اش لذتی ندارد. قطع محبت ده‌ساله یا بیست‌ساله به خاطر یک برخورد ناشایست، اشتباه است و زندگی را تلخ می‌کند.