دکتر رضوی‌نژاد: علوم پایه، گنجینه و پشتوانه پیشرفت علمی کشور است/ برای دستیابی به مرجعیت علمی باید به دنبال کشف حقایق ناشناخته عالم باشیم

به گزارش سرویس اساتید خبرگزاری  بسیج، دکتر رضوی‌نژاد، استادتمام فیزیک، رئیس دانشگاه جامع انقلاب اسلامی و عضو هیئت علمی دانشگاه امام حسین(ع)، در برنامه تلویزیونی «زمانه» با اشاره به اهمیت علوم پایه در پیشرفت علمی کشور اظهار کرد: علوم پایه، گنجینه و پشتوانه پیشرفت علمی کشور است و دستاوردهای بزرگ ایران در حوزه‌های دفاعی، سلامت و فناوری مرهون علوم پایه است.

وی افزود: انقلاب اسلامی برای تحقق آرمان‌های خود، از جمله عدالت و خدمت به بشریت، نیازمند اقتدار است و مهم‌ترین عامل ایجاد این اقتدار، علم و فناوری است. به تعبیر رهبر شهید انقلاب، علوم پایه گنجینه، ذخیره و پشتوانه همه علوم است و هر حرکت علمی و پیشرفت فناورانه به این حوزه وابسته است.

رضوی‌نژاد با اشاره به پیشینه علمی ایران اظهار داشت: ایران اسلامی در طول تاریخ، مفاخر بزرگی همچون ابوریحان بیرونی، ابن‌سینا، خوارزمی و ابن‌هیثم را به جهان معرفی کرده است؛ دانشمندانی که آثار و دستاوردهای آنان همچنان در تاریخ علم جهان ماندگار است. امروز نیز در کمتر از نیم قرن، پیشرفت‌های بزرگی در عرصه علم و فناوری کشور رقم خورده است.

وی یکی از مهم‌ترین کارکردهای علوم پایه را افزایش ظرفیت جذب علم و فناوری در کشور دانست و گفت: به این معنا که برای فهم، توسعه و به‌کارگیری فناوری‌های پیشرفته، ابتدا باید توانایی علمی لازم را ایجاد کنیم. بخش قابل‌توجهی از پیشرفت‌های کشور در حوزه‌های دفاعی، هوافضا، فناوری هسته‌ای، سلامت و زیست‌فناوری، مدیون همین ظرفیت علمی است که به پشتوانه علوم پایه شکل گرفته است.

استادتمام فیزیک با اشاره به نمونه‌هایی از کاربرد علوم پایه در زندگی مردم تصریح کرد: ساخت رادیوداروها برای تشخیص و درمان بیماری‌ها و تولید واکسن کرونا از نمونه‌های روشن کاربرد علوم پایه در زندگی مردم است. در دوران شیوع کرونا، با وجود محدودیت‌ها و تحریم‌ها، به دانشمندان و جوانان کشور اعتماد شد و آنان توانستند در مدت‌زمانی کوتاه واکسن تولید کنند و در اختیار مردم قرار دهند.

رئیس دانشگاه جامع انقلاب اسلامی در ادامه با اشاره به دستاوردهای کشور در عرصه فناوری‌های پیشرفته بیان کرد: دستاوردهای ایران در حوزه‌های نانو، ماهواره، زیست‌فناوری و سایر فناوری‌های پیشرفته نشان می‌دهد که سرمایه‌گذاری در علوم پایه چه نقش مهمی در پیشرفت کشور دارد. این دستاوردها حاصل اعتماد به نخبگان و فراهم‌کردن فرصت نقش‌آفرینی برای دانشمندان ایرانی است.

رضوی‌نژاد با تأکید بر ضرورت حمایت از نخبگان و تقویت علوم پایه خاطرنشان کرد: دشمنان تلاش می‌کنند نخبگان کشور را ناامید کرده و ظرفیت‌های علمی آنان را در خدمت اهداف خود قرار دهند؛ اما پیوند علم و ایمان در میان دانشمندان ایرانی توانسته دستاوردهای بزرگی را رقم بزند. امروز تقویت علوم پایه و حمایت از نخبگان، ضرورتی اساسی برای استمرار پیشرفت علمی و اقتدار ملی کشور است.

وی در ادامه با اشاره به اهمیت تحقیقات بنیادی در علوم پایه اظهار کرد: یکی از مهم‌ترین عرصه‌های علوم پایه، تحقیقات بنیادی است که به دنبال کشف حقایق ناشناخته عالم است. رهبر شهید انقلاب همواره تأکید داشتند که ما مأمور به کشف حقایق کشف‌نشده هستیم و رهبر معظم انقلاب نیز بر ضرورت حرکت در همین مسیر تأکید دارند.

رضوی‌نژاد با بیان اینکه انقلاب اسلامی آرمان خود را تمدن‌سازی قرار داده است، افزود: انقلاب اسلامی آرمان خود را تمدن‌سازی قرار داده و یکی از پایه‌های اصلی این تمدن‌سازی، علم و فناوری است. به همین دلیل دستیابی به مرجعیت علمی اهمیت ویژه‌ای دارد. اگر می‌خواهیم در علم پیشگام باشیم و به تعبیر دیگر در واگن اول قطار علم قرار بگیریم، باید خودمان به کشف حقایق جدید بپردازیم، نه اینکه صرفاً مسیر علمی دیگران را دنبال کنیم.

وی با اشاره به عرصه‌های تحقیقاتی علوم پایه بیان کرد: در علوم پایه سه عرصه تحقیقاتی وجود دارد؛ تحقیقات کاربردی که به دنبال حل مسائل مشخص است، تحقیقات پایه که به توسعه نظریه‌های موجود می‌پردازد و تحقیقات بنیادی که هدف آن کشف حقایقی است که هنوز علم متعارف توانایی توضیح آن‌ها را ندارد. هرکدام از این عرصه‌ها نیز الزامات و اقتضائات خاص خود را دارند.

این استادتمام فیزیک با تأکید بر اهمیت گفت‌وگوی علمی در تحقیقات بنیادی اظهار داشت: در تحقیقات بنیادی، گفت‌وگوی علمی اهمیت بسیاری دارد؛ حتی باید بتوانیم درباره مسائل علمی با مردم نیز گفت‌وگو کنیم. بسیاری از کشفیات بزرگ زمانی شکل می‌گیرند که با پدیده‌هایی مواجه می‌شویم که نظریه‌های موجود قادر به توضیح آن‌ها نیستند و باید برای شناخت حقیقت، نظریه‌های جدیدی ارائه کنیم.

وی در ادامه با اشاره به تفاوت نظریه‌های علمی و حقیقت عالم گفت: یک نظریه علمی ممکن است در پیش‌بینی پدیده‌ها و حل مسائل موفق باشد، اما لزوماً با حقیقت عالم انطباق کامل نداشته باشد. برای نمونه، نظریه زمین‌مرکزی در گذشته توانایی توضیح و پیش‌بینی برخی پدیده‌های نجومی را داشت، اما بعدها مشخص شد که تصویر درستی از ساختار منظومه شمسی ارائه نمی‌کند.

رضوی‌نژاد با اشاره به جایگاه اندیشه اسلامی در تحقیقات علوم طبیعی تصریح کرد: از منظر اندیشه اسلامی، دانشمند علوم طبیعی در حقیقت به دنبال کشف فعل خداوند در عالم هستی است. اگر تحقیقات بنیادی در بستر اندیشه اسلامی به تولید علم تأسیسی منجر شود، می‌توان به علمی دست یافت که علاوه بر حل مسائل و توسعه فناوری، در مسیر شناخت عمیق‌تر حقیقت عالم نیز حرکت کند.

وی در پایان با تأکید بر ضرورت همراهی پیشرفت علمی با رشد معرفتی دانشمندان خاطرنشان کرد: پیشرفت علمی نباید صرفاً به ارتقای مراتب دانشگاهی محدود شود؛ بلکه کشف حقیقت و گسترش مرزهای دانش باید با رشد معرفتی دانشمندان نیز همراه باشد. این نگاه می‌تواند زمینه‌ساز حرکت کشور به سوی مرجعیت علمی و تمدن‌سازی اسلامی باشد.