علت یابی کاهش نرخ باوری و جمعیت

دلایل متفاوتی را می توان برای پایین آمدن نرخ باوری و به تبع آن جمعیت در کشور برشمرد اما شکل‌گیری گفتمان رفاه‌طلبی و لذت‌گرایی و حاکمیت لذت و خودخواهی و فردگرایی و در نتیجه‌ی آن ترس از قبول مسئولیت خانواده، کم صبری در برابر بزرگ کردن بچه و تک فرزندی، یکی از مهم ترین علل ساختاری - فرهنگی در کاهش نرخ باروری و جمعیت در کشور ما است.

به گزارش سرویس بسیج جامعه زنان کشور خبرگزاری بسیج،با مرور و بررسی بیانات مقام معظم رهبری، پژوهش‌های صورت گرفته در این موضوع و بررسی نظر کارشناسان، فهرستی از علت‌ها احصاء گردید که در ادامه به آن‌ها اشاره می‌شود. لازم به ذکر است که منظور از علت، مواردی است که به سبب آن نرخ باروری کاهش یافته و خانواده‌ها از آن متاثر شده‌اند. در رابطه با روش مقوله بندی و دسته بندی علت‌ها از روش تحلیل لایه‌ای علت ها بهره گرفته شده است.

علت فکری-فرهنگی
- عدم توکل راسخ به خداوند در والدین
علت فکری-اجتماعی
- ناآگاهی والدین و جامعه نسبت به مخاطرات و پیامدهای کاهش نرخ باروری و جمعیت در کشور
- ناآگاهی از عوارض سوء تاخیر دربارداری در سال های اولیه زندگی
علت فکری-اقتصادی
- ضعف در توکل و اعتقاد به وعده‌های الهی و رزاقیت خداوند در والدین
علت ساختاری-فرهنگی
- تاثیر منفی ساختارها و سازمان‌ها و سیاست‌های فرهنگی و رسانه‌ای
علت ارزشی-فرهنگی
- شکل‌گیری گفتمان رفاه‌طلبی و لذت‌گرایی و حاکمیت لذت و خودخواهی و فردگرایی و در نتیجه‌ی آن ترس از قبول مسئولیت خانواده، کم صبری در برابر بزرگ کردن بچه و تک فرزندی
- نگرش منفی والدین در رابطه با تاثیر تعداد فرزندان بر کیفیت زندگی
- نگرانی والدین از تربیت صحیح فرزندان و ایده‌آل نگری به آینده فرزندان
- تجلیل از زنان شاغل و تحقیر زنان خانه‌دار و صاحب فرزند و گسترش این فرهنگ غلط و وارونه
علت رفتاری-فرهنگی
- تغییر سبک زندگی در همه‌ی ابعاد(تغذیه، نوع پوشش، نوع درمان و ... ) و نگاه مقلّدانه به زندگی غربی و اروپایی و تاثیر مستقیم آن بر فرزند آوری و ناباروری
- جلوگیری از بارداری در سال های اولیه زندگی و تاخیر در فرزندآوری
- تاخیر در ازدواج بهنگام، متناسب، در چارچوب و هم‌کفو و بالا رفتن سن ازدواج
- تزلزل خانواده‌ها و طلاق
علت رفتاری-اقتصادی
- بالا رفتن هزینه‌های زندگی متاثر از مدگرایی و تجملات یعنی عدم تعادل بین درآمد خانواده و هزینه‌ها
- نگاه غلط به مقوله‌ی کار، ضعف در آموزش‌های مهارتی و نهادینه نشدن کارآفرینی
- افزایش شهرنیشنی و مهاجرت از روستا به شهر
علت ساختاری-اجتماعی
- ساختار نامناسب آموزش زنان و مدل نامتناسب آن و افزایش نرخ سواد و تحصیلات عالی در میان زنان
- ساختار نامناسب اشتغال زنان و مرد محور کردن و مرد نما کردن زنان در اشتغال
- ضعف در اجرا، ارزيابي و پايش سياست هاي جمعيتي

راهکارها

در این بخش پس از بررسی و تبیین علل دخیل در کاهش نرخ باروری و جمعیت بر اساس بیانات مقام معظم رهبری، پژوهش های صورت گرفته و تشکیل گروهی از متخصصان حوزه‌ی علوم انسانی-اسلامی و بر مبنای چهار نظام کلان در جامعه یعنی فرهنگ، اقتصاد، اجتماع و سیاست راهکارهایی در دو بازه بلند مدت و کوتاه مدت احصاء گردید:

راه کارهای فرهنگی-اجتماعی

بلند مدت
- طراحی و اجرای طرح گفتمان سازی فرزندآوری بیشتر در جامعه و بین عامه مردم با تاکید بر نقش نخبگان و علما.
- طراحی، اجرا و فرهنگ سازی آموزش ازدواج و خانواده ولایی از دوران ابتدایی تا دانشگاه به صورت رسمی و غیر رسمی برای دانش آموزان و دانشجویان در جهت ازدواج به هنگام و متناسب، مقاوم و تحکیم و تقویت خانواده
کوتاه مدت
- بهره بردن از رسانه‌های جمعی(تلویریون، سینما، مطبوعات، کتاب و...)، فضای مجازی، محصولات رسانه ای و فرهنگی، کتب درسی و دانشگاهی و... در جهت:
  - معرفی زیبای دیدگاه اسلام درباره هویت زنانه و نقش و جایگاه مادری و همسری در خانواده
  - بیان روایات وارد شده در شأن زنان باردار، از لحظه بسته شدن نطفه تا زایمان
  - تبیین نقش فرزندان صالح در سعادت اخروی پدران و مادران
  - تبیین و توضیح مفاهیم رفاه، آسایش و سعادت در دو نگاه مادی و دینی
  - نقد و بررسی دیدگاه های فمینیستی در زمینه نقش مادری و همسری
  - بررسی آثار و پیامدهای رواج این دیدگاه ها در مغرب زمین.
- آگاه سازی خانواده‌ها و جامعه از مخاطرات و پیامدهای منفی کاهش جمعیت.
- آثار و پیامدهای نامطلوب پیرشدن جمعیت؛
- ضرورت وجود ارتباط های خویشاوندی (عمو، عمه، دایی، خاله) برای رشد عاطفی فرزندان؛
- جایگاه و نقش تعدد فرزندان در جامعه پذیری و توانمند شدن آن‌ها برای مقابله با مسائل و مشکلات؛
- آثار و پیامدهای تنها شدن پدر و مادرها در سنین پیری؛
- آثار و برکات دنیوی و اخروی تربیت فرزندان صالح؛
- نقش فرزندان در افزایش نشاط و سرزندگی خانواده ها؛
- نقش زایمان و فرزندآوری، در سلامت جسمی و روحی بانوان؛
- بررسی مسائل و مشکلات خانوادگی و اجتماعی جوامع غربی که دچار کاهش یا رشد منفی جمعیت شده اند.
- ساخت و جهت دهی به سریال‌ها، فیلم‌های تلویزونی، سینمایی، آگهی‌های بازرگانی و به طور کلی همه‌ی محصولات فرهنگی و رسانه‌ای با محوریت «فرزند بیشتر، خانواده و زندگی بهتر» با رعایت اصل القای غیر مستقیم پیام.
- آگاه‌سازی خانواده‌ها از پیامدهای سبک زندگی غلط و ناسالم در حوزه‌های تغذیه، پوشش و ... که تاثیر سوء بر باروری و فرزندآوری دارند و معرفی الگوهای سالم و متناسب با فرهنگ ایرانی-اسلامی
- نقد و بررسی الگوهای غربی مد، زیبایی و جذابیت، و روشن کردن اهداف پنهان و آشکار این الگوپردازی‌ها برای زنان و دختران ایرانی؛
- معرفی برخی هنرپیشگان مطرح سینمای هالیوود که با وجود داشتن زیبایی ظاهری، از بچه‌دار شدن نیز غافل نشده‌اند؛
- ترویج ورزش‌ها و نرمش‌هایی که می‌تواند به زنان، در حفظ زیبایی اندام خود پس از زایمان کمک کند.
- نشان دادن، الگوسازی و نماد سازی از خانواده‌های پر جمعیت در رسانه‌ها و تبلیغ و احترام ویژه برای آن‌ها
- نشان دادن، الگوسازی و نماد سازی از زنان موفق (به لحاظ تحصیلی و اجتماعی) و صاحب فرزندان زیاد و تجلیل از این زنان در برنامه های رسانه ای، همایش ها، مجلات و نشریات و...
- اختصاص اعتبار آموزشی در حقوق سرپرست خانواده جهت شرکت(پدر و مادر) در دوره های والدی گری(تربیت کودک) به صورت الزامی و اعطای مدرک
- تغییر اساسی در محتوای دوره‌ها و کلاس‌های آموزش خانواده در راستای فرزندآوری بیشتر
- تغییر اساسی در ساختار و محتوای مراکز مشاوره در راستای فرزند آوری بیشتر
- تغییر اساسی در ساختار و نوع عمل مراکز بهداشت در راستای فرزند آوری بیشتر
- گسترش کارگاه‌ها، دوره‌ها، تولیدات رسانه‌ای و فرهنگی و مشاوره های زنان و زایمان در کشور به خصوص مشاوره های طب سنتی در مسئله باروری و ناباروری
- راه اندازی مراکز آموزش اقتصاد خانواده در محلات
- آموزش اقتصاد مقاومتی به اعضای خانواده در قالب دوره ها و کارگاه‌های چند روزه
- آموزش مفاهیم اسلامی در خصوص رزق و روزی و برکت، اسراف، قناعت و ... و تاثیر فرزندان بیشتر در روزی
- اختصاص سهمیه ویژه برای فرزندان سوم به بعد در کنکورهای سراسری
- اختصاص سهمیه ویژه برای فرزندان سوم به بعد در مدارس نمونه
- اجرای طرح وساطت در امر ازدواج در سطح محلات و مساجد
- الگوسازی در زمینه شغل های مناسب بانوان، با توجه به ویژگی های روحی و توانمندی های جسمی آنان
- اصلاح بینش و نگرش دختران درباره آموزش عالی و تبیین ضرورت تناسب رشته ها و گرایش های آموزش عالی با ویژگی ها و نقش های خانوادگی و اجتماعی زنان؛
- فرهنگ سازی در زمینه اهمیت و ارزش نقش همسری و مادری و کار خانگی زنان، در مقایسه با مشاغل اجتماعی و کارهای اقتصادی؛
- تبیین مفهوم حضور و مشارکت اجتماعی زنان و تفاوت این مفهوم با اشتغال و درآمدزایی.

راهکارهای اقتصادی
- بلند مدت

طراحی و اجرای پروژه‌ای پژوهشی در مراکز پزشکی جهت تولید و بومی سازی داروهای درمان ناباروری

کوتاه مدت

تقویت و گسترش مراکز فنی و حرفه‌ای جهت فن آموزی و آموزش کارآفرینی به جوانان
اعطای وام‌های کارآفرینی به صورت قرض الحسنه به افرادی که گواهی معتبر از مراکز فنی و حرفه ای دارند.
تسهیل در اخذ وام‌های قرض‌الحسنه، خرید مسکن، خرید خودرو و... برای خانواده‌هایی با فرزندان زیاد هم در بازپرداخت و هم در ضمانت و هم در سود
اعطای وام قرض الحسنه تولد نوزاد به خانواده ها در مورد بچه سوم و چهارم
ایجاد تسهیلات و تخفیفات در استفاده از هتل‌ها، رستوران‌ها، مراکز تفریحی و گردشگری و ... برای خانواده هایی با بیشتر از دو فرزند
ایجاد تسهیلات و تخفیفات در استفاده از وسایل حمل و نقل عمومی، ریلی، هوایی و دریایی برای خانواده هایی با بیشتر از دو فرزند
ایجاد حساب یک میلیون تومانی مسدود شده برای فرزندان تازه متولد شده در بانک
امکان ثبت نام رایگان و یا با تخفیف در مهدهای کودک با شاخص های تربیت اسلامی برای فرزندان سوم به بعد
ایجاد تسهیلات در صدور انواع بیمه نامه برای خانواده هایی با بیشتر از سه فرزند

راهکارهای سیاسی

بلند مدت
اجرا، رصد و ارزیابی سیاست‌های ابلاغی مقام معظم رهبری به صورتی صحیح، معتدل، منطقى، خردمندانه در همه‌ی ابعاد؛ رسانه‌ای، فرهنگی، اقتصادی، سیاسی و ...
کوتاه مدت
اصلاح قوانین مدنی و اجتماعی در خصوص فرزندان سوم به بعد