پنج چالش اساسی تکنولوژی آموزشی در ایران؛ از فقدان نقشه راه تا تربیت فناورانه
به گزارش سرویس اساتید خبرگزاری بسیج،مهدی واحدی، در دومین نشست سراسری کارگروه تخصصی علوم تربیتی شبکه تخصصی تحول در علوم انسانی بسیج اساتید کشور که در تهران برگزار شد، به ارائه و بررسی مهمترین مسائل این حوزه پرداخت و بر ضرورت اقدامات هماهنگ و سیاستگذاری مستمر تأکید کرد.
وی گفت: پیش از این جلسه، استمزاجی از حدود بیست استاد تکنولوژی آموزشی در دانشگاههای مختلف کشور انجام شده که منجر به استخراج چهل مسئله شده است.
وی افزود: با جمعبندی، حذف تکراریها و دستهبندی مسائل، پانزده مسئله در سه سطح کلان و میانی مشخص شد که در جلسه امروز مورد بحث و بررسی قرار گرفت و در نهایت پنج مسئله اصلی و راهبردی در حوزه تکنولوژی آموزشی کشور مورد توافق قرار گرفت.
واحدی نخستین مسئله را فقدان نقشه راه و برنامه راهبردی تکنولوژی آموزشی در کشور عنوان کرد و بیان کرد: این خلا، روند توسعه و بهرهگیری از تکنولوژی آموزشی را با اختلال مواجه کرده است.
وی دومین چالش را ضعف نظریهپردازی بومی و چارچوبهای طراحی آموزشی دانست و توضیح داد: متأسفانه در موضوع طراحی آموزشی به عنوان قلب تکنولوژی آموزشی، نظریهپردازی مبتنی بر ارزشها و گزارههای دینی و بومی با مقاومت مواجه است و تصور غالب این است که تکنولوژی آموزشی جنبه اسلامی یا غیر اسلامی ندارد. در حالی که وقتی فناوری را از نگاه کلان تعریف کنیم، فلسفه و مبانی ارزشی و معرفتی آن کاملاً مشخص است. ضعف نظریهپردازی بومی در این حوزه یکی از اصلیترین چالشها محسوب میشود.»
وی سومین مسئله را عدم بهرهگیری مؤثر از فناوریهای هوشمند و نوین در فرآیند تعلیم و تربیت عنوان کرد و گفت: با وجود پژوهشهای نظری و تولید اسناد متعدد، در عمل بهرهگیری از فناوریهای نوین، به ویژه هوش مصنوعی، در نظام آموزش کشور ناکافی است و این امر عدالت آموزشی را تحت تأثیر قرار داده و شکاف دیجیتالی مشهودی ایجاد کرده است. آثار این خلأ در کیفیت آموزشهای مجازی و آموزش در شرایط بحرانی به وضوح دیده میشود.
وی تصریح کرد: نسبت میان فناوریهای نوین، جنبههای پرورشی هنوز به صورت علمی و نظاممند تعیین نشده است و این خلأ به عنوان یک مسئله نظری و پژوهشی مغفول مانده که نیازمند مطالعات دقیق و تدوین الگوهای مناسب است.»
وی توضیح داد: با وجود سند تحول بنیادین و شش ساعت تربیتی اختصاص یافته به تربیت علمی و فناورانه، تولیدات و فعالیتهای عملی در این حوزه ناچیز است. بخش قابل توجهی از اقدامات محدود به نظریهپردازی یا حداقل نظرورزی بوده و فاقد چارچوب عملی و کاربردی است.
واحدی با اشاره به اهمیت تربیت فناورانه تصریح کرد: جوانان و نوجوانان امروز تربیتشان در دل فناوریها رخ میدهد و این روند نیازمند برنامهریزی هدفمند، سیاستگذاری راهبردی و مشارکت فعال تکنولوژیستهای آموزشی است تا تربیت فناورانه به صورت ساختاری و نظاممند شکل گیرد.
وی تأکید کرد: حل این پنج مسئله نیازمند اقدامات همزمان در سطح ملی است و افزود: فقدان نقشه راه، ضعف نظریهپردازی بومی، بهرهگیری ناکافی از فناوریهای نوین، ابهام در نسبت پداگوژی و فناوری و خلأ تربیت فناورانه، موانعی اساسی هستند که توسعه تکنولوژی آموزشی کشور را محدود کردهاند. بدون بازنگری جامع، سیاستگذاری مستمر و تدوین راهبردهای عملی، دستیابی به اهداف تعلیم و تربیت در سطح ملی با چالشهای جدی مواجه خواهد بود.
