بررسی نقش ایدئولوژی زن در دفاع مقدس و جنگ نرم
از عوامل زمينه ساز مشاركت بانوان در دفاعمقدس، پيروزي انقلاب اسلامي، تأكيد موازين شرعي به دفاع بانوان از ارزشهاي الهي، تأثيرپذيري از اسوهةاي ايثار صدر اسلام و تربيت در مكتب عاشورا ميباشد.زنان در طول هشت سال دفاع مقدس ثابت کردند که مهمترین رکن در جامعه محسوب می شوند. اکنون نیز این عرصه فرهنگی و جنگ نرم نیز به دست زنان عرصه حماسه ساز است. زنان حماسه تاریخی را از خود به جا گذاشته اند و تاریخ جنگ تحمیلی این را ثابت کرده است.در شرایط فعلی دشمن قسمخورده اسلام به اشکال مختلف برای نابودی اسلام نقشه می کشد و زنان باید در عرصه کنونی هم وارد صحنه شوند تا ارزشها را زنده نگه دارند.حضور زنان در جنگ نرم بسیار اهمیت دارد و زنان با توجه به بیانات امام خامنه ای مدظله العالی در بحث اقتصاد مقاومتی به صورت فعال عمل کنند.کشوردرشرایط سخت اقتصادی قرار دارد لذا زنان با کنترل مصرف و دوری از تجمل گرایی به فرهنگ سازی در مصرف صحیح کمک کنند.پژوهش حاضر در پی آن است که به بررسی نقش زنان در عرصه دفاع مقدس بپردازد. و نیز به نقش کلیدی زنان در عرصه جنگ نرم امروز که نشانگر آن است که زنان جامعه ما را هدف خود خوانده است و با فرا خوان بیداری زنان در این عرصه و یادآوری نقشی که در دو جبهه یکی در زمان طاغوت و دیگری زمان دفاع مقدس ایفا نمونده اند، هم اکنون نیز عرصه آفرین واژه دیگری باشند.در پی نگاشتن حماسه های زنان هر چند کوتاه هستیم.این پژوهش شامل سه قسمت است.و روش گردآوری آن از منابع اینترنتی و کتاب است. امید است که مفید واقع شود.
1-نقش زن در دفاع مقدس:
دیدگاه امام خمینی (ره) در باره نقش زنان درجنگ تحمیلی :«اینجانب در طول این جنگ، صحنه هایی از مادران، خواهران و همسران عزیز از دست داده، دیده ام که گمان ندارم در غیر این انقلاب نظیری داشته باشد. این عظمت اسلام است که در چهره زنان انقلابی ما آشکار شده است و امروزه بحمدالله آشکار است».(صحیفه نور، ج 9، ص 242)
در اسلام به نقش و کارکرد زنان در صحنههای فعالیت اجتماعی ، سیاسی اهمیت و اعتبار کافی داده شده اما در طول تاریخ به دلایل متعددی این حقوق یا مخدوش یا تعمداً نقض گردیده است طوری که برخی میپندارند زنان فاقد این حقوقند. (حقوق زن) حضور فعالانه زنان در عرصههای انقلاب اسلامی و تجدید سازمان اجتماعی و نیز حضور پیشقدمانه آنها در رخدادهای جنگ و جبهه و مسائل سیاسی ، اجتماعی جامعه اسلامی به منزله نیمی از پیکره این جامعه همواره تأیید رهبر و بنیانگذار انقلاب اسلامی بوده است.ریشه دعوت و حرکت زنان به انجام دادن این قبیل فعالیتهبه نقش الگویی زنان صدر اسلام و بانوان عصر پیامبر اسلام حضرت محمدصلیاللهعلیهوآلهوسلم بخصوص حضرت زهرا سلاماللهعلیه و حضرت زینب سلاماللهعلیه بر میگردد که بر اساس ایدئولوژی اسلامی و برنامههای اجتماعی اسلام قرار داشته است.
طی جنگهای جهانی اول و دوم نقش زنان در امور مربوط به جنگ و صنعت بیشتر بود و به علت کمبود مردان در هر دو جبهه ، زنان به ایفای نقش بیشتری پرداختند. تاریخ به نحوی نشان داده است که زنان در امور پشت جبهه نقش ارزندهای ایفا نمودهاند که بدون همدلی و همیاری آنان امکان نداشت مردان به تنهایی از عهده کلیه امور جنگ بر آیند. امروزه زنان نسبت به گذشته، سهم بیشتری را در نیروهای نظامی کشورهای غربی اشغال نمودهاند و هر چند در مأموریتهای برون مرزی از آنها استفاده نمیشود، به امور خدمات جنگی در داخل ارتشها مشغولند. علاوه بر آن در نیروهای پلیس و نیروهای راهنمایی و رانندگی یا حتی در گروههای تروریستی زنان فعالیت بیشتری را از خود نشان دادهاندبنا به فرهنگهای مختلف همین زنان بودند که در موقع اعزام نیروها به جبهه جشن و شور و شوق به راه انداخته یا به دعا و نیایش پرداخته و هنگام بازگشت نیز به استقبال آنها شتافته و از کشته شدگان تجلیل کرده و کانون خانواده را در خلال غیبت شوهرانشان گرم و با محبت نگه داشتهاند
زنان مسلمان ایرانی با الهام از تعالیم اسلامی با شجاعت و شهامت وصف ناشدنی، در صحنه های مختلفی حتی در میدانهای رزم حضور یافتند. خواهران بسیج و سپاه خرمشهر از جمله زنانی بودند که در منطقه عملیاتی باقی ماندند و به کارهایی از جمله حفاظت از انبار مهمات و رساندن آن به رزمندگان اسلام، کندن سنگر، تهیه و طبخ غذا برای رزمندگان مشغول شدند. زنان غیور و شجاع ایرانی گاه با دست خالی و یا چوبدستی مزدوران بعثی را به اسارت گرفتند. یک شیرزن سوسنگردی با چوبدستی خود چند سرباز عراقی را به اسارت گفت و قهرمان دیگری تعدادی از آنان را در یک اتاق محبوس کرد و به سربازن اسلام تحویل داد. آنان در شهرهای مرزی دلیرانه مقاومت کردند گویی ترس را از یاد برده بودند و فقط به حق میندیشیدند و بس.آنان آیینه تمام نمای ایثار و فداکاری و اسطوره های شهادت و شهامت بودند، فرار از دشمن برای ایشان مفهومی نداشت و بر این عقیده بودند که تا آخرین نفس نباید پشت به دشمن کرد. شیرزنان سلحشور ایرانی خاطره مجاهدات و فداکاریهای زنان مجاهد صدر اسلام را زنده کردند آنان تا سرحد جانبازی و شهادت پیش میرفتند و آرزوی شهادت داشتند. در حالات مرحومه فهیمه بابائیانپور، همسر شهید غلامرضا صادقزاده، گفته اند که وقتی امام خمینی از فهیمه برای جاری ساختن صیقه عقد درخواست وکالت کردند، فهیمه با کلامی رسا به امام عرض کرد: جواب مثبت من مشروط است! اطرافیان با تعجب پرسیدند: چه شرطی؟ فهیمه به امام گفت: «به شرط دعای شما برای شهادت هر دوی ما در این دنیا و قبول شفاعت ما در آخرت.» همین روحیه شهادت طلبی است که امام خمینی را به پیروزی مطمئن می سازد و می فرماید: «من هر وقت بانوان محترم را می بینم که با عزم و اراده قاطع در راه هدف ما حاضر به همه طور زحمت بلکه شهادت هستند، مطمئن میشوم که این راه به پیروزی منتهی می شود.» و نیز می فرماید: «... بعضی از خانمها قسم میدهند که شما دعا کنید که ما شهید بشویم من دعا میکنم که آنها ثواب شهادت را ببرند و پیروز بشوند.»(بهرامی.ل: 1391)
جنگي که در سال 1359 به ايران تحميل شد، در تاريخ 31 شهريور از سوي عراق آغاز شد ، در مرزي به طول 1200 کيلومتر ، پنج استان همان ابتدا درگير جنگ شدند ؛51شهر جنگ زده و پنج شهر هويزه ، قصر شيرين ، موسيان ، سومان و خسروي با خاک يکسان شد . 3891 روستا در معرض اصابت بمب و موشک و تخريب و تهاجم قرار گرفت . 30 درصد روستاهاي عرب نشين از نقشه محو شدند . پنج ميليون نفر خانه و شغل خود را از دست دادند و 5/2 ميليون نفر مجبور به مهاجرت به مناطق غير جنگي شدند .(سازمان تبلیغات اسلامی:1392)
و اين صورتي است از اين جنگ که تا تابستان 1367 يعني هشت سال بعد طول کشيد . اين تصوير که مي توان با شرح و بسط هر کدام از مقولات مربوط – چون جنگ 24 ساعته دهها و صدها هزار نفر در جبهه اي هزار کيلومتري ، مصائب مستقيم وارده بر پنج – شش استاني که همواره بايد غير از تحمل حمله هاي مستقيم و غير مستقيم تانک و هواپيماهاي غرنده و مرگبار نظامي ، اثرات رواني ناشي از اضطراب و نگراني حمله و مشکلات اقتصادي و ناامني ناشي از به هم ريختگي ساختارهاي نظامي و امنيتي را مي پذيرفتند . جنگ زدگي ، با خاک يکسان شدن دار و ندار و حاصل عرق جبين ،... ابعاد تاسف بار آن را بيشتر نشان داد اجمالا" در نگاه گاستون بوتول در تعريف جنگ اين گونه جمع بندي مي شود : جنگ مبارزه مسلحانه و خونين بين گروه هاي سازمان يافته است .»(کوثري ،1379:ص112)
هشت سال ( شهريور 1359 تا تيرماه 1367)مقاومت مبتني بر ارزشها و باورهاي اصيل اسلامي که عنوان « مقدس » از همان ناشي مي شود . اين هشت سال و پيامدهاي آن ادبياتي را سامان داده که از آن به « ادبيات دفاع مقدس » ياد مي کنند . تاريخ ادبيات دفاع مقدس از نخستين روزهاي جنگ آغاز مي شود و همچنان ادامه دارد ، چرا که هنوز حادثه هاي آن روزگار در امروز جاري است و يادها و نمادها و آثار آن را در ذهن و ضمير و درون و بيرون نسلي که از متن حادثه به امروز رسيده است مي توان يافت.
نسل هاي پسين نيز نمي توانند بدون اين گذشته زندگي کنند و طنين آن را در امروز و فردا ناديده بگيرند، به همين سبب ادبيات دفاع مقدس جرياني است پايان ناپذير و مستمر و اين انگاره که در حصار هشت سال جنگ خلاصه شود نه معقول است نه معمول و نه عالمانه. جغرافياي ادبيات دفاع مقدس نيز محدود و کرانه مند به ايران نيست ؛ چه بسيار ايرانيان و غير ايرانيان آن سوي مرزهاي شناخته شده جغرافيايي، در اين زمينه سخن گفته و اثر آفريده اند که آنها را نيز جزو اين ادبيات بايد دانست . جز اين ، ترجمه آثار ادبي دفاع مقدس به ديگر زبانها بازتاب هايي را در پي خواهد داشت که چه بسا در آينده فصلي ديگر در اين باب گشوده شود و تاثير و تاثرهايي را برانگيزد که اکنون قابل پيش بيني نباشد . همان گونه که ادبيات ديگر کشورها ، پس از ترجمه بر فرهنگ و ادبيات ديگران اثر مي گذارند ، که نمونه بارز آن ترجمه ادبيات اروپا در عصر مشروطه و تاثير آن در خلق آثار و حتي ظهور انواع (ژانرهاي ) جديد در ادبيات ايران شد . (سنگري ،1389: ص 11-12)
زنان مسلمان ايرانی با الهام از تعاليم اسلامی با شجاعت و شهامت وصف ناشدنی، در صحنه های مختلفی حتی در ميدانهای رزم حضور يافتند. خواهران بسيج و سپاه خرمشهر از جمله زنانی بودند كه در منطقه عملياتی باقی ماندند و به كارهايی از جمله حفاظت از انبار مهمات و رساندن آن به رزمندگان اسلام، كندن سنگر، تهيه و طبخ غذا برای رزمندگان مشغول شدند. زنان غيور و شجاع ايراني گاه با دست خالی و يا چوبدستی مزدوران بعثی را به اسارت گرفتند. يك شيرزن سوسنگردی با چوبدستی خود چند سرباز عراقی را به اسارت گفت و قهرمان ديگری تعدادی از آنان را در يك اتاق محبوس كرد و به سربازن اسلام تحويل داد. آنان در شهرهاي مرزی دليرانه مقاومت كردند گويی ترس را از ياد برده بودند و فقط به حق مينديشيدند و بس.آنان آيينه تمام نمای ايثار و فداكاری و اسطوره های شهادت و شهامت بودند، فرار از دشمن برای ايشان مفهومي نداشت و بر اين عقيده بودند كه تا آخرين نفس نبايد پشت به دشمن كرد. شيرزنان سلحشور ايرانی خاطره مجاهدات و فداكاريهای زنان مجاهد صدر اسلام را زنده كردند آنان تا سرحد جانبازی و شهادت پيش ميرفتند و آرزوی شهادت داشتند. در حالات مرحومه فهيمه بابائيانپور، همسر شهيد غلامرضا صادقزاده، گفته اند كه وقتي امام خميني از فهيمه برای جاری ساختن صيقه عقد درخواست وكالت كردند، فهيمه با كلامی رسا به امام عرض كرد: جواب مثبت من مشروط است! اطرافيان با تعجب پرسيدند: چه شرطي؟ فهيمه به امام گفت: «به شرط دعاي شما برای شهادت هر دوی ما در اين دنيا و قبول شفاعت ما در آخرت.» همين روحيه شهادت طلبی است كه امام خمينی را به پيروزی مطمئن مي سازد و می فرمايد: «من هر وقت بانوان محترم را مي بينم كه با عزم و اراده قاطع در راه هدف ما حاضر به همه طور زحمت بلكه شهادت هستند، مطمئن ميشوم كه اين راه به پيروزی منتهی مي شود.» و نيز می فرمايد: «... بعضی از خانمها قسم ميدهند كه شما دعا كنيد كه ما شهيد بشويم من دعا ميكنم كه آنها ثواب شهادت را ببرند و پيروز بشوند.» (ش کفاشان: 1392).
ادامه دارد/
نویسندگان لمیعه انگاشته و آمنه ولدی
