میخواستیم حال زنان شهر خوب باشد
گفتوگو با الهه عطایی، مدیرکل امور بانوان شهرداری تهران
به گزارش سرویس بسیج جامعه زنان کشور خبرگزاری بسیج،شهرداری تهران در بین معاونتهای خود،
معاونت اجتماعی و فرهنگی را نیز قرار داده است که زیرمجموعههای مختلفی را
در سطح اداره کل، دفتر، سازمان و شرکت را شامل میشود. یکی از این ادارات،
اداره کل امور بانوان است که از آبانماه 1384 به ساختار شهرداری اضافه شده
است. این اداره کل با اجرای پروژههایی مانند بوستانهای مادران، مراکز
کوثر، ستاد توانمندسازی زنان و در این اواخر شهردخت توانسته است به موضوع
زنان ورود کند. همچنین این نهاد در حوزه آسیبهای اجتماعی زنان و خانواده
نیز درگیر بوده و برنامههای متعددی در این زمینه داشته است. از مهرماه سال
گذشته الهه عطایی به مدیریت این اداره منصوب شد و پیش از او نرگس
معدنیپور به مدت 8 سال در این جایگاه نقشآفرینی میکرد. به بهانه اقدامات
شهرداری تهران در حوزه زنان با الهه عطایی، مدیرکل امور بانوان شهرداری
تهران به گفتوگو نشستیم.
مختصراً بفرمایید شهرداری تهران طی سالهای فعالیت خود، در حوزه زنان چه اقداماتی داشته است؟
شهرداری تهران در ابتدا یک نهاد خدماتی بهشمار میرفت. از 12 سال پیش که آقای قالیباف سکان شهرداری تهران را به دست گرفتند، رویکرد شهرداری تهران از سازمانی خدماتی به یک سازمان و نهاد اجتماعی تغییر پیدا کرد. به دنبال این موضوع و از آنجایی که نیمی از جمعیت شهروندان شهر تهران را زنان تشکیل میدهند، توجه ویژه به موضوع زنان بهعنوان شهروندان ساکن این شهر به شکل نیازی جدی دیده میشد. به همین دلیل طی این سالها بخشهای مختلف در حوزه زنان پایهگذاری شد که مبنای شروع این فعالیتها، اداره کل امور بانوان بود که بعداً در موضوعات و مطالبات مختلف شهروندی تقسیم و جزییتر شد. آسیبهای اجتماعی زنان، زنان در معرض آسیب، زنان سرپرست خانوار و مطالبات عمومی زنان بخشهای مختلفی بودند که به مرور زمان به آنها بهصورت مجزا پرداخته شد. این بخشها در قالب اداره کل امور بانوان برنامهریزی شد و طی این 12 سال اقداماتی گوناگون و اثربخشی در حوزه زنان انجام گرفت.
توجه جدی به زیرساختهای زنانه
بهطور مشخص در خصوص این اقدامات توضیح دهید؟ چه فعالیتهایی در راستای این محورها تاکنون انجام شده است؟
در حوزه اداره کل امور بانوان توجه جدی به زیرساختهای زنانه صورت گرفت؛ زیرا اساساً شهر را خیلی زنانه نمیدانستیم و امکانات ویژه برای حضور زنان در شهر وجود نداشت. در نتیجه فضاهایی با عناوین بوستانهای بانوان، شهربانوها، شهردخت و اتاق مادر و کودک راهاندازی شد. در کنار این حوزهها، برنامههای نرمافزاری نیز اجرا کردیم که از بین آنها میتوان به برنامههای ویژه زنان در سطح شهر، برنامههای ویژه که زنان را در موضوعات مختلف بهخصوص در بحث مادری کمک میکند و نامگذاری روز دختر اشاره کرد.
توجه به بحث آسیبهای اجتماعی
بخش دیگری از فعالیتها، در حوزه زنان در معرض آسیب بود. در این زمینه به ستاد توانمندسازی زنان سرپرست خانوار (که ذیل شهرداری تهران است) و مراکز مهارتآموزی کوثر در بحث زیرساختها پرداخته شد. همچنین توجه جدی به نیازهای زنان سرپرست خانوار و بحث توانمندسازی بهصورت واقعی برای اولینبار در کشور در حوزه آسیبها مدنظر قرار گرفت. علاوه بر این موارد، شهرداری طراحی الگوی ویژهای برای نگهداری زنان زندانی و بحث رواندرمانی در زندانها را پایهگذاری کرد.
اگر بخواهیم جداگانه به هرکدام از اینها بپردازیم، در حوزه آسیبهای اجتماعی به فعالیتهایی مثل مراکز کوثر و ستاد توانمندسازی اشاره کردید. هرکدام از اینگونه اقدامات چقدر به آن نتایجی که مدنظر بوده، رسیدهاند و چه نتایجی از آنها استخراج میشود؟
از اساس و در ابتدا در شهر هیچ اقدامی در این حوزهها انجام نشده بود. شاید در گام اول که در حوزه ستاد توانمندسازی اقداماتی انجام شد، هیچ تجربه قبلی وجود نداشت. در حوزه زنان هم شاید تجربه جدی قابل مشاهدهای به آن شکل وجود نداشت که بتوان از آن بهرهمند شد.
با توجه به نبود مباحث جدید توسعهای در کشور، تجربههای حوزه زنان شهرداری شاید از ابتدا، تجربه نویی بوده، در نتیجه با آزمون و خطا همراه شد؛ اما چه بسا که اگر الان بخواهیم در کشور مثال بزنیم، جایی مثل شهرداری تهران در حوزه زنان با این جدیت و این شدت کار نکرده است. در این نهاد، هم در حوزه زیرساخت و هم در حوزه اقدام، کارهای خیلی خاصی انجام شد که شاید چندان موفق به تبلیغ آنها در سطح جامعه نشدیم. در حوزه شهروندی، فشار کاری بالاست؛ به همین دلیل در این چند سال نتوانستیم اقدامات را با جزییات مطرح کنیم.
در بحث آسیبها، فعالیتهای شهرداری مانند ستاد توانمندسازی معطوف به چه آسیبهایی بوده است؟
ما اصلاً از منظر آسیبی به موضوع ستاد توانمندسازی نگاه نمیکنیم؛ به جهت اینکه فعالیتهای این ستاد، پیشگیری و کاهش از آسیب است؛ همانطور که اداره کل امور بانوان هم در بیشتر موارد به شکلی اقدام به پیشگیری و کاهش آسیب میکند. زنانی که در ستاد توانمندسازی هستند، بخشی از مخاطبان و شهروندان بودند که نیاز جدی به کمک مالی و معنوی داشتند. پس از منظر آسیبی به این موضوع نگاه نمیکنیم.
میخواستیم حال زنان شهر خوب باشد
ستاد یک مثال بود؛ بهطور کلی اقدامات شهرداری در حوزه زنان چه آسیبهایی را مدنظر داشته است؟
نمیخواهم صفر و صدی به موضوع نگاه کنم. اما هر فردی که در این زمینه دستی بر آتش داشته باشد، میداند که ایجاد مکانی به اسم شهربانو، بوستان بانوان یا شهردخت چه فضای تنفسی را برای دختران و زنان شهر تهران فراهم کرده است که بتوانند فارغ از هر وضعیتی در این مراکز ساعاتی را آرامش داشته باشند. زنی که میتواند طی هفته، ماه و سال دهها بار به این اماکن مراجعه کند، حجابش را کنار بگذارد و در کنار دوستانش خوش باشد، حتماً این روند از بسیاری از مسائل جلوگیری میکند؛ از مشکلات روحی - روانی گرفته تا آسیبهایی که ممکن است هرکسی را تهدید کند. یکی از بحثهایی که دنبال میکردیم این بود که حال زنان شهر ما خوب باشد و این خوبی را در موضوعات مختلف تعریف کردیم. در این راستا بحثهای هنری و فراغتی ایجاد کردیم.
در مورد ستاد توانمندسازی و مراکز کوثر نیز به همین شکل بوده است. فرض کنید چنین امکانی برای این زنان به این راحتی فراهم نمیشد و هرجایی مراجعه میکردند، دچار سرخوردگی میشدند؛ در این شرایط نهتنها موضوعات آسیبی برایشان قابل پیشبینی بود، بلکه موضوعات دیگر مانند بیمهارتی نیز تهدیدشان میکرد. چه کسی در شهر متولی این بود که به این شخص به رایگان مهارت بیاموزد؟ چه کسی متولی این بود که فرزند این زن را در ساعاتی که مشغول به کار است، آموزش بدهد یا محافظت کند؟ شهرداری یک سازمان شهروندی است که فارغ از برچسب نهادهایی مانند کمیته امداد، بهزیستی یا هر سازمان خیریهای که به فرد بگویند زن سرپرست خانوار، خدماترسانی میکند. از آنجاییکه این نهاد یک سازمان شهروندی است و از اساس فعالیتهایش حول نیازهای شهروندان شکل میگیرد، هم حس بهتری به افراد میدهد، هم همراهی و قرابت بیشتری با شهروندان دارد.
بخشهای فعال شهرداری در بحث آسیبها
در کنار ستاد توانمندسازی و مراکز کوثر، سازمان خدمات اجتماعی، مرکز مداخله در بحران و مراکز متعدد دیگری نیز بودند که به موضوع زنانی که به نوعی دچار آسیب شدند، میپردازند. مراکز بهاران و مراکز مداخله در بحران هر کدام در سطحی در بحث آسیب درگیر هستند.
بهطور مشخص در مورد دلیل اصلی موفقیت ستاد توانمندسازی میتوان گفت گره نخوردن این ستاد به هیچ نهادی بسیار یاریکننده بوده و است. این ستاد راساً تمام اقدامات ویژه خانواده را انجام میدهد. البته برای آن بسیار زحمت کشیده شده و این ستاد قابلیت مطرحشدن در سطح بینالمللی را دارد؛ زیرا یک سامانه الکترونیک بسیار قوی دارد که میتوان تمام تغییرات و اتفاقاتی که برای یک فرد افتاده است را رصد کرد که از روزی که آمده چه اتفاقهایی برایش افتاده، چگونه توانمند شده، چه تصویری از توانمندیاش دارد و چگونه این تصویر برایش درست شده است.
تلاش کردیم مادران در اولویت باشند
اشارهای به خدمات ارایهشده به مادران داشتید؛ چقدر فضای شهر را برای حضور مادر و کودک مناسب ارزیابی میکنید؟
شهرداری مدتهاست برنامه شهر دوستدار کودک را دنبال میکند. بسیار تلاش کردیم در بحث کرامت مادری برنامههای مختلفی برای مادران بگذاریم؛ مثلاً هرجایی که برنامه، ساختمان یا موضوعی مطرح بود، مادران در اولویت باشند؛ چراکه شرایط آنها تا چند سال اول زندگی کودک سخت است. همچنین در بحث غنچههای شهر توجه ویژهای به والدین و کودک به عنوان یک شهروند صفر تا چهار سال داریم.
اتاقهای مادر و کودک در پایانهها 24 ساعته فعال هستند
ایجاد مراکز مادر و کودک در مترو نیز برنامه یک سال اخیر بود. از آنجایی که استفادهکنندگان از مترو عمدتاً شهروندان تهران هستند که تردد دارند و حضور طولانی ندارند؛ شاید به همین دلیل خیلی از این اتاقها استقبال نمیشود. اما در پایانهها، اتاقهای مادر و کودک 24 ساعته باز و آماده سرویسدهی است زیرا حضور مادران بیشتر است و مجبورند ساعات طولانی را آنجا بمانند.
مناسبسازی فضای شهر برای زنان، زمانبر است
با تمام این اقدامات ارزیابی شما از وضعیت مناسبسازی فضای شهری برای مادران و زنان چیست و چه برنامههای دیگری در دست اقدام دارید؟
سازمان میادین این امکان را دارد، زیرا تمام میادین میوه و ترهبار را میتواند مدیریت کند. آنها در حال پیادهسازی چنین طرحی هستند. همچنین در خطوط بیآرتی یا ایستگاههای اتوبوس چنین امکاناتی ایجاد شده است. این حساسسازی در بدنه مدیریت شهری اتفاق افتاده اما انحصاراً در مورد پیادهروها واقعاً نمیدانم چه باید بگویم.
روزی که به اداره کل امور بانوان آمدم بحثهایی بود که مثلاً برای زنان این شهر چه کار میتوان کرد؟ حتماً مادری یکی از مقولات و موضوعات جدی است ولی مسائل بسیار ریشهایتری نیز وجود دارد. در حوزه مناسبسازی پیادهروها لایحهای تقدیم شورای شهر شد اما در این موضوع چون از اساس ارگانهای مختلفی با آن درگیر هستند و از قبل این فضای شهری آماده نشده، رسیدن به این جایگاه خیلی زمانبر است. معاونت عمران، معاونت شهرسازی، مردم، املاک مردم و ساختمانها تعدادی از بخشهای درگیر با این موضوع هستند. به همین دلیل به موضع مناسبسازی فضای شهری ورود جدی نداشتم و این موضوعی است که فکر میکنم هر زنی که دارای فرزند بوده با آن مواجه شده است.
در خصوص امنیت زنان در فضای شهر چطور؟ چه برنامههایی در این زمینه اجرا شده است؟
در این خصوص نقاط کور شهر شناسایی و مشکل آنها رفع شده است. اما موضوع اینجاست که در مناطق مختلف با یکسری ساختارهای مردمی روبهرو هستیم. اخیراً گزارشی نخواندهام که از تاریکی یا به دلیل کور بودن نقطهای چه در بوستانهای و چه در سطح شهر کسی دچار مشکلی شده باشد. در این چند سال یکی از تلاشهای جدی مشاوران در حوزه زنان، شناسایی نقاط کور شهری به جهت امنیت زنان بوده است.
موضوع دختران بسیار برای من جدی بود/ زنان خانهدار؛ اصلیترین مخاطبان برنامههای شهرداری
از زمانی که شما مسؤولیت امور بانوان شهرداری را بر عهده گرفتهاید، چه محورهایی را مدنظر داشتید و چه اقداماتی انجام شده است؟
موضوع دختران بسیار برای من جدی بود. فکر میکردم که از جایی باید کار را شروع کرد. البته محور اصلی اداره کل امور بانوان در زمینه زنانی که متولی نداشتند مثل زنان خانهدار بود؛ چراکه در هر قشری که قرار بگیرید، سازمانی پیگیر کار شماست اما زنان خانهدار سازمانی را ندارند که پیگیر کار آنها باشد و اصلیترین مخاطب ما، زنان خانهدار سطح شهر تهران هستند که بیشتر فعالیتهایمان را روی آنها متمرکز کردیم. در مناطق و محلات بحث توانمندسازی اجتماعی را به شدت جدی گرفتیم اما به نظرم باید در ابتدا این موضوع را از گروه سنی پایینتر شروع کنیم. به همین دلیل امسال در فعالیتهایمان بحث دختران دانشجو و توجه به اوقات فراغت و توانمندسازی دختران دانشجو موضوعی بسیار جدی بود. در کنار آن به مدارس نیز ورود کردیم و تمرکز جدی بر موضوعات ارتباط مادران و فرزندان در چند مدرسه تهران به صورت پایلوت داشتیم. در این راستا اقدامات خیلی خوبی انجام شده و امیدواریم بعد از این هم تداوم داشته باشد.
اجرای طرح ترمه و ترنج در مدارس متوسطه اول دخترانه
درخصوص اقدامات شهرداری در مدارس توضیح بفرمایید.
طرحی به نام طرح ترمه و ترنج را در مدارس اجرا کردیم. پیش از حضور من در این سمت، طرحی به نام گوهر رحمت توسط خانم دکتر مشیر مطرح شده بود که در هر مدرسه نیازهای آموزشی دختران را طی سال آموزش میدادند. ما این طرح را تکمیل و بهروزرسانی کردیم. در طرح ترمه و ترنج یک گروه آموزشی را به مدارس وارد میکردیم که بهصورت مستمر در آن مدرسه حضور داشته باشند و ارتباط والدین و فرزندانشان را بررسی میکردیم. آموزشهایی با محور توانمندسازی برای مادران با هدف ارتباط با دختران، آموزشهای ویژه بلوغ، آموزشهای مهارتی و آموزشهایی در حوزههای مختلف که ممکن است یک دختر نوجوان به آنها نیاز داشته باشد، زیر نظر گروههای متخصص ارایه میشد. به مرور و این ارتباط بین مادر و فرزند را تقویت کردیم. مثلاً دورههای فراغتی در بوستان مادران برای مادران و دختران در نظر گرفتیم که باعث انسجام ارتباط مادر و فرزند و آموزشهای ضمن این اقدامات و خدمات شد.
در منطقه 12 الگوی خوبی داشتیم. اولین کاری که کردیم در یکی از مدارس منطقه 12 بود که به جهت ورود جدی به این موضوع مجبور شدیم ابتدا کادر اجرایی و آموزشی مدرسه را آموزش دهیم. سپس متوجه شدیم ایرادات اساسی در همه آن منطقه وجود دارد. عمدتاً کادر آموزشی مدرسه و اولیای مدرسه درگیری جدی با وضعیت روحی دختران نداشتند. مشکلات هم متفاوت و متنوع بود. به همین دلیل یک دوره آموزشی برای کل زنان منطقه یعنی والدین، اولیای مدرسه و بعد دانشآموزان دختر برگزار کردیم. درواقع موضوع را از سطح بالا تا به سطح پایین مدیریت کردیم؛ چون به نظرمان رسید که اگر این ارتباط را نتوانیم برقرار کنیم و آنها به موضوع حساس نشوند، عملاً همه اقداماتمان بر باد میرود. این پایلوت در مدارس پایه اول متوسطه در منطقه 12 بهطور کامل و در سایر مناطق به صورت محدودتر انجام شد.
عزت نفس دختران شهر تهران بسیار پایین است
چرا این مقطع سنی را انتخاب کردید؟
در روزهای اخیر با فعالان گروه شهریاران جوان دیداری داشتم. اعلام کردند که کاری پژوهشی انجام دادهاند و نتایج آن نشان داده که عزت نفس در بین دختران شهر تهران بسیار پایین است. حالشان خوب نیست. همه خوشحالیشان را به آدمهای بیرون، خانواده، وضعیت اقتصادی، همسر و دوستپسر گره میزنند.
این موضوعی بسیار ناراحتکننده و شایع در بین زنان است. راهکارها باید از جایی به این دختران آموخته شود و برای سنین دبیرستان و دانشگاه دیر است، زیرا در آن زمان شخصیت فرد شکل گرفته است. دختران ما که الان وارد دانشگاه میشوند، سازوکار ورود به اجتماع را نمیدانند. در چنین شرایطی دنبال گرههای طلاق و... هستیم. امروز در شهر تهران وضعیت طلاق چگونه است؟ این ماجرا که به یکباره رخ نمیدهد. این موضوعات باید از سنین پایینتر شکل بگیرد. به همین دلیل رده سنی پایینتر را انتخاب کردیم.
برنامهای برای اجرای طرح ترمه و ترنج در تمام مدارس دخترانه شهر دارید؟
امسال این قصد را داریم. ولی شرایط سیاسی فعلی که مشخص نیست چه تغییری در شهرداری ایجاد شود، مانع میشود. برنامهریزیهای همه مناطق در مدارس مشخص انجام شده است ولی باید دید چه اتفاقی رخ خواهد داد.
خروجی این کار ارتباط بسیار مستحکم والدین و فرزندان بود
نتایج پایلوت مشخص شد؟
خروجی این کار اولاً ارتباط بسیار مستحکم والدین و فرزندان بود. مادری که اصلاً به مدرسه نمیآمد، مرتب در رفت و آمد بود. نمازخانه عموم مدارس در روز اول مراجعه ما، خالی بود. مطلقاً با رویکرد مذهبی ورود نکردیم اما مربی این طرح به قدری در مدرسه محبوب بود که همه پشت سر او نماز میخواندند. در کنار این موضوعات، فعالیتهای خلاقانه نیز از سوی دانشآموزان انجام میشد. همچنین برای این کودکان کتابخانه ایجاد کردیم و کتابهای بهروز را از کانون فرهنگی تربیتی گرفتیم. کودکانی که بهطور جدی به سمت کتاب نمیرفتند، جذب آن شدند.
مسأله اصلی این است که در پایان کار شهرداری هستیم
به اهمیت دختران اشاره کردید که از اولویتهای خودتان بوده. در این زمینه به جز اجرای پایلوت در برخی مدارس و همچنین ایجاد یک شهردخت، چه کارهای دیگری انجام شده است؟
در حال حاضر مسأله اصلی این است که در پایان کار شهرداری هستیم. شهردخت بعدی در منطقه یک آماده است و بهزودی افتتاح میشود. در دو یا سه نقطه که تصمیم داشتیم شهردخت افتتاح کنیم، دیدیم که چه حساسیتهایی در این زمینه بود. به هر حال راهاندازی چنین فضایی با این عرض و طول و چنین کاربریای امکانات خاص و ساختمان میخواهد. کمتر پیش میآید که جسارتی برای انجام چنین کاری باشد. ترجیح افراد، ایجاد فضایی است تا هر دو گروه بتوانند از آن استفاده کنند. تا زمانی که شهردخت مثل شهربانوها جا بیفتد، کمی زمان میبرد.
تجربه شهردخت از دید دختران شهر که از این فضا استفاده کردند موفق است؛ اما عجیب است که با وجود استقبال، گسترش نیافت.
به لحاظ اینکه در حوزه زنان، حساسیت زیاد است. در ابتدا با راهاندازی اولین مجموعه شهربانو و بوستان بانوان هم انتقادات بیاساسی مطرح شد اما در حال حاضر متوجه شدند که این فضاها یک ضرورت و تنفسگاهی برای زنان است.
به نظر میرسد استقبال خود مردم انتقادات بیجا را نیز از بین میبرد.
نمیگویم آنجا فضایی بسیار خاص است اما امکانات و بضاعت ما در آن حد بوده است. چه بسا بشود در نقاط مختلف از آن سبک و سیاق الگوبرداری کنند. اما یکی از نکات مهم درباره شهردخت مدل مدیریتی آن است. فردی که آنجا را مدیریت میکند، جوان و دانشجو است و از طرفی گروهی که آنجا را اداره میکنند، به کاری که انجام میدهند، اعتقاد دارند. در غیر اینصورت این مکان، فینفسه یک ساختمان است. مهم، مدل مدیریت و تفکر حاکم بر آن است.
70 درصد مخاطبان شهرداری تهران زنان هستند
به نظر شما شهرداری در حوزه زنان چه ظرفیتهایی دارد که از آنها استفاده نکرده و درواقع ضعف شهرداری در حوزه زنان بوده است؟
کار بهعنوان یک زن، مدیر زن و فعال حوزه زنان، دشوار است و باید برای ورود به هر ساختاری مثل شهربانو، بوستان بانوان، اقدامات در سطح شهر و... باید ظرفیت همه حوزهها را جمع و توجه همه را جلب کنید. الان 70 درصد مخاطبان شهرداری تهران زنان هستند اما در گذشته این رقم صفر بوده و اداره کل امور بانوان و نیروهایی که ویژه زنان فعالیت کنند، وجود نداشته است. در حال حاضر ما هم مشاور حوزه زنان و هم مدیر امور بانوان داریم. مدیران بوستانهای مادران و مدیران شهربانوها زن هستند که با انجام سیاستگذاریهای فرهنگی به این جایگاه دست یافتهایم. در حال حاضر فضاهایی ویژه زنان طراحی شده و بهتبع آن، اقدامات ویژه زنان انجام میشود. نمیدانم با چه چیزی مقایسه کنم که بگویم مثلاً این ظرفیت بوده و استفاده نشده است. هرکاری که از دست این طیف از زنان در شهرداری تهران برمیآمده، انجام شده است.
در جلسهای که با شهریاران داشتم به نظرم آمد که خیلی بیشتر میتوان از ظرفیت دخترانی که بهصورت داوطلبانه بتوانند شهر را مادری کنند، استفاده کرد. نکات اینچنینی وجود دارد. همچنین شاید میشد در فعالیتهای زیستمحیطی از ظرفیت زنان شهر بیشتر استفاده کرد که ما از اساس هنوز آماده نیستیم. الان چه هشدارهایی در مورد آب و امنیتیشدن آب میدهند؟ شاید هنوز آمادگی این موضوع را برای مواجهه با مسائل شهری از طریق بسیج کردن زنان شهر نداریم. شاید یکی از چالشهای اصلی ما که میشد از آن استفاده کرد، موضوع بسیج کردن زنان شهر در راستای بهبود و ارتقای وضعیت زندگی شهری بود.
یعنی به این موضوع توجهی نشده است؟
حتماً پرداخته شده اما کم بوده است. زیرا شرایط، بودجه، دسترسی و توانایی ما اندک است. اداره کل امور بانوان 13 نیرو دارد و بسیج کردن ظرفیت شهرداری تهران و حساس کردن آنها کار دشواری و زمانبری است.
در این دوره مدیریت شهری به رشد زنان اهمیت ویژهای داده شد
و کلام پایانی.
طلاییترین نکته در مورد شهرداری تهران این است که قبلاً صرفاً یک نهاد خدماتی بوده که تغییر رویکرد داده و به سمت یک سازمان اجتماعی و انسانی قدم برداشته است. در حال حاضر در حوزه اجتماعی ادارات مختلفی از جمله فرهنگی، آموزش شهروندی و مطالعات داریم. طی 12 سال گذشته زنان در شهرداری به شکل ویژهای دیده شدند و این نهاد تلاش کرده تا حد ممکن، جایگاه شهروندان زن، چه در شهرداری تهران و چه در قامت شهروند را بالا بیاورد. تلاش کرده برای دختران و زنان شهر در هر گروه سنی نوزادی، دخترانگی و زنانگی این مبنا را در نظر داشته باشد. امیدواریم آیندگان بتوانند این مبنا را رشد و ارتقا دهند. همیشه میگوییم چون که 100 آمد 90 هم پیش ماست؛ اگر بتوانند رشد و ارتقا را بین زنان نهادینه کنند، حتماً تأثیر چندبرابری در سطح شهر خواهد داشت.
جوسازیهایی علیه فعالیتهای شهرداری برای زنان
بدون اغراق مدیریت ارشد شهر تهران توجه ویژهای به زنان داشته است؛ هرچند بسیار مقاومت میشد. این مقاومت صرفاً درونسازمانی نبود بلکه برونسازمانی هم بود. جوسازیهای زیادی رخ داد و بعضاً فعالیتها را سیاسی کردند. این اتفاقات صرفاً از داخل ایران هم صورت نمیگرفت. در خارج از کشور گروههایی ما را رصد میکنند و حتماً خصومتهایی با ما دارند. ولی موضوع زنان در مدیریت شهری موضوعی جدی بوده که با جزییات و جدیت رسیدگی شده است. در این دوره مدیریت شهری واقعاً به رشد زنان اهمیت ویژهای داده شد.
الان مجمع بانوان مدیر را داریم که موضوعی پیشروانه بوده است؛ نزدیک به 700 مدیر زن از مدیر سطح 1 تا مدیر سطح 6 در شهرداری تهران فعالیت میکنند؛ تلاش شد از طریق مجمع به رشد و ارتقا آنها کمک کنیم تا بتوانند از ظرفیتهای وجودیشان در راستای رشد سازمانی و فردی خود استفاده کنند. حال غیر از اینکه رشد سازمانی برای زنان شاغل بسیار مدنظر بوده، برای زنان مخاطب شهرداری هم به همین شکل تمام تلاشمان را کردیم. گرچه هنوز در گامهای اول هستیم اما رو به بهبود و ارتقا گام برمیداریم./مهرخانه
مختصراً بفرمایید شهرداری تهران طی سالهای فعالیت خود، در حوزه زنان چه اقداماتی داشته است؟
شهرداری تهران در ابتدا یک نهاد خدماتی بهشمار میرفت. از 12 سال پیش که آقای قالیباف سکان شهرداری تهران را به دست گرفتند، رویکرد شهرداری تهران از سازمانی خدماتی به یک سازمان و نهاد اجتماعی تغییر پیدا کرد. به دنبال این موضوع و از آنجایی که نیمی از جمعیت شهروندان شهر تهران را زنان تشکیل میدهند، توجه ویژه به موضوع زنان بهعنوان شهروندان ساکن این شهر به شکل نیازی جدی دیده میشد. به همین دلیل طی این سالها بخشهای مختلف در حوزه زنان پایهگذاری شد که مبنای شروع این فعالیتها، اداره کل امور بانوان بود که بعداً در موضوعات و مطالبات مختلف شهروندی تقسیم و جزییتر شد. آسیبهای اجتماعی زنان، زنان در معرض آسیب، زنان سرپرست خانوار و مطالبات عمومی زنان بخشهای مختلفی بودند که به مرور زمان به آنها بهصورت مجزا پرداخته شد. این بخشها در قالب اداره کل امور بانوان برنامهریزی شد و طی این 12 سال اقداماتی گوناگون و اثربخشی در حوزه زنان انجام گرفت.
توجه جدی به زیرساختهای زنانه
بهطور مشخص در خصوص این اقدامات توضیح دهید؟ چه فعالیتهایی در راستای این محورها تاکنون انجام شده است؟
در حوزه اداره کل امور بانوان توجه جدی به زیرساختهای زنانه صورت گرفت؛ زیرا اساساً شهر را خیلی زنانه نمیدانستیم و امکانات ویژه برای حضور زنان در شهر وجود نداشت. در نتیجه فضاهایی با عناوین بوستانهای بانوان، شهربانوها، شهردخت و اتاق مادر و کودک راهاندازی شد. در کنار این حوزهها، برنامههای نرمافزاری نیز اجرا کردیم که از بین آنها میتوان به برنامههای ویژه زنان در سطح شهر، برنامههای ویژه که زنان را در موضوعات مختلف بهخصوص در بحث مادری کمک میکند و نامگذاری روز دختر اشاره کرد.
توجه به بحث آسیبهای اجتماعی
بخش دیگری از فعالیتها، در حوزه زنان در معرض آسیب بود. در این زمینه به ستاد توانمندسازی زنان سرپرست خانوار (که ذیل شهرداری تهران است) و مراکز مهارتآموزی کوثر در بحث زیرساختها پرداخته شد. همچنین توجه جدی به نیازهای زنان سرپرست خانوار و بحث توانمندسازی بهصورت واقعی برای اولینبار در کشور در حوزه آسیبها مدنظر قرار گرفت. علاوه بر این موارد، شهرداری طراحی الگوی ویژهای برای نگهداری زنان زندانی و بحث رواندرمانی در زندانها را پایهگذاری کرد.
اگر بخواهیم جداگانه به هرکدام از اینها بپردازیم، در حوزه آسیبهای اجتماعی به فعالیتهایی مثل مراکز کوثر و ستاد توانمندسازی اشاره کردید. هرکدام از اینگونه اقدامات چقدر به آن نتایجی که مدنظر بوده، رسیدهاند و چه نتایجی از آنها استخراج میشود؟
از اساس و در ابتدا در شهر هیچ اقدامی در این حوزهها انجام نشده بود. شاید در گام اول که در حوزه ستاد توانمندسازی اقداماتی انجام شد، هیچ تجربه قبلی وجود نداشت. در حوزه زنان هم شاید تجربه جدی قابل مشاهدهای به آن شکل وجود نداشت که بتوان از آن بهرهمند شد.
با توجه به نبود مباحث جدید توسعهای در کشور، تجربههای حوزه زنان شهرداری شاید از ابتدا، تجربه نویی بوده، در نتیجه با آزمون و خطا همراه شد؛ اما چه بسا که اگر الان بخواهیم در کشور مثال بزنیم، جایی مثل شهرداری تهران در حوزه زنان با این جدیت و این شدت کار نکرده است. در این نهاد، هم در حوزه زیرساخت و هم در حوزه اقدام، کارهای خیلی خاصی انجام شد که شاید چندان موفق به تبلیغ آنها در سطح جامعه نشدیم. در حوزه شهروندی، فشار کاری بالاست؛ به همین دلیل در این چند سال نتوانستیم اقدامات را با جزییات مطرح کنیم.
در بحث آسیبها، فعالیتهای شهرداری مانند ستاد توانمندسازی معطوف به چه آسیبهایی بوده است؟
ما اصلاً از منظر آسیبی به موضوع ستاد توانمندسازی نگاه نمیکنیم؛ به جهت اینکه فعالیتهای این ستاد، پیشگیری و کاهش از آسیب است؛ همانطور که اداره کل امور بانوان هم در بیشتر موارد به شکلی اقدام به پیشگیری و کاهش آسیب میکند. زنانی که در ستاد توانمندسازی هستند، بخشی از مخاطبان و شهروندان بودند که نیاز جدی به کمک مالی و معنوی داشتند. پس از منظر آسیبی به این موضوع نگاه نمیکنیم.
میخواستیم حال زنان شهر خوب باشد
ستاد یک مثال بود؛ بهطور کلی اقدامات شهرداری در حوزه زنان چه آسیبهایی را مدنظر داشته است؟
نمیخواهم صفر و صدی به موضوع نگاه کنم. اما هر فردی که در این زمینه دستی بر آتش داشته باشد، میداند که ایجاد مکانی به اسم شهربانو، بوستان بانوان یا شهردخت چه فضای تنفسی را برای دختران و زنان شهر تهران فراهم کرده است که بتوانند فارغ از هر وضعیتی در این مراکز ساعاتی را آرامش داشته باشند. زنی که میتواند طی هفته، ماه و سال دهها بار به این اماکن مراجعه کند، حجابش را کنار بگذارد و در کنار دوستانش خوش باشد، حتماً این روند از بسیاری از مسائل جلوگیری میکند؛ از مشکلات روحی - روانی گرفته تا آسیبهایی که ممکن است هرکسی را تهدید کند. یکی از بحثهایی که دنبال میکردیم این بود که حال زنان شهر ما خوب باشد و این خوبی را در موضوعات مختلف تعریف کردیم. در این راستا بحثهای هنری و فراغتی ایجاد کردیم.
در مورد ستاد توانمندسازی و مراکز کوثر نیز به همین شکل بوده است. فرض کنید چنین امکانی برای این زنان به این راحتی فراهم نمیشد و هرجایی مراجعه میکردند، دچار سرخوردگی میشدند؛ در این شرایط نهتنها موضوعات آسیبی برایشان قابل پیشبینی بود، بلکه موضوعات دیگر مانند بیمهارتی نیز تهدیدشان میکرد. چه کسی در شهر متولی این بود که به این شخص به رایگان مهارت بیاموزد؟ چه کسی متولی این بود که فرزند این زن را در ساعاتی که مشغول به کار است، آموزش بدهد یا محافظت کند؟ شهرداری یک سازمان شهروندی است که فارغ از برچسب نهادهایی مانند کمیته امداد، بهزیستی یا هر سازمان خیریهای که به فرد بگویند زن سرپرست خانوار، خدماترسانی میکند. از آنجاییکه این نهاد یک سازمان شهروندی است و از اساس فعالیتهایش حول نیازهای شهروندان شکل میگیرد، هم حس بهتری به افراد میدهد، هم همراهی و قرابت بیشتری با شهروندان دارد.
بخشهای فعال شهرداری در بحث آسیبها
در کنار ستاد توانمندسازی و مراکز کوثر، سازمان خدمات اجتماعی، مرکز مداخله در بحران و مراکز متعدد دیگری نیز بودند که به موضوع زنانی که به نوعی دچار آسیب شدند، میپردازند. مراکز بهاران و مراکز مداخله در بحران هر کدام در سطحی در بحث آسیب درگیر هستند.
بهطور مشخص در مورد دلیل اصلی موفقیت ستاد توانمندسازی میتوان گفت گره نخوردن این ستاد به هیچ نهادی بسیار یاریکننده بوده و است. این ستاد راساً تمام اقدامات ویژه خانواده را انجام میدهد. البته برای آن بسیار زحمت کشیده شده و این ستاد قابلیت مطرحشدن در سطح بینالمللی را دارد؛ زیرا یک سامانه الکترونیک بسیار قوی دارد که میتوان تمام تغییرات و اتفاقاتی که برای یک فرد افتاده است را رصد کرد که از روزی که آمده چه اتفاقهایی برایش افتاده، چگونه توانمند شده، چه تصویری از توانمندیاش دارد و چگونه این تصویر برایش درست شده است.
تلاش کردیم مادران در اولویت باشند
اشارهای به خدمات ارایهشده به مادران داشتید؛ چقدر فضای شهر را برای حضور مادر و کودک مناسب ارزیابی میکنید؟
شهرداری مدتهاست برنامه شهر دوستدار کودک را دنبال میکند. بسیار تلاش کردیم در بحث کرامت مادری برنامههای مختلفی برای مادران بگذاریم؛ مثلاً هرجایی که برنامه، ساختمان یا موضوعی مطرح بود، مادران در اولویت باشند؛ چراکه شرایط آنها تا چند سال اول زندگی کودک سخت است. همچنین در بحث غنچههای شهر توجه ویژهای به والدین و کودک به عنوان یک شهروند صفر تا چهار سال داریم.
اتاقهای مادر و کودک در پایانهها 24 ساعته فعال هستند
ایجاد مراکز مادر و کودک در مترو نیز برنامه یک سال اخیر بود. از آنجایی که استفادهکنندگان از مترو عمدتاً شهروندان تهران هستند که تردد دارند و حضور طولانی ندارند؛ شاید به همین دلیل خیلی از این اتاقها استقبال نمیشود. اما در پایانهها، اتاقهای مادر و کودک 24 ساعته باز و آماده سرویسدهی است زیرا حضور مادران بیشتر است و مجبورند ساعات طولانی را آنجا بمانند.
مناسبسازی فضای شهر برای زنان، زمانبر است
با تمام این اقدامات ارزیابی شما از وضعیت مناسبسازی فضای شهری برای مادران و زنان چیست و چه برنامههای دیگری در دست اقدام دارید؟
سازمان میادین این امکان را دارد، زیرا تمام میادین میوه و ترهبار را میتواند مدیریت کند. آنها در حال پیادهسازی چنین طرحی هستند. همچنین در خطوط بیآرتی یا ایستگاههای اتوبوس چنین امکاناتی ایجاد شده است. این حساسسازی در بدنه مدیریت شهری اتفاق افتاده اما انحصاراً در مورد پیادهروها واقعاً نمیدانم چه باید بگویم.
روزی که به اداره کل امور بانوان آمدم بحثهایی بود که مثلاً برای زنان این شهر چه کار میتوان کرد؟ حتماً مادری یکی از مقولات و موضوعات جدی است ولی مسائل بسیار ریشهایتری نیز وجود دارد. در حوزه مناسبسازی پیادهروها لایحهای تقدیم شورای شهر شد اما در این موضوع چون از اساس ارگانهای مختلفی با آن درگیر هستند و از قبل این فضای شهری آماده نشده، رسیدن به این جایگاه خیلی زمانبر است. معاونت عمران، معاونت شهرسازی، مردم، املاک مردم و ساختمانها تعدادی از بخشهای درگیر با این موضوع هستند. به همین دلیل به موضع مناسبسازی فضای شهری ورود جدی نداشتم و این موضوعی است که فکر میکنم هر زنی که دارای فرزند بوده با آن مواجه شده است.
در خصوص امنیت زنان در فضای شهر چطور؟ چه برنامههایی در این زمینه اجرا شده است؟
در این خصوص نقاط کور شهر شناسایی و مشکل آنها رفع شده است. اما موضوع اینجاست که در مناطق مختلف با یکسری ساختارهای مردمی روبهرو هستیم. اخیراً گزارشی نخواندهام که از تاریکی یا به دلیل کور بودن نقطهای چه در بوستانهای و چه در سطح شهر کسی دچار مشکلی شده باشد. در این چند سال یکی از تلاشهای جدی مشاوران در حوزه زنان، شناسایی نقاط کور شهری به جهت امنیت زنان بوده است.
موضوع دختران بسیار برای من جدی بود/ زنان خانهدار؛ اصلیترین مخاطبان برنامههای شهرداری
از زمانی که شما مسؤولیت امور بانوان شهرداری را بر عهده گرفتهاید، چه محورهایی را مدنظر داشتید و چه اقداماتی انجام شده است؟
موضوع دختران بسیار برای من جدی بود. فکر میکردم که از جایی باید کار را شروع کرد. البته محور اصلی اداره کل امور بانوان در زمینه زنانی که متولی نداشتند مثل زنان خانهدار بود؛ چراکه در هر قشری که قرار بگیرید، سازمانی پیگیر کار شماست اما زنان خانهدار سازمانی را ندارند که پیگیر کار آنها باشد و اصلیترین مخاطب ما، زنان خانهدار سطح شهر تهران هستند که بیشتر فعالیتهایمان را روی آنها متمرکز کردیم. در مناطق و محلات بحث توانمندسازی اجتماعی را به شدت جدی گرفتیم اما به نظرم باید در ابتدا این موضوع را از گروه سنی پایینتر شروع کنیم. به همین دلیل امسال در فعالیتهایمان بحث دختران دانشجو و توجه به اوقات فراغت و توانمندسازی دختران دانشجو موضوعی بسیار جدی بود. در کنار آن به مدارس نیز ورود کردیم و تمرکز جدی بر موضوعات ارتباط مادران و فرزندان در چند مدرسه تهران به صورت پایلوت داشتیم. در این راستا اقدامات خیلی خوبی انجام شده و امیدواریم بعد از این هم تداوم داشته باشد.
اجرای طرح ترمه و ترنج در مدارس متوسطه اول دخترانه
درخصوص اقدامات شهرداری در مدارس توضیح بفرمایید.
طرحی به نام طرح ترمه و ترنج را در مدارس اجرا کردیم. پیش از حضور من در این سمت، طرحی به نام گوهر رحمت توسط خانم دکتر مشیر مطرح شده بود که در هر مدرسه نیازهای آموزشی دختران را طی سال آموزش میدادند. ما این طرح را تکمیل و بهروزرسانی کردیم. در طرح ترمه و ترنج یک گروه آموزشی را به مدارس وارد میکردیم که بهصورت مستمر در آن مدرسه حضور داشته باشند و ارتباط والدین و فرزندانشان را بررسی میکردیم. آموزشهایی با محور توانمندسازی برای مادران با هدف ارتباط با دختران، آموزشهای ویژه بلوغ، آموزشهای مهارتی و آموزشهایی در حوزههای مختلف که ممکن است یک دختر نوجوان به آنها نیاز داشته باشد، زیر نظر گروههای متخصص ارایه میشد. به مرور و این ارتباط بین مادر و فرزند را تقویت کردیم. مثلاً دورههای فراغتی در بوستان مادران برای مادران و دختران در نظر گرفتیم که باعث انسجام ارتباط مادر و فرزند و آموزشهای ضمن این اقدامات و خدمات شد.
در منطقه 12 الگوی خوبی داشتیم. اولین کاری که کردیم در یکی از مدارس منطقه 12 بود که به جهت ورود جدی به این موضوع مجبور شدیم ابتدا کادر اجرایی و آموزشی مدرسه را آموزش دهیم. سپس متوجه شدیم ایرادات اساسی در همه آن منطقه وجود دارد. عمدتاً کادر آموزشی مدرسه و اولیای مدرسه درگیری جدی با وضعیت روحی دختران نداشتند. مشکلات هم متفاوت و متنوع بود. به همین دلیل یک دوره آموزشی برای کل زنان منطقه یعنی والدین، اولیای مدرسه و بعد دانشآموزان دختر برگزار کردیم. درواقع موضوع را از سطح بالا تا به سطح پایین مدیریت کردیم؛ چون به نظرمان رسید که اگر این ارتباط را نتوانیم برقرار کنیم و آنها به موضوع حساس نشوند، عملاً همه اقداماتمان بر باد میرود. این پایلوت در مدارس پایه اول متوسطه در منطقه 12 بهطور کامل و در سایر مناطق به صورت محدودتر انجام شد.
عزت نفس دختران شهر تهران بسیار پایین است
چرا این مقطع سنی را انتخاب کردید؟
در روزهای اخیر با فعالان گروه شهریاران جوان دیداری داشتم. اعلام کردند که کاری پژوهشی انجام دادهاند و نتایج آن نشان داده که عزت نفس در بین دختران شهر تهران بسیار پایین است. حالشان خوب نیست. همه خوشحالیشان را به آدمهای بیرون، خانواده، وضعیت اقتصادی، همسر و دوستپسر گره میزنند.
این موضوعی بسیار ناراحتکننده و شایع در بین زنان است. راهکارها باید از جایی به این دختران آموخته شود و برای سنین دبیرستان و دانشگاه دیر است، زیرا در آن زمان شخصیت فرد شکل گرفته است. دختران ما که الان وارد دانشگاه میشوند، سازوکار ورود به اجتماع را نمیدانند. در چنین شرایطی دنبال گرههای طلاق و... هستیم. امروز در شهر تهران وضعیت طلاق چگونه است؟ این ماجرا که به یکباره رخ نمیدهد. این موضوعات باید از سنین پایینتر شکل بگیرد. به همین دلیل رده سنی پایینتر را انتخاب کردیم.
برنامهای برای اجرای طرح ترمه و ترنج در تمام مدارس دخترانه شهر دارید؟
امسال این قصد را داریم. ولی شرایط سیاسی فعلی که مشخص نیست چه تغییری در شهرداری ایجاد شود، مانع میشود. برنامهریزیهای همه مناطق در مدارس مشخص انجام شده است ولی باید دید چه اتفاقی رخ خواهد داد.
خروجی این کار ارتباط بسیار مستحکم والدین و فرزندان بود
نتایج پایلوت مشخص شد؟
خروجی این کار اولاً ارتباط بسیار مستحکم والدین و فرزندان بود. مادری که اصلاً به مدرسه نمیآمد، مرتب در رفت و آمد بود. نمازخانه عموم مدارس در روز اول مراجعه ما، خالی بود. مطلقاً با رویکرد مذهبی ورود نکردیم اما مربی این طرح به قدری در مدرسه محبوب بود که همه پشت سر او نماز میخواندند. در کنار این موضوعات، فعالیتهای خلاقانه نیز از سوی دانشآموزان انجام میشد. همچنین برای این کودکان کتابخانه ایجاد کردیم و کتابهای بهروز را از کانون فرهنگی تربیتی گرفتیم. کودکانی که بهطور جدی به سمت کتاب نمیرفتند، جذب آن شدند.
مسأله اصلی این است که در پایان کار شهرداری هستیم
به اهمیت دختران اشاره کردید که از اولویتهای خودتان بوده. در این زمینه به جز اجرای پایلوت در برخی مدارس و همچنین ایجاد یک شهردخت، چه کارهای دیگری انجام شده است؟
در حال حاضر مسأله اصلی این است که در پایان کار شهرداری هستیم. شهردخت بعدی در منطقه یک آماده است و بهزودی افتتاح میشود. در دو یا سه نقطه که تصمیم داشتیم شهردخت افتتاح کنیم، دیدیم که چه حساسیتهایی در این زمینه بود. به هر حال راهاندازی چنین فضایی با این عرض و طول و چنین کاربریای امکانات خاص و ساختمان میخواهد. کمتر پیش میآید که جسارتی برای انجام چنین کاری باشد. ترجیح افراد، ایجاد فضایی است تا هر دو گروه بتوانند از آن استفاده کنند. تا زمانی که شهردخت مثل شهربانوها جا بیفتد، کمی زمان میبرد.
تجربه شهردخت از دید دختران شهر که از این فضا استفاده کردند موفق است؛ اما عجیب است که با وجود استقبال، گسترش نیافت.
به لحاظ اینکه در حوزه زنان، حساسیت زیاد است. در ابتدا با راهاندازی اولین مجموعه شهربانو و بوستان بانوان هم انتقادات بیاساسی مطرح شد اما در حال حاضر متوجه شدند که این فضاها یک ضرورت و تنفسگاهی برای زنان است.
به نظر میرسد استقبال خود مردم انتقادات بیجا را نیز از بین میبرد.
نمیگویم آنجا فضایی بسیار خاص است اما امکانات و بضاعت ما در آن حد بوده است. چه بسا بشود در نقاط مختلف از آن سبک و سیاق الگوبرداری کنند. اما یکی از نکات مهم درباره شهردخت مدل مدیریتی آن است. فردی که آنجا را مدیریت میکند، جوان و دانشجو است و از طرفی گروهی که آنجا را اداره میکنند، به کاری که انجام میدهند، اعتقاد دارند. در غیر اینصورت این مکان، فینفسه یک ساختمان است. مهم، مدل مدیریت و تفکر حاکم بر آن است.
70 درصد مخاطبان شهرداری تهران زنان هستند
به نظر شما شهرداری در حوزه زنان چه ظرفیتهایی دارد که از آنها استفاده نکرده و درواقع ضعف شهرداری در حوزه زنان بوده است؟
کار بهعنوان یک زن، مدیر زن و فعال حوزه زنان، دشوار است و باید برای ورود به هر ساختاری مثل شهربانو، بوستان بانوان، اقدامات در سطح شهر و... باید ظرفیت همه حوزهها را جمع و توجه همه را جلب کنید. الان 70 درصد مخاطبان شهرداری تهران زنان هستند اما در گذشته این رقم صفر بوده و اداره کل امور بانوان و نیروهایی که ویژه زنان فعالیت کنند، وجود نداشته است. در حال حاضر ما هم مشاور حوزه زنان و هم مدیر امور بانوان داریم. مدیران بوستانهای مادران و مدیران شهربانوها زن هستند که با انجام سیاستگذاریهای فرهنگی به این جایگاه دست یافتهایم. در حال حاضر فضاهایی ویژه زنان طراحی شده و بهتبع آن، اقدامات ویژه زنان انجام میشود. نمیدانم با چه چیزی مقایسه کنم که بگویم مثلاً این ظرفیت بوده و استفاده نشده است. هرکاری که از دست این طیف از زنان در شهرداری تهران برمیآمده، انجام شده است.
در جلسهای که با شهریاران داشتم به نظرم آمد که خیلی بیشتر میتوان از ظرفیت دخترانی که بهصورت داوطلبانه بتوانند شهر را مادری کنند، استفاده کرد. نکات اینچنینی وجود دارد. همچنین شاید میشد در فعالیتهای زیستمحیطی از ظرفیت زنان شهر بیشتر استفاده کرد که ما از اساس هنوز آماده نیستیم. الان چه هشدارهایی در مورد آب و امنیتیشدن آب میدهند؟ شاید هنوز آمادگی این موضوع را برای مواجهه با مسائل شهری از طریق بسیج کردن زنان شهر نداریم. شاید یکی از چالشهای اصلی ما که میشد از آن استفاده کرد، موضوع بسیج کردن زنان شهر در راستای بهبود و ارتقای وضعیت زندگی شهری بود.
یعنی به این موضوع توجهی نشده است؟
حتماً پرداخته شده اما کم بوده است. زیرا شرایط، بودجه، دسترسی و توانایی ما اندک است. اداره کل امور بانوان 13 نیرو دارد و بسیج کردن ظرفیت شهرداری تهران و حساس کردن آنها کار دشواری و زمانبری است.
در این دوره مدیریت شهری به رشد زنان اهمیت ویژهای داده شد
و کلام پایانی.
طلاییترین نکته در مورد شهرداری تهران این است که قبلاً صرفاً یک نهاد خدماتی بوده که تغییر رویکرد داده و به سمت یک سازمان اجتماعی و انسانی قدم برداشته است. در حال حاضر در حوزه اجتماعی ادارات مختلفی از جمله فرهنگی، آموزش شهروندی و مطالعات داریم. طی 12 سال گذشته زنان در شهرداری به شکل ویژهای دیده شدند و این نهاد تلاش کرده تا حد ممکن، جایگاه شهروندان زن، چه در شهرداری تهران و چه در قامت شهروند را بالا بیاورد. تلاش کرده برای دختران و زنان شهر در هر گروه سنی نوزادی، دخترانگی و زنانگی این مبنا را در نظر داشته باشد. امیدواریم آیندگان بتوانند این مبنا را رشد و ارتقا دهند. همیشه میگوییم چون که 100 آمد 90 هم پیش ماست؛ اگر بتوانند رشد و ارتقا را بین زنان نهادینه کنند، حتماً تأثیر چندبرابری در سطح شهر خواهد داشت.
جوسازیهایی علیه فعالیتهای شهرداری برای زنان
بدون اغراق مدیریت ارشد شهر تهران توجه ویژهای به زنان داشته است؛ هرچند بسیار مقاومت میشد. این مقاومت صرفاً درونسازمانی نبود بلکه برونسازمانی هم بود. جوسازیهای زیادی رخ داد و بعضاً فعالیتها را سیاسی کردند. این اتفاقات صرفاً از داخل ایران هم صورت نمیگرفت. در خارج از کشور گروههایی ما را رصد میکنند و حتماً خصومتهایی با ما دارند. ولی موضوع زنان در مدیریت شهری موضوعی جدی بوده که با جزییات و جدیت رسیدگی شده است. در این دوره مدیریت شهری واقعاً به رشد زنان اهمیت ویژهای داده شد.
الان مجمع بانوان مدیر را داریم که موضوعی پیشروانه بوده است؛ نزدیک به 700 مدیر زن از مدیر سطح 1 تا مدیر سطح 6 در شهرداری تهران فعالیت میکنند؛ تلاش شد از طریق مجمع به رشد و ارتقا آنها کمک کنیم تا بتوانند از ظرفیتهای وجودیشان در راستای رشد سازمانی و فردی خود استفاده کنند. حال غیر از اینکه رشد سازمانی برای زنان شاغل بسیار مدنظر بوده، برای زنان مخاطب شهرداری هم به همین شکل تمام تلاشمان را کردیم. گرچه هنوز در گامهای اول هستیم اما رو به بهبود و ارتقا گام برمیداریم./مهرخانه
ارسال نظرات شما
