اقتصاد و قدرت ملی؛ معیشت، عدالت و تولید سه ضلع تابآوری جامعه است
به گزارش خبرگزاری بسیج خراسان رضوی از مشهدمقدس، رضا تنهاییمقدم، استاد دانشگاه و پژوهشگر اقتصادی، با اشاره به رابطه میان اقتصاد، معیشت مردم و قدرت ملی اظهار کرد: این موضوع را میتوان از دو بعد سلبی و ایجابی و رو به جلو بررسی کرد؛ از یک سو باید مشکلات معیشتی مردم برطرف شود و از سوی دیگر، هدف اقتصادی جامعه صرفاً رفع فقر و تأمین حداقلهای زندگی نیست، بلکه باید زمینهای فراهم شود که مردم بتوانند در مسیر آبادانی جامعه و شکلگیری تمدن دینی حرکت کنند.
وی با بیان اینکه هر حکومتی بر پایه مردم استوار است، افزود: اگر مردم از نظر فردی و اجتماعی از قوت، انسجام و استحکام برخوردار باشند، طبیعتاً پایههای حکومت نیز محکم و باثبات خواهد بود.
این پژوهشگر اقتصادی ادامه داد: در مقابل، اگر این پایهها سست باشد، تابآوری جامعه کاهش پیدا میکند؛ یعنی مردم در مقابل حملات یا فشارهای عوامل بیرونی، بهویژه دشمن، مقاومت کمتری خواهند داشت و ممکن است در برابر این فشارها سست شوند.
هدف، صرفاً رفع مشکلات معیشتی نیست
تنهاییمقدم با اشاره به بعد ایجابی رابطه اقتصاد و قدرت ملی گفت: صرفنظر از رفع مشکلات معیشتی، باید دید هدف اصلی چیست. هدف از خلقت انسان و جامعه و ارسال رسول و انزال دین این است که تمدن توحیدی و تمدن اسلامی شکل بگیرد و وظیفه خلیفهاللهی انسان به بهترین شکل انجام شود.
وی افزود: انسان باید بتواند مأموریتهایی را که از طرف خداوند به او محول شده انجام دهد که یکی از مهمترین آنها عمران و آبادانی زمین است. بنابراین این وظیفه انسانها، مردم و جامعه است که زمین را آباد کنند.
این استاد دانشگاه تصریح کرد: یک جامعه دینی و ایمانی باید بتواند زمینه آبادانی زمین را فراهم کند و جامعه الهی و تمدن دینی یا به تعبیر امام شهید، تمدن نوین اسلامی را بنا کند. یکی از ابعاد اصلی و مهم این تمدن نیز بُعد اقتصادی آن است.
رفاه عمومی؛ بخشی از نگاه اسلامی به اقتصاد
تنهاییمقدم با تأکید بر نقش حکومت در ساماندهی امور اقتصادی مردم اظهار کرد: حکومت وظیفه دارد امور اقتصادی مردم را به سامان کند تا مردم بتوانند در مسیر آبادانی و تحقق اهداف جامعه حرکت کنند.
وی افزود: نباید مسئله معیشت را صرفاً در حد رفع مشکلات دید. وقتی میگوییم مردم مشکل معیشتی نداشته باشند، این یک نگاه سلبی، حداقلی یا انفعالی است؛ اما در نگاه فعالانه و رو به جلو، مسئله این است که مردم باید رفاه داشته باشند و بتوانند آبادانی به بار بیاورند.
این پژوهشگر اقتصادی ادامه داد: وقتی انسان نمیتواند زمین را آباد کند و زندگی خودش نیز آباد نباشد، طبیعتاً نمیتواند به آن هدف برسد. به تعبیر امام شهید، هر نسخهای، ولو اینکه ظاهر دینی داشته باشد، اگر دو هدف را محقق نکند، آن نسخه اسلامی نیست که یکی از این اهداف، رفاه عمومی است.
وی تأکید کرد: بنابراین صرفاً نمیگوییم مردم باید حداقلهای معیشتی را داشته باشند، بلکه مردم باید در رفاه زندگی کنند؛ البته از این مسئله نباید برداشت شود که مردم باید در اسلام رفاهزده یا مصرفزده شوند.
فقر و رفاهزدگی؛ دو روی کاهش تابآوری
تنهاییمقدم با بیان اینکه اسلام به دنبال ایجاد تعادل است، گفت: از یک طرف فقر و مشکلات معیشتی تابآوری جامعه را کاهش میدهد و از طرف دیگر، رفاهزدگی و مصرفزدگی نیز میتواند تابآوری جامعه را کاهش دهد.
وی افزود: ابنخلدون نیز در کتاب «مقدمه» به این موضوع اشاره میکند و تجربه نیز این مسئله را ثابت کرده است. امام راحل نیز بارها تأکید کردهاند که رفاهزدگی با مبارزه بیگانه است.
این استاد دانشگاه ادامه داد: جامعهای که مصرفزده باشد، تاب و تحمل ندارد؛ بنابراین هم جامعهای که دچار مشکلات معیشتی است تابآوریاش پایین میآید و هم جامعهای که رفاهزده و مصرفزده باشد، تابآوری لازم را ندارد و زود کوتاه میآید، زود میشکند و زود تسلیم میشود.
حل مشکلات معیشتی از مسیر تولید
تنهاییمقدم با تأکید بر اهمیت روش رسیدن به رفاه و رفع مشکلات معیشتی اظهار کرد: اینکه میگوییم مردم نباید مشکلات معیشتی داشته باشند، روش رسیدن به این هدف نیز اهمیت دارد.
وی گفت: روش رسیدن به این هدف این است که مردم باید در فعالیت اقتصادی و فعالیت تولیدی مشارکت داشته باشند. تولید از یک سو در بُعد اجتماعی موجب آبادانی جامعه میشود و از سوی دیگر، در بُعد فردی و خانوادگی به حل مشکلات معیشتی کمک میکند.
خبرنگار: نیما حاجی زاده
