پدافند غیرعامل؛ راهبردی بنیادین برای صیانت از امنیت ملی و پایداری زیرساخت‌ها
به گزارش خبرگزاری بسیج استان خراسان رضوی، سید محسن جعفری فعال رسانه، نویسنده و پژوهشگر در یادداشتی به مناسبت هفته پدافند غیر عامل می نویسد: هفته پدافند غیرعامل، فرصتی ارزشمند برای بازخوانی ضرورت‌ها، تبیین اهداف و تعمیق شناخت عمومی نسبت به اهمیت این حوزه راهبردی است، فرصتی برای آنکه از سطح شعار عبور کنیم و به درکی علمی، عملیاتی و مسئولانه از الزامات پایداری و ایمنی جامعه دست یابیم.
پدافند غیرعامل، برخلاف تصور محدود و رایج، صرفاً مجموعه‌ای از اقدامات فنی یا تدابیر دفاعی نیست؛ بلکه منظومه‌ای نظام‌مند از برنامه‌ریزی، پیشگیری، کاهش آسیب‌پذیری، پراکندگی مناسب امکانات، استمرار خدمات ضروری و افزایش توان بازگشت به شرایط عادی پس از بحران است.
در جهان امروز که تهدیدها ماهیتی پیچیده، چندلایه و گاه فناورانه یافته‌اند، شناخت راهبردی مخاطرات و ارزیابی مستمر نقاط آسیب‌پذیر، ضرورتی انکارناپذیر به شمار می‌رود. ازاین‌رو، تصمیم‌سازی مبتنی بر دانش و طراحی سناریوهای واقع‌بینانه، باید در کانون سیاست‌گذاری‌های مرتبط با پدافند غیرعامل قرار گیرد.
در قسمتی از این یادداشت آمده است: یکی از اهداف اساسی این حوزه، کاهش خسارات احتمالی، حفظ سرمایه‌های انسانی، استمرار فعالیت مراکز حیاتی و تضمین ارائه خدمات عمومی در شرایط اضطراری است؛ اهدافی که تحقق آن‌ها مستلزم هماهنگی میان دستگاه‌های اجرایی، نهادهای تخصصی، مراکز علمی و آحاد جامعه خواهد بود.
در این میان، شناخت اصولی پدافند غیرعامل و ترویج فرهنگ پیشگیری، نقشی تعیین‌کننده دارد. جامعه‌ای که از دانش کافی درباره مخاطرات، شیوه‌های آمادگی و الزامات رفتار مسئولانه برخوردار باشد، در مواجهه با بحران‌ها از قدرت تصمیم‌گیری و ظرفیت سازگاری بیشتری بهره خواهد برد.
از منظر راهبردی، شناسایی زیرساخت‌های حساس، مقاوم‌سازی تأسیسات، تقویت امنیت اطلاعات، پیش‌بینی مسیرهای جایگزین برای ارائه خدمات و تدوین برنامه‌های تداوم فعالیت، از جمله محورهایی است که باید متناسب با نوع تهدید و شرایط هر منطقه مورد توجه قرار گیرد.
همچنین، پیوند میان پدافند غیرعامل، مدیریت بحران، آموزش همگانی و پژوهش‌های کاربردی، می‌تواند زمینه‌ساز شکل‌گیری الگویی جامع برای افزایش آمادگی سازمانی و اجتماعی باشد؛ الگویی که در آن، پیشگیری نه اقدامی مقطعی، بلکه بخشی جدایی‌ناپذیر از نظام برنامه‌ریزی و حکمرانی محسوب شود.
در استان خراسان رضوی نیز، با توجه به گستره جغرافیایی، ظرفیت‌های اقتصادی، زیرساخت‌های خدماتی و جایگاه ویژه مشهد در حوزه‌های زیارتی و گردشگری، توجه نظام‌مند به ارزیابی مخاطرات، آمادگی مراکز خدمات‌رسان و استمرار فعالیت زیرساخت‌های ضروری، اهمیتی دوچندان دارد.
بی‌تردید، بهره‌گیری از ظرفیت دانشگاه‌ها، مراکز پژوهشی، رسانه‌ها و تشکل‌های تخصصی، می‌تواند به ارتقای سواد عمومی و توسعه نگرش علمی نسبت به پدافند غیرعامل کمک کند؛ زیرا آگاهی، مقدمه آمادگی و آمادگی، یکی از پایه‌های تاب‌آوری پایدار است.
در ادامه این یادداست آمده است: رسانه‌ها نیز در این مسیر مسئولیتی خطیر بر عهده دارند؛ مسئولیتی فراتر از اطلاع‌رسانی مناسبتی که آگاهی‌بخشی مستمر، تبیین واقع‌بینانه تهدیدها، پرهیز از انتشار اطلاعات تأییدنشده و تقویت اعتماد عمومی را دربرمی‌گیرد.
ازاین‌رو، هفته پدافند غیرعامل نباید به تقویمی محدود از برنامه‌ها و مراسم فروکاسته شود، بلکه باید به نقطه عزیمتی برای بازنگری در برنامه‌ها، ارتقای دانش تخصصی، سنجش میزان آمادگی و تقویت فرهنگ مسئولیت‌پذیری تبدیل شود.
آنچه امروز بیش از هر زمان دیگری ضرورت دارد، عبور از نگاه‌های مقطعی و حرکت به سوی رویکردی علمی، آینده‌نگر و هماهنگ است؛ رویکردی که در آن، شناخت تهدیدها با برنامه‌ریزی دقیق، آموزش مستمر و اقدام مؤثر پیوند بخورد.
در نهایت، پدافند غیرعامل را باید سرمایه‌گذاری راهبردی برای حفظ امنیت، کاهش آسیب‌پذیری و تضمین تداوم حیات اجتماعی دانست، سرمایه‌ای که ثمره آن در روزهای آرام، آمادگی بیشتر و در روزهای دشوار، پایداری افزون‌تر جامعه خواهد بود.
هفته پدافند غیرعامل، یادآور این حقیقت بنیادین است که امنیت پایدار، پیش از آنکه در میدان مقابله با بحران شکل گیرد، در عرصه آگاهی، پیشگیری، دانش‌افزایی و تدبیر هوشمندانه بنیان نهاده می‌شود.
انتهای خبر/
یادداشت | فرشاد عالی
۵۲ مدال؛ وقتی سرمایه انسانی از سرمایه مالی جلو می‌زند
یادداشت / حسین زارع
شکست حصر آبادان؛ از حماسه مقاومت تا نصرت در برابر محاصره‌های نوین
یادداشت| روایتی از حماسه جهادی بسیجیان در جنگ‌های ۱۲ روزه و رمضان
