ویلایی‌ها؛ زنان در متن دفاع مقدس

به گزارش سرویس بسیج جامعه زنان کشور خبرگزاری بسیج،عادتمان شده است که در روزهای اول اکران فیلم‌هایی که درباره آنها شنیده‌ایم و یا خوانده‌ایم، راهی سینما شویم، ولی همزمانی اکران "ویلایی‌ها" با انتخابات و ماه مبارک رمضان، باعث شد در واپسین روزهای اکران به دیدن این فیلم زنانه دفاع مقدسی برویم. حقیقت آن بود که احساس گناه می‌کردم که هنوز این فیلم را ندیده بودم و چه در زمان جشنواره و چه حالا در زمان اکران، فرصت دیدنش دست نداده بود، ولی بالاخر دیشب به همراه خانواده به سینما رفتیم تا "ویلایی‌ها" را خانوادگی ببینیم.

ویلایی‌ها نقطه مقابل آژانس شیشه‌ای می‌شد اگر صابر ابر که در نقش سردار خیری ایفای نقش می‌کرد، به صورت حضوری وارد داستان نمی‌شد. در آژانس شیشه‌ای، فاطمه همسر حاج‌ کاظم حضور پررنگی دارد و قوت قلب حاج کاظم است ولی این حضور از نوع حضور معنوی است. در ویلایی‌ها هم مردان فرمانده و جنگنده حضور دارند ولی حضور معنوی. ما با زنانی مواجه هستیم که با فرزندانشان به چند کیلومتری خط مقدم آمده‌اند تا فرصت دیدار چند ساعتی همسرانشان را هر از چندگاهی به‌دست آورند و دست محبت پدران بر سر فرزندانشان کشیده شود. درواقع ویلایی‌ها روایت‌گر زندگی پر از استرس این زنان است. زنانی که از یک طرف، با دیدن ‌هایس (ماشینی که خبر از جبهه می‌آورد) خود را تا مرز همسر شهید شدن می‌بینند که البته هر دفعه قرعه به نامی ‌یکی از آنان می‌افتد، و از طرف دیگر، در لحظاتی که محل اقامتشان مورد آماج جنگنده‌های بعثی قرار می‌گیرد، از ترس از دست دادن فرزندانشان، نیمه‌جان می‌شوند. ویلایی‌ها حکایت عشق و خانواده‌دوستی است؛ عشق به همسر و فرزند، و زنان عاشقانه نقش‌آفرینی می‌کنند.

البته نقش منحصر به فرد این زنان به اینجا ختم نمی‌شود. این زنان پشت جبهه، لباس رزمندگان را تعمیر می‌کنند، قند می‌شکنند، آجیل‌ها و مایحتاج خوراکی مثل مربا آماده‌سازی می‌کنند و... .

در ویلایی‌ها با همه مختصات زنانه مواجه هستیم؛ زنان با کدبانوگری، زمان‌هایی که قرار است همسرشان به ویلا بیایند، با اندک مقدورات، غذا می‌پزند و سفره‌آرایی می‌کنند، به سر و وضع خودشان و فرزندنشان می‌رسند، به یکدیگر در این زمینه کمک می‌کنند و حتی در فیلم شاهدیم که همدیگر را برای این واقعه مهم حضور همسر، آرایش و پیرایش می‌کنند.

ویلایی‌ها، تنوعی از همسران رزمنده‌ها را به نمایش می‌گذارد و این به باورپذیرشدن فیلم کمک شایانی می‌کند. در این فیلم با خانم خیری مواجه هستیم که درواقع نقشش، مدیریت امور پشت جبهه در ویلاهاست. در بسیج آموزش استفاده از ماسک و... می‌داده درسش را رها کرده و به منطقه جنگی آمده که همراه همسرش باشد. خانم خیری حتی از احساس خرسندی درونی خود وقتی ‌هایس خبر شهادت همسرش را نیاورده بود، احساس عذاب وجدان داشت و خود را مؤاخذه می‌کرد. از طرفی دیگر با همسر فرماندهی مواجه هستیم که تاب تحمل جنگیدن همسرش را ندارد و می‌خواهد با ترک وطن یا حتی تهدید ترک وطن، همسرش را مجبور به رها کردن جنگ کند.

از نقاط قوت فیلم، نمایش نحوه پرکردن اوقات فراغت زنان است؛ از انجام امور پشت جبهه، انجام مناسک دسته‌جمعی مثل خواندن دعای توسل، تا صحبت‌های زنانه و دیدن دورهمی ‌سریال اوشین.

از نقاط بارز دیگر فیلم، نمایش درگیری همسران رزمندگان با فرزندانشان است. در برخی از موارد ناهنجاری‌های رفتاری که توسط برخی از این فرزندان به جهت دوری از پدر به تصویر در می‌آید، در باروپذیری و نمایش سختی‌های این شیرزنان نقش مؤثری دارد.

تفاوت رفتار زنان در مواجه با شهادت همسران هم از نکات جالب این فیلم است. زنانی که خودشان هم آرمان‌گرا هستند، مواجه‌شان با شهادت همسر، زینب وارتر به نمایش در آمده است و سعی می‌کنند صبور باشند و راضی به این‌که همسرشان به مقام والای شهادت رسیده است ولی زنان معمولی‌تر، تاب کمتری دارند و نگران آینده هستند.

در ویلایی‌ها سعی شده است فضای انسان‌ساز جبهه‌ها و پشت جبهه‌ها هم به نمایش در آید. شاهد این ادعا، تغییراتی است که در رفتار همسر فرمانده داوود می‌بینیم؛ هر چند او به گذرنامه‌اش دست یافته است ولی منطقه را ترک نمی‌کند و منتظر همسرش می‌ماند.

ویلایی‌ها، فیلم ارزنده‌ای است، عواطف انسانی را به خوبی تحت‌تأثیر قرار می‌دهد، تنت را می‌لرزاند که اگر جای این زنان بودی با واقعه شهادت همسر چه برخوردی می‌کردی؟ در لحظه‌های نمایش بمباران، مادریت را نشانه می‌گیرد که اگر تو و فرزندت در این موقعیت قرار بگیرید، آیا ماندن را بر رفتن ترجیج می‌دهی؟ آیا حاضری بمانی و مرتب نگران جان فرزندت باشی؟ ویلایی‌ها اوج عاطفه است. البته نقاط ضعفی هم دارد، مهم‌ترین نقطه ضعف فیلم آن است که کنش شخصیت‌ها به خوبی شکل نمی‌گیرد. در فیلمی ‌که پیررنگ واحد ندارد، کنش کارکترها بسیار مهم است و در این فیلم این مهم می‌شد بهتر از این صورت گیرد.

به گزارش مهرخانه، به نظر می‌رسد با تحول صورت‌گرفته در ارائه نقش زنان در دفاع مقدس در دهه اخیر و با جابه‌جایی بازنمایی تصویر زنان به عنوان پشت صحنه جنگ به زنان نقش‌آفرین در عرصه دفاع مقدس در زمینه تصویر و ادبیات، ویلایی‌ها که درصدد نمایش نقش زنان به عنوان حامیان همسران است، می‌توانست با قوت بیشتری از جهت فیلمنامه و تکنیک وارد شود، اما همین تلاش منیر قیدی و سعید ملکان و تیم بازیگری و پشت صحنه ویلایی‌ها قابل تحسین است و لایق بهترین قدردانی‌ها. خانم قیدی خداقوت بابت بازنمایی نقش بی‌بدیل زنان مسلمان ایرانی در هشت سال دفاع مقدس.