پیمان مکه؛ نشانهای از افول اعتماد منطقه به آمریکا / خطر تکرار محاسبات اشتباه برای امنیت منطقه
به گزارش خبرگزاری بسیج از فارس، ابراهیم عزیزی رئیس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی در نشست خبری با خبرنگاران در شیراز، درباره «پیمان مکه» اظهار کرد: این توافق را نمیتوان صرفاً از یک منظر ارزیابی کرد؛ یکی از مهمترین پیامهای آن این است که کشورهای منطقه بیش از گذشته به ضرورت همکاری متقابل برای تأمین امنیت پی بردهاند.
نماینده شیراز و زرقان در مجلس، کاهش اعتماد کشورهای منطقه به آمریکا را یکی از مهمترین نشانههای این تحول دانست و افزود: بسیاری از دولتهای منطقه طی سالهای گذشته منابع و ظرفیتهای خود را با این تصور در اختیار آمریکا قرار داده بودند که واشنگتن قادر است امنیت آنها را تضمین کند، اما اکنون به این نتیجه رسیدهاند که چنین اتکایی پشتوانه قابل اعتمادی نداشته است.
رئیس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس با اشاره به کاهش حضور نظامی آمریکا در منطقه گفت: آمریکاییها حتی نتوانستند امنیت خود را به شکل گذشته حفظ کنند و بخشی از پایگاهها و تجهیزات آنها دیگر کارکرد سابق را ندارد و خود آنها نیز درباره جابهجایی نیروها و امکانات نظامیشان در منطقه سخن گفتهاند.
وی این تغییر رویکرد کشورهای منطقه را در مجموع اتفاقی مثبت ارزیابی کرد، اما هشدار داد: کنار گذاشتن اتکای صرف به آمریکا نباید با محاسبات جدید و اشتباه همراه شود؛ چراکه هرگونه ارزیابی نادرست میتواند هزینههای سنگینی برای کشورهای منطقه ایجاد کند.
عزیزی با بیان اینکه پیمان مکه ماهیتی عمدتاً سیاسی دارد، تأکید کرد: نمیتوان انتظار داشت یک توافق سیاسی بهتنهایی تمامی بحرانها و اختلافات موجود میان کشورهای امضاکننده را برطرف کند؛ چراکه هر یک از این کشورها با مجموعهای از چالشهای داخلی و خارجی مواجهاند.
نماینده شیراز و زرقان در مجلس با برشمردن این چالشها گفت: پاکستان همچنان با مسائل مهمی در روابط خود با هند و افغانستان روبهرو است؛ ترکیه نیز علاوه بر مسائل منطقهای، با برخی مشکلات داخلی و موضوعات مرتبط با اقوام و مسائل موجود در روابط با همسایگان مواجه است و عربستان سعودی نیز از شرایط پیچیدهای خارج نشده و بخشی از مشکلات آن در سالهای اخیر به نوع ارتباط و میزان اتکایش به آمریکا بازمیگردد.
عزیزی مجموعه اختلافات و بحرانهای مرتبط با پاکستان، هند، افغانستان، مسائل قومی و اقلیتها، اختلافات ترکیه با یونان و قبرس، تحولات دریای سرخ و جنگ یمن را نمونههایی از چالشهای موجود در منطقه دانست و تأکید کرد: نمیتوان با یک توافق سیاسی و نمایشی، مشکلاتی را که طی سالها و در نتیجه محاسبات نادرست شکل گرفتهاند، یکباره برطرف کرد.
وی در عین حال خاطرنشان کرد: تغییر نگاه کشورهای منطقه نسبت به نقش آمریکا در تأمین امنیت، بخش مثبت این تحولات است.
عزیزی کاهش حضور نظامی آمریکا در منطقه را یکی از پیامدهای جنگ و مقاومت ملت ایران دانست و با بیان اینکه شرایط امروز با گذشته قابل مقایسه نیست، یادآور شد: در دورانی که استاندار هرمزگان بودم، آمار حضور نیروها و تجهیزات نظامی آمریکا و کشورهای منطقه بهصورت روزانه به استانداری اعلام میشد و شمار ناوها، ناوچهها و ناوگروههای مستقر در منطقه به حدود ۱۳۰ فروند میرسید.
رئیس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس با تأکید بر اینکه امروز بخش قابل توجهی از این حضور دیگر در خلیج فارس مشاهده نمیشود، تصریح کرد: تعدادی از تجهیزات آمریکایی به محدوده اقیانوس هند و بخشهای دورتر دریای عمان منتقل شدهاند.
وی با اشاره به تغییر آرایش نیروهای آمریکایی در منطقه افزود: نیروهایی که در گذشته در پایگاه پنجم آمریکا در بحرین و همچنین در امارات، عربستان و عمان حضور پررنگی داشتند و در خلیج فارس فعالیت گستردهای انجام میدادند، اکنون از سطح حضور قبلی برخوردار نیستند.
حضور نظامی آمریکا در خلیج فارس بهتدریج کم میشود
عزیزی کاهش حضور نظامی آمریکا در منطقه را یکی از پیامدهای جنگ و مقاومت ملت ایران دانست و گفت: شرایط امروز با گذشته قابل مقایسه نیست.
وی با اشاره به دوران مسئولیت خود بهعنوان استاندار هرمزگان، توضیح داد: در آن زمان آمار حضور نیروها و تجهیزات نظامی آمریکا و کشورهای منطقه بهصورت روزانه به استانداری اعلام میشد و شمار ناوها، ناوچهها و ناوگروهها در منطقه به حدود ۱۳۰ فروند میرسید.
به گفته رئیس کمیسیون امنیت ملی مجلس، بخش قابل توجهی از این حضور امروز دیگر در خلیج فارس مشاهده نمیشود و تعدادی از تجهیزات آمریکایی به محدوده اقیانوس هند و بخشهای دورتر دریای عمان منتقل شدهاند.
وی افزود: نیروهایی که در گذشته در پایگاه پنجم آمریکا در بحرین و همچنین در امارات، عربستان و عمان حضور پررنگی داشتند و در خلیج فارس فعالیت گستردهای انجام میدادند، اکنون از سطح حضور قبلی برخوردار نیستند.
طرح مجلس برای تنگه هرمز؛ ورود شناورهای متخاصم ممنوع
رئیس کمیسیون امنیت ملی مجلس در ادامه به طرح مرتبط با تنگه هرمز اشاره کرد و گفت: یکی از موضوعات مهم مورد بررسی مجلس، نحوه اعمال حاکمیت ایران بر این تنگه است.
وی اظهار کرد: بر اساس رویکرد مورد نظر در این طرح، شناورهای متعلق به طرفهای متخاصم بدون اجازه جمهوری اسلامی ایران امکان ورود به خلیج فارس را نخواهند داشت.
عزیزی گفت: این موضوع تنها به شناورهای نظامی محدود نمیشود و شناورهای سطحی و زیرسطحی و همچنین کشتیهای تجاری کشورهایی که علیه جمهوری اسلامی ایران اقدامات خصمانه انجام دادهاند نیز در چارچوب این طرح مورد توجه قرار گرفتهاند.
وی افزود: کشورهایی که اقدام به مسدودکردن منابع ایران یا اعمال تحریم علیه کشورمان کردهاند نیز باید بدانند که تحولات فعلی منطقه نتیجه سالها مقاومت است.
طرح تنگه هرمز؛ دروازه خلیج فارس زیر ذرهبین مجلس
عزیزی در ادامه سخنان خود به طرح مرتبط با تنگه هرمز اشاره کرد و گفت: یکی از موضوعات مهم مورد بررسی مجلس، نحوه اعمال حاکمیت ایران بر این تنگه است.
وی اظهار کرد: بر اساس رویکرد مورد نظر در این طرح، شناورهای متعلق به طرفهای متخاصم بدون اجازه جمهوری اسلامی ایران امکان ورود به خلیج فارس را نخواهند داشت.
رئیس کمیسیون امنیت ملی مجلس ادامه داد: این موضوع تنها به شناورهای نظامی محدود نمیشود و شناورهای سطحی و زیرسطحی و همچنین کشتیهای تجاری کشورهایی که علیه جمهوری اسلامی ایران اقدامات خصمانه انجام دادهاند نیز در چارچوب این طرح مورد توجه قرار گرفتهاند.
وی افزود: کشورهایی که اقدام به مسدودکردن منابع ایران یا اعمال تحریم علیه کشورمان کردهاند نیز باید بدانند که تحولات فعلی منطقه نتیجه سالها مقاومت و مقابله ملت ایران با فشارها و اقدامات خصمانه است.
به گفته عزیزی، تغییر رفتار برخی کشورهای منطقه نیز نشانهای از تغییر معادلات است؛ چراکه کشورهایی که در گذشته با رویکردی تهاجمی برخورد میکردند، امروز پیامهایی برای جلوگیری از گسترش درگیری ارسال میکنند.
عملکرد مجلس در جریان جنگ ۱۲ روزه
عزیزی در بخش دیگری از سخنان خود به فعالیت مجلس در جریان جنگ ۱۲ روزه پرداخت و گفت: با وجود شرایط فوقالعاده امنیتی، فعالیت قوه مقننه متوقف نشد و کمیسیونهای تخصصی کار خود را ادامه دادند.
وی توضیح داد: از نخستین روزهای جنگ، جلسات کمیسیون امنیت ملی برگزار شد و حتی در برخی نشستها صدای عبور موشکهای کروز از فراز محل جلسه شنیده میشد، اما این شرایط مانع ادامه فعالیت نمایندگان نشد.
به گفته عزیزی، جلسات علنی مجلس نیز در طول جنگ برگزار شد و کمیسیونها و نمایندگان بررسی مسائل کشور را دنبال کردند. طرح مربوط به تنگه هرمز و موضوعات مرتبط با شرایط جنگ نیز در همان دوره مورد بررسی قرار گرفت و فرآیند قانونی خود را طی کرد.
رئیس کمیسیون امنیت ملی مجلس درباره ملاحظات امنیتی مجلس نیز گفت: حفظ فعالیت پارلمان در کنار حفاظت از جان نمایندگان و جلوگیری از سوءاستفاده دشمن، همزمان مورد توجه قرار داشت؛ چراکه آسیبدیدن مجلس میتوانست پیامدهای سیاسی و امنیتی سنگینی برای کشور به همراه داشته باشد.
وی تأکید کرد: نمایندگان و کمیسیونها در حد امکانات موجود، وظایف خود را در نقاط مختلف دنبال کردند و اجازه ندادند شرایط جنگی موجب تعطیلی مسئولیتهای قانونی مجلس شود.
امنیت؛ مجموعهای از مؤلفههای فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی
عزیزی با تأکید بر ضرورت نگاه چندبعدی به مفهوم امنیت گفت: امنیت صرفاً به حوزه نظامی و انتظامی محدود نمیشود و مجموعهای از مؤلفههای فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی، سیاسی، دفاعی، امنیتی و انتظامی را در بر میگیرد.
وی با اشاره به نشست کمیسیون امنیت ملی با وزیر اقتصاد در جریان جنگ اظهار کرد: موضوعاتی مانند ترخیص کالا، آزادسازی کالاهای ضروری و حذف موانع و مقررات دستوپاگیر برای رفع نیازهای مردم نیز بخشی از امنیت ملی محسوب میشوند.
رئیس کمیسیون امنیت ملی مجلس افزود: در شرایط جنگی، میلیونها نفر تهران را ترک کرده و به شهرهای دیگر رفتند و تأمین سوخت و کالاهای اساسی برای این جمعیت به یک مسئله مهم تبدیل شد؛ در همین راستا، ظرفیت استانهای مرزی و کشورهای همسایه نیز برای انتقال کالا و تأمین نیازهای مردم مورد بررسی قرار گرفت.
وی گفت: امنیت اقتصادی و رفاه عمومی نیز همانند امنیت دفاعی و نظامی، بخشی از پازل امنیت کشور است.
ضرورت پرهیز از امنیتیکردن مسائل اجتماعی
عزیزی در ادامه با تأکید بر لزوم تفکیک مسائل اجتماعی از موضوعات امنیتی اظهار کرد: نباید هر مسئلهای را با نگاه امنیتی تحلیل کرد یا به هر رفتار و رخدادی برچسب امنیتی زد.
وی درباره ارتباط میان امنیت و حقوق شهروندی نیز گفت: صیانت از کشور یک ضرورت قطعی است، اما امنیت و حقوق شهروندان در تقابل با یکدیگر قرار ندارند؛ برخورداری از امنیت اساساً یکی از حقوق مردم است.
عزیزی با اشاره به رفتار جامعه ایران در جریان جنگ افزود: مردم نشان دادند از بلوغ اجتماعی لازم برای تشخیص شرایط برخوردارند؛ در مواقعی که حضور و همراهی آنها ضروری بود، در میدان حضور پیدا کردند و در شرایطی که دخالت آنها ضرورتی نداشت، از اقدامات اضافی پرهیز کردند.
ارزیابی عملکرد ایران در جنگ ۱۲ روزه؛ دفاع بدون انفعال
رئیس کمیسیون امنیت ملی مجلس، راهبرد جمهوری اسلامی ایران در جنگ ۱۲ روزه را دفاعی توصیف کرد و گفت: کشور از ابتدا با رویکردی تهاجمی وارد میدان نشد؛ البته دفاع به معنای انفعال نیست و جمهوری اسلامی ایران پس از آغاز عملیات دشمن، در کوتاهترین زمان پاسخهای خود را ارائه کرد.
عزیزی با اشاره به شهادت شماری از فرماندهان ارشد کشور در آغاز جنگ اظهار کرد: با وجود از دست رفتن فرمانده سپاه، رئیس ستاد کل نیروهای مسلح، وزیر دفاع و دبیر شورای عالی دفاع، ساختار دفاعی کشور در فاصلهای کوتاه واکنش نشان داد و پاسخ ایران آغاز شد.
رئیس کمیسیون امنیت ملی مجلس این مسئله را نشانه برخورداری جمهوری اسلامی ایران از ظرفیت دفاعی و تهاجمی دانست و گفت: ایران به دنبال کشورگشایی یا حمله به دیگر کشورها نیست، اما در برابر هرگونه تجاوز، پاسخ قاطع خواهد داد.
وی همچنین درباره تحرکات گروههای مسلح در مرزهای کشور گفت: اقدامات گروههای تجزیهطلب و احزاب منحله از جمله کومله، دموکرات و پژاک تحت کنترل قرار گرفت و اجازه داده نشد این جریانها از شرایط جنگی برای ایجاد ناامنی استفاده کنند.
انتهای پیام/
