به گزارش خبرگزاری بسیج جامعه زنان کشور-زنان در ۱۷ شهریور نهتنها در صف معترضان و شهدا حضور داشتند، بلکه نقش پررنگی در حفظ حافظه تاریخی این واقعه از مسیر هنر و ادبیات ایفا کردند.
از نقاشیهایی که با رنگهای سرخ و خاکستری روایتگر خون و خشم آن روز شدند، تا عکسهایی که توسط زنان عکاس به ثبت رسید و امروز در آرشیوهای تاریخ معاصر نگهداری میشود. ادبیات نیز در این میان سهم بزرگی داشت.
شاعران و نویسندگان زن با سرودن اشعار و نوشتن خاطرات و داستانها، بخشی از حقیقت آن روز را به نسلهای بعد منتقل کردند. برخی از این آثار در نشریات دهه ۶۰ منتشر شد و برخی دیگر هنوز در آرشیوهای شخصی و خانوادگی باقی مانده است. با اینحال، بسیاری از این آثار هنری و ادبی، مغفول مانده و کمتر بازخوانی شدهاند، نه نمایشگاه جامعی از نقاشیها و پوسترهای زنان هنرمند آن دوره برپا شده و نه مجموعهای کامل از نوشتههای زنان درباره ۱۷ شهریور در دسترس نسل جدید قرار گرفته است.
احیای این حافظه هنری، نه تنها ادای دین به زنان هنرمند و نویسنده آن روزگار است، بلکه میتواند پلی میان نسلها باشد، پلی که با کتابها، مستندها، پادکستها و حتی نمایشگاههای هنری امروز جان تازهای میگیرد.
۱۷ شهریور تنها یک روز خونین نبود، یک روایت ناتمام است، روایتی که زنان با بوم و قلم میتوانند دوباره روایتسازی کنند.
در خصوص بازتاب هنری و ادبی زنان درباره قیام ۱۷ شهریور، متأسفانه منابع رسمی و شناختهشدهای که آثار مشخصی از زنان هنرمند یا شاعره در این زمینه را مستند کرده باشند، در دسترس نیست. با این حال، میتوان پیشنهادهایی برای آثار بالقوه و زمینههای تحقیق
ارائه داد:
۱. مرور آرشیو نشریات دهه ۵۰ و ۶۰بهویژه مجلات ادبی و فرهنگی که احتمال حضور نوشتههای زنان درباره انقلاب و قیام وجود دارد.
۲. تحقیق میدانی در مؤسسات فرهنگی و هنری، مراجعه به خانه هنرمندان، انجمنهای ادبی، مراکز فرهنگی و هنرهای تجسمی در شهرهایی مانند تهران برای شناسایی آثار ملموس یا شفاهی زنان هنرمند.
۳. گفتوگو با اهل ادبیات و هنرگفتگو با شاعران، نقاشان، پژوهشگران یا اعضای سابق انجمنهای هنری که ممکن است آثار یا خاطراتی از زنان هنرمند آن دوره داشته باشند.
۴. جستوجو در شبکههای اجتماعی و فضای مجازیصفحات ادبی یا هنری که در سالهای اخیر فعالیت میکنند و ممکن است آثاری از زنان منتشر کرده باشند.
