به گزارش خبرگزاری بسیج جامعه زنان کشور-این گفتوگو در آستانه چهلوهفتمین سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی و همزمان با ایام مبارک نیمه شعبان انجام شده است. ایامی که یادآور پیوند انقلاب اسلامی با مفهوم انتظار، حیات طیبه و آمادگی برای عصر ظهور است. در این نشست، «زن انقلاب اسلامی» به عنوان یکی از کلیدیترین مفاهیم تمدنی انقلاب، در تقابل با الگوی زنِ برساختهی غرب، مورد واکاوی قرار گرفت.
این گفتگو و مهمان برنامه دکتر رقیهسادات مومن دکتری حقوق زن در اسلام و استاد دانشگاه برگزار شد.
بحران جهانی در فهم جایگاه زن
خانم دکتر مومن با اشاره به بیانات مقام معظم رهبری، یکی از بحرانهای اساسی جهان معاصر را «بدفهمی و تحریف مفهوم زن و جایگاه او» دانست و تاکید کرد: این انحراف از غرب آغاز شد؛ جاییکه زن، چه در عرصه خصوصی و چه اجتماعی، از جایگاه حقیقی خود خارج و به ابزاری در خدمت نظام سرمایهداری تبدیل شد.
به گفته وی، این تغییر نگرش، صرفا اختلاف در شیوه اداره جهان نیست، بلکه ریشه در یک تعارض تمدنی عمیق میان نگاه الهی و نگاه مادیگرایانه دارد، تعارضی که از رنسانس به بعد، بهطور سازمانیافته در جهان گسترش یافت.
دستاورد تمدنی انقلاب اسلامی
این استاد حوزه زن و خانواده، یکی از بزرگترین دستاوردهای انقلاب اسلامی را جرات اندیشیدن متفاوت دانست و گفت: انقلاب اسلامی ثابت کرد که میتوان پیشرفت کرد، بدون آنکه شبیه غرب شد. این پیام، نهتنها ملت ایران، بلکه بسیاری از آزاداندیشان جهان را بیدار کرد.
وی با اشاره به نقش محوری امام خمینی (ره) افزود: امام با پشتوانه عمیق معنوی، صفحهای جدید در تاریخ گشود و نشان داد انسان _چه زن و چه مرد_ صرفا برای رشد مادی آفریده نشده، بلکه مأمور به رشد خود و تعالی جامعه است.
زن، محور حیات طیبه و آمادگی برای ظهور
دکتر مومن با پیوند زدن مسئله زن به مفهوم انتظار، تأکید کرد: عصر ظهور، عصر تحقق حیات طیبه است و آمادهسازی جامعه برای آن، تنها با خودسازی فردی محقق نمیشود؛ بلکه نیازمند اصلاح اجتماعی است.
در این میان، زنان نقشی کلیدی دارند؛ چراکه بهگفته او، نظام سلطه نیز به اهمیت این جایگاه واقف است و به همین دلیل، بیشترین هجمه را متوجه زن کرده تا این ظرفیت عظیم را ناکارآمد یا منحرف کند.
وی با نقد نگاه غرب به زن تصریح کرد: در تمدن مادی، زن بهجای آنکه نسلساز و انسانساز باشد، به کاتالیزوری برای لذتگرایی و شهوتمحوری تبدیل شده است. نتیجه این مسیر، نه سعادت انسان، بلکه استثمار، فرسایش روحی و نهایتاً کنار گذاشته شدن زن پس از پایان «کارایی» اوست.
مومن همچنین افزود: این نظام، حتی از ماده هم بهره صحیح نمیبرد و در نهایت، هم انسان و هم طبیعت را به نابودی میکشاند.
فاصله گفتمان تا میدان؛ مسئله کجاست؟
در پاسخ به این پرسش که چرا میان گفتمان انقلاب اسلامی درباره زن و واقعیتهای اجتماعی فاصله احساس میشود، دکتر مومن ریشه مسئله را در «دستکاری نظام ادراکی» دانست و گفت: تا زمانی که معیارهای موفقیت زن، همان الگوهای القاشده غربی باشد، طبیعی است که الگوی اسلامی غیرقابل تحقق به نظر برسد.
او تاکید کرد: یکی از مهمترین وظایف امروز، بازتعریف ارزشها و تبیین مصادیق عینی زن موفق در منظومه فکری اسلام است؛ مصادیقی که کمتر معرفی شدهاند.
این پژوهشگر با اشاره به شبهات رایج درباره نگاه امیرالمؤمنین (ع) به زن، گفت: اگر به سیره عملی حضرت علی (ع) مراجعه کنیم، هیچ گزارش تاریخی مبنی بر تحقیر یا تضعیف زنان وجود ندارد. برعکس، آنچه ثبت شده، تکریم، حمایت و زمینهسازی برای رشد زنان است.
وی خاطرنشان کرد: تاریخ اسلام که عمدتاً به دست مخالفان اهلبیت نوشته شده اگر کوچکترین نقطه ضعفی در رفتار علوی مییافت، آن را برجسته میکرد؛ اما چنین چیزی وجود ندارد.
الگوی سوم زن؛ حفظ زنانگی و نقشآفرینی اجتماعی
در ادامه گفتوگو، بر «الگوی سوم زن» مورد تاکید رهبر معظم انقلاب اشاره شد. الگویی که نه زنِ خانهنشین منفعل است و نه زنِ مردوارهشده غربی. دکتر مومن توضیح داد: محور این الگو، حفظ زنانگی در کنار حرکت اجتماعی اثرگذار است.
وی با مثالهایی از تاریخ حکومت علوی، از جمله حضور زنان در عرصههای علمی، درمانی، اجتماعی و حتی نظامی، تأکید کرد: این نقشآفرینیها هرگز با استفاده ابزاری یا تبلیغاتی همراه نبوده و همواره کرامت، عفاف و شأن زن حفظ شده است.
خانم دکتر مومن در پایان تاکید کرد: زن و مرد از نظر انسانی برابرند، اما از نظر تکوینی متفاوتاند و هرکدام مسیر رشد خاص خود را دارند. تحمیل الگوی رشد مردانه بر زن، نهتنها او را به تعالی نمیرساند، بلکه موجب آسیب و سقوط میشود.
به گفته وی، انقلاب اسلامی و سنت علوی نشان دادهاند که میتوان جامعهای ساخت که در آن، زنان بدون ابزار شدن، رشد کنند و جامعه نیز از این رشد بهرهمند شود؛ مسیری که مقدمه تحقق حیات طیبه و آمادگی برای عصر ظهور خواهد بود.
